1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına eğitime gönderilip geri dönmeyen kişilerin ödedikleri cezaya ilişkin
Kaynak göster
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti), 8 Mayıs 2025 tarihinde 7/28139 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 36 gün sonra, 13 Haziran 2025).
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına eğitime gönderilip geri dönmeyen kişilerin ödedikleri cezaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28139, 8 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28139-1416-sayili-kanun-kapsaminda-yurt-disina-egitime-gonderilip-geri-donmeyen-kisilerin-odedik (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e0ac4022-e5f9-426c-9a59-0196b5291246
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 36 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Tarafıma iletilen bilgiye göre: "1416 sayılı Kanun kapsamında Master ve Doktora programları için yurtdışına gönderilip ülkeye dönemeyen kursiyerlerden birisinin kefiliyim. Yaklaşık 1.5 yıl önce borçlarımız döviz cinsinden 4 yıla kadar yapılandırıldı, bu doğrultuda ödemelerimizi ailecek zorlansak da her ay yerine getirmeye çalışıyoruz. Hali hazırda ödemelerimiz belirlenen ödeme takvimine bağlı olarak her ay düzenli ödenmekte, ancak her yıl ödemeler yüzde yüz artarak devam edeceği gerçeği ile yüz yüzeyiz. Küresel krizlerin getirdiği büyük yüklemeler biz bursiyer ve kefilleri maddi ve manevi manada zorladığı ortadadır. Bu konu ile zor durumda bırakılan 1000"den fazla bursiyer 6000"den fazla kefil on binlerce mağdur aile ferdi ortadadır Mevcut yapılandırma altında ödemeler bitse bile finansman faizinin en yüksek oranında hesaplandığı bir sistemde borç kadar birikmiş faiz alacağı çıkarılmaktadır. Bu ötelenmiş faiz ödemenin bittiği tarihten Il ay sonra toptan ödenmesi gerekmektedir. Mesela 200000 dolar borcu olan bir bursiyer bu parayı ödeyemediği için bu rakam 4 yıla kadar yapılandırılıyor. Borcunu bitirse bile finansman faizi altında yaklaşık 150-170 bin dolar gibi çok büyük bir kalem çıkartılıyor, bu paranın da bir ay içerisinde hemen ödenmesi talep ediliyor. Bunun üstüne kapanmayan yargı giderleri, vekaletname ücretleri hem bursiyerleri hem de bunlara kefil olan aileleri tamamen zora sokmaktadır. Eskiden yapılandırma yapılınca borcun "620"si gibi rakam ödendiğinde Waiver denilen belge veriliyor bursiyerler de bulundukları ülkelerde iş bulma hakkına sahip olabiliyordu, yapılan küçük bir düzenleme ile bu konu da
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, 4 Nolu Banko Oda: E206 Bakanlıklar/Ankara değiştirilmiş olup, bu belgenin verilebilmesi için borcun tamamı ödenmeli ve ötelenmiş finansman faizi ödenmeli kuralı konulmuştur. Waiver'i alamayan bir bursiyerin alanı ile alakalı elle tutulur bir iş bulma şansı hiç yok denecek kadar zordur. 2006 yılında çıkarılan 5535 sayılı Kanun'un 1. maddesi kapsamında düzenlenen yapılandırma modeline benzer bir çözüm bekliyoruz." ifadeleri yer almıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Yukarıda bahsi geçen iddialar doğru mudur?
Eğer bu iddialar doğruysa konu ile ilgili bakanlığınızın yapmış olduğu çalışmalar var mıdır?
Bahsi geçen yurttaşların mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla bakanlığınızın yapmış olduğu çalışmalar var mıdır?
Soru önergesinin yazıldığı tarih itibariyle mağdur durumda olan bursiyer sayısı kaçtır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
"fin İlgi : a) 22/10/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1515486 sayılı yazınız. 7 / 26 9Y6 - 26059
b) 12/05/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1626832 sayılı yazınız. be (61 ©) 20/05/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1630082 sayılı yazınız. d)21/05/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1630684 sayılı yazınız. */ 23! 39 GE (6 TL16 Ge KT
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen İstanbul Milletvekili Çiçek OTLU'nun 7/18061, Diyarbakır Milletvekili Mehmet KAMAÇ'ın 7/27796, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/27798, Isparta Milletvekili Hikmet Yalım HALICI'nın 727799, Adana Milletvekili Orhan SÜMER'in 7/28036, Artvin Milletvekili Uğur BAYRAKTUTAN'ın 7/28037, Aydın Milletvekili Evrim KARAKOZ'un 7/28038, Mersin Milletvekili Perihan KOCA'nın 7/28039, İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ'ın 7/28044, Edirne Milletvekili Ahmet Baran YAZGAN'ın 7/28045, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/28139, İstanbul Milletvekili İsa Mesih ŞAHİN'in 7/28146 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur.
