Atık ithalatına ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

Avrupa İstatistik Ofisi (EuroStat) verilerine göre, 2024 yılında da Türkiye Avrupa ülkelerinden en çok atık ithal eden ülke olmuştur. 2024 yılının tamamında Türkiye, Avrupa'dan 12 milyon 254 bin 679 ton atık ithal etmiştir.

Bu kapsamda;

1) 2024 yılının tamamında Türkiye'nin toplam atık ithalatı ne kadar olmuştur? Avrupa ülkeleri dışında hangi ülkelerden atık ithal edilmiştir?

2) Son beş yılda Türkiye ne kadar atık ithal etmiştir? Bu ithalatın yıllara ve ülkelere göre dağılımı nasıldır?

3) Türkiye'de atık ithalatı yapan kaç geri dönüşüm tesisi vardır? Bu tesislerin toplam kapasitesi ne kadardır?

4) İthal edilen atıkların ne kadarı geri dönüştürülmüştür?

5) İthal edilen atıklardan imha edilenlerin miktarı ne kadardır?

6) Geri dönüşüm tesisleri nasıl denetlenmektedir? Son beş yıldaki denetimlerde hangi ihlaller tespit edilmiştir? Tespit edilen ihlaller nedeniyle hangi yaptırımlar uygulanmıştır?

7) Bakanlığınızın atık ithalatını azaltmaya yönelik herhangi bir planlaması var mıdır?

CEVAPLAR

1,2) Çoğunlukla Avrupa ülkelerinden olmakla birlikte dünyanın muhtelif ülkelerinden atık ithalatı yapılmakta olup, gümrüklerde ve tesislerde yapılan sıkı denetimler sayesinde temiz ve geri dönüşüm verimi yüksek atıkların ithalatına müsaade edilmektedir.

3,4,5) Atık ithalatı geri dönüşüm amaçlı yapılmakta olup, yakma ve bertaraf amaçlı atık ithalatı yasaktır. Ayrıca geri dönüşüm tesislerinin proses verimleri bakiye atık yönetim planları ve gerçekleşme raporları ile takip edilmekte olup, geri dönüşüm prosesinden çıkan bakiye atıklar geri kazanım amaçlı başka bir geri dönüşüm tesisine veya bertaraf için lisanslı tesislere gönderilmektedir.

Atık ithalatının yurtiçi toplama faaliyetlerini olumsuz yönde etkilememesi amacıyla 2020 yılı itibariyle atık ithalatında kota uygulamasına geçilmiştir. Atık geri kazanım tesislerinin kapasiteleri üzerinden verilen ithalat izin kotası kapsamında tesislerin üretim kapasitelerinin en fazla 9050"si kadar atık ithalatı yapmalarına izin verilmektedir. Bu uygulama ile atık ithalatı yapan geri kazanım tesislerinin işleyemeyeceği atıkları getirerek stok sahalarından sokaklara taşmasının önlenmesi ve iç piyasada toplanan atıkların da geri kazanım tesisleri tarafından kullanılması ve iç piyasadaki arz-talep dengesinin sağlanması amaçlanmıştır.

6) 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan mevzuatlar kapsamında Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görevli denetim personelleri tarafından ani, birleşik ve şikâyet üzerine denetimler yapılmaktadır. Yapılan denetimlerde Çevre Mevzuatında belirtilen usul ve esaslara aykırı faaliyet gösterdiği tespit edilen işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20 nci maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmakta, ayrıca çevre ve insan sağlığı için tehlike yaratan işletmelerin faaliyeti ise 15 inci maddesi kapsamında kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulmakta ayrıca çevre kirliliğine sebebiyet verenler hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulmaktadır.

Bu kapsamda; Bakanlığımızca Atık Bertaraf ve Geri Dönüşüm sektöründe son 5 yılda 35.852 çevre denetimi gerçekleştirilmiştir. Çevre Kanunu'na aykırı faaliyette bulunan 2456 tesise 1.233.160.694 TL idari para cezası uygulanmış olup; 295 tesisin faaliyeti durdurulmuştur.

7) Ülkemizde geri kazanımı mümkün olmayan atıklar ile bertaraf amaçlı atık ithalatına izin verilmemektedir. Ekonomik değeri olan bazı tehlikesiz atıklar geri dönüştürülmek üzere ithal edilmektedir.

2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca tehlikeli atıkların ülkemize ithalatı kati olarak yasaktır. Çevre Kanunu'nun 13*üncü maddesinde yer alan "Ticaret Bakanlığı bazı yakıtların, maddelerin, atıkların, tehlikeli kimyasallar ile bu tür kimyasalları içeren eşyaların ithalini, Bakanlığımız görüşleri doğrultusunda yasaklayabilir veya kontrole tabi tutabilir" hükmü doğrultusunda, her yıl yayımlanan Tebliğler çerçevesinde Bakanlığımız Merkez Teşkilatı ve Taşra Teşkilatımızca ithalat iş ve işlemleri yürütülmektedir.

Ülkemizde sanayicimizin ihtiyacı olan, çevresel risk oluşturmayan ve geri dönüştürülebilen, ