Hatay'ın İskenderun ilçesindeki taş ocaklarının tarım alanlarına verdiği zarara ilişkin

Hatay ili İskenderun ilçesi Suçıkağı ve Güzelçay mahalleleri ile ilçedeki taş ocağı faaliyetinden kaynaklı zarara ilişkin Bakanlığımıza herhangi bir müracaat yapılmamıştır.

Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don olayı öncesinde illilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.

Zirai don olayı meydana gelmesine müteakip Bakanlığımız il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimizce ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda sorunsuz, doğru ve hızlı olarak yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları TARSİM eksperleri tarafından yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.

Doğal afetlerden zarar gören üreticilerimizin zararlarını telafi etmek, üreticileri uzun vadede gelir istikrarına kavuşturmak ve tarımsal üretimde sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla; 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu çerçevesinde, Devlet destekli tarım sigortası yaptıran üreticilerimize 9050 ila 9070 arasında değişen oranlarda Devlet prim desteği sağlanmaktadır. Üreticilerimiz, kuru tarım alanlarında üretimini yaptıkları buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut, kırmızı, yeşil mercimek ve yağlık ayçiçeği ürünlerini kuraklık, don, sıcak rüzgâr, sıcak hava dalgası, aşırı nem, aşırı yağış risklerinden kaynaklı köy genelinde meydana gelebilecek verim kayıplarına karşı 9070 Devlet prim desteği ile Köy Bazlı Verim Sigortası yaptırarak korunabilmektedir.

Üretici ve yetiştiricilerimizin sigortaya daha kolay ulaşabilmeleri ve tarım sigortasını teşvik etmek amacıyla Devlet prim desteğinin yanı sıra; çifiçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 965 oranında "şehit yakını ve gazi indirimi", 965 oranında "peşin ödeme indirimi", 9010 oranında "kadın çiftçi indirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 945 oranında "genç çiftçi indirimi" ve 905 oranında "engelli çiftçi indirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9610 ila 9415 oranlarında ve tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9010 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.

Ayrıca, su kısıtının belirlendiği bölgelerde, Bakanlıkça belirlenen kriterlere uygun üretim yapan üreticilerimize 9610 oranında "su Kısıtı Desteği indirimi", birinci derece Tarımsal Örgüt Belgesi almaya hak kazanmış tarımsal amaçlı birlik ve kooperatiflere üye üreticilerimize ise 9 oranında üyelik indirimi uygulanmaktadır.

2025 Yılında Meydana Gelen Zirai Don Nedeniyle Ürünleri Hasar Gören Çiftçilere Destekleme Ödemesi Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 14.09.2025 tarihli ve 33017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.02.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu karar kapsamında 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında meydana gelen zirai don olayından etkilenen 65 ilde toplam 16 üründe hasar gören çiftçilere destekleme ödemesi yapılacaktır.

Bu kapsamda, 2025 üretim yılı için 13 Nisan'a kadar (bu tarih dâhil) Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtları bulunan, Antep fıstığı, armut, ayva, badem, ceviz, elma, erik, fındık, kayısı, kiraz, limon, mandalina, portakal, şeftali/nektarin, üzüm, vişne ürünleri zarar görenlere destek verilecek.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Müracaat eden ve hasarları il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince tespit edilen; tarım sigortası yaptırmamış olanlar veya tarım sigortası bulunmakla birlikte don teminatı bulunmayan çiftçiler destekten yararlanacaktır.

Ödemeler, girdi maliyetleri, hasar alanları ve hasar oranları nispetinde hesaplanarak ödenecektir.

3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun kapsamındaki zeytinlik sahalarda Kanunun 20'nci maddesinde yer alan "Zeytincilik sahaları daraltılamaz....", hükmü gereği maden işletmelerine izin verilmemektedir. Ayrıca zeytinlik sahalara 3 km mesafe içerisindeki madencilik faaliyetleri için Kanun'un 20'nci maddesindeki "Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegetatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez." hükmü doğrultusunda işlemler yürütülmektedir.

Ayrıca önergede belirtilen Hatay ili İskenderun ilçesi Suçıkağı ve Güzelçay mahalleleri sınırları içinde 4342 sayılı Mera Kanununa tabii alan bulunmamaktadır.

Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.

8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Bakanlığımızca 2025 üretim yılından itibaren uygulanacak yeni destekleme modelinde çiftçilerin temel, planlı üretim ve üretimi geliştirme desteklerinden yararlanabilmesi için münavebe kurallarına uyması gerekmektedir. Böylece ürünlere yönelik kısıtlama değil münavebe uygulaması getirilmiştir. Bu kapsamda çiftçilerin 2024 üretim yılında Çifiçi Kayıt Sistemi (ÇKS)'nde kayıtlı en son ürününden başlamak üzere, ilgili havzanın ürün çeşitliliğine göre kuruda 2'li münavebe, suluda 3'lü münavebe ve su kısıtı şartlarında 4'lü münavebe uygulanacaktır.

Ayrıca yeni destekleme modelinde, tarımsal yer altı sularının yetersiz seviyede ve su kısıtı olduğu belirlenen 11 ilin 52 ilçesinde yer alan sulu tarım arazilerinde, ilgili üretim yılında Çiftçi Kayıt Sisteminde (ÇKS) kayıtlı arazilerde üretilen ve daha az su tüketen aspir, fiğ, nohut, mercimek, yem bezelyesi için 195 TI./dekar arpa, buğday için 342 TI /dekar, yağlık ayçiçeği için 293 TI /dekar ilave olarak yer altı su kısıtı desteği ödemesi yapılacaktır.

10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9027 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Bu kapsamda tarımsal yer altı sularının yetersiz seviyede ve su kısıtı olduğu belirlenen 11 ilin 52 ilçesinde yer alan sulu tarım arazilerinde, ilgili üretim yılında Çiftçi Kayıt Sisteminde (ÇKS) kayıtlı arazilerde üretilen ve daha az su tüketen aspir, fiğ, nohut, mercimek, yem bezelyesi için 248 TL/dekar arpa, buğday için 434 TL./dekar, yağlık ayçiçeği için 372 TL/dekar ilave olarak © yer altı su kısıtı desteği ödemesi yapılacaktır.

Hatay ilinde, tarıma elverişli 241.082 hektar arazinin 221.285 hektarı Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından etüt edilmiştir. Yapılan etüt sonucunda ekonomik olarak sulanabilir 152.150 hektar alanın 54.247 hektarı planlama proje, 50.858 hektarı inşaat ve 47.045 hektarı işletme aşamasındadır. Bugüne kadar Hatay ilinde 951,80 hm? kapasiteli depolama tesisi tamamlanmıştır.

İbrahim YUMAKLIBakan