/ Mil ıtim Bâ
LENA o, TC GUM MİLLİ EGİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI lee zmn ESAS NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla Bakanlığımız tarafından her yıl yurt dışına resmi burslu statüde öğrenci gönderilmektedir. Bu kapsamda yurt dışına gönderilecek öğrenciler, ilgili mevzuat gereğince ve kendi özgür iradeleri ile imzaladıkları taahhütname hükümleri uyarınca öğrenim görmekte; mevzuat ve taahhütname hükümlerine uymak zorundadırlar. Yurt dışına gönderilen öğrencilerin, öğrenimlerini başarıyla tamamlayarak yurda dönüp adına öğrenim gördükleri kurumlara katkı sunmaları beklenmektedir. Bakanlığımız, öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla tamamlamaları için öğrenim süreçleri boyunca gerekli desteği vermekte ve kolaylıkları sağlamaktadır. Ancak, Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik'in "Tazminat" başlıklı 38*inci maddesinin 1. fıkrası hükümleri uyarınca; öğrencilerden öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamayanlar, öğrenimlerinden vazgeçenler, öğrenimlerini tamamladıktan sonra iki ay içinde görev talep etmeyenler, atandığı ya da durumuna uygun teklif edilen göreve yasal süresi içinde başlamayanlar, yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümlerine uymayanlar, mecburi hizmetlerini tamamlamadan görevlerinden istifa edenler veya devlet memurluğundan ihraç edilenler, mevzuata aykırı hareketlerden dolayı öğrencilikle ilişiği kesilenler hakkında tazminat takibatına geçilmektedir.
Kamu kaynakları kullanılarak yurt dışına gönderilen burslu öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla ve gönderiliş amaçlarına uygun olarak tamamladıktan sonra yurda dönüp ülkemize hizmet etmeleri esastır. Aksi durumlar için uygulanacak usul ve esaslar ise kanun koyucu tarafından belirlenmiş olup kamu zararına mahal verilmemesi ve Hazine alacağının korunması için taahhütlerini ihlal eden öğrencilere yönelik ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen süreçlerin başlatılması yasal zorunluluktur.
1416 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesi ile 657 sayılı Kanunun "Yurtdışı Eğitim Masraflarının Tahsili" başlıklı ek 34'üncü maddesi gereğince, tazminatlı duruma düşen öğrenciler, kendileri için döviz olarak yapılmış olan her türlü masrafı aynı döviz cins ve miktarı üzerinden ödemekle yükümlüdür. Döviz borcu, ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilen efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası ile ödenir. Ayrıca borç azami 5 yıla kadar da taksitlendirilebilmektedir. Borcunu taksitle ödemek isteyen kişiler; borçlarını ilk yıl "010, ikinci yıl 9620, üçüncü yıl 9630 ve dördüncü yıl 9040 olarak oluşturacakları ödeme planı doğrultusunda taksitle ödeyebilmektedir. Dolayısıyla Bakanlığımızca tazminatlı duruma düşen öğrencilerden para borcunu taksitle ödemek isteyenlere gerekli kolaylık sağlanmaktadır.
Bakanlığımızın bu konudaki çalışmaları, tazminatlı durumda olan öğrenciler mağdur edilmeden ve öğrencilerin hakları korunarak mevzuat hükümleri (oçerçevesinde sürdürülmektedir. Tazminatlı duruma düşen öğrencilerin mağduriyetlerini gidermek ve ödemelerinde kolaylık sağlamak üzere öğrenciler lehine çeşitli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Tazminatlı durumda olan öğrencilerin faiz borçlarının affedilmesi ve borçlarının yapılandırılarak ödemelerinde kolaylık sağlanması amacıyla 2006, 2011, 2014, 2021 ve 2023 yıllarında olmak üzere 5 kez yasal düzenleme yapılmıştır. Öte yandan 1416 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesinin ikinci fıkrasında 2016 yılında yapılan değişikle "Yurr dışına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı 0 YUZYILI yaaa durumu, eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Bu kişilerden tahsil masrafi istenmez ve bu kişiler mecburi hizmetle yükümlü tutulmaz." hükmü eklenmiş olup hastalık hâllerinde olası mağduriyetlerin yaşanmaması için gerekli kolaylık sağlanmıştır. Ayrıca, 2021 yılında 1416 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikle faiz hesabının başlangıç tarihinde sarf tarihinin esas alınmasından vazgeçilerek öğrencilerin lehine olacak şekilde taahhüdün ihlal ettiği tarihin faiz başlangıç tarihi olarak esas alınması uygulamasına geçilmiştir. Bunun yanında, Covid-19 salgını sırasında tazminatlı durumda olan öğrencilerin mağdur olmamaları için salgın boyunca ödeme planları ve ödemeleri ertelenmiştir.
Kişilerin Hazine'ye olan borçlarını ödemesi sürecinde kolaylık sağlayan sabit kur düzenlemeleri, genel bir düzenleme niteliğinde olup tüm kamu alacaklarını kapsamaktadır. Bakanlığımız dışında diğaer kamu kurumlarının da ilgililerden döviz cinsi kamu alacağı bulunduğundan, konunun Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinesinde tüm kamu kurumlarının da dâhil olduğu kanuni düzenleme gerektiren bir husus olduğu değerlendirilmektedir.
Tazminatlı duruma düşen öğrencilerden anapara borcunu ödeyenlerin 1416 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesi gereğince faiz borcunun hesaplanmasında, öğrencilerin taahhüdünü ihlal ettiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak esas alınmaktadır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Yabancı para borcunda faiz" başlıklı 4/a maddesinde "Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır." hükmü yer almaktadır. Kişilerin Hazine'ye olan borçlarını ödemesi sürecinde faiz oranlarının kaldırılması veya makul seviyelere çekilmesi için öncelikle yukarıda bahsi geçen 3095 sayılı Kanun'da değişiklik yapılması gerekmektedir. Bakanlığımız dışında diğer kamu kurumlarının da ilgililerden döviz cinsi kamu alacağı bulunduğundan, konunun Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinesinde tüm kamu kurumlarının da dâhil olduğu kanuni düzenleme gerektiren bir husus olduğu değerlendirilmektedir. Hâlihazırda hakkında tazminat takibatı devam eden kişi sayısı 1097'dir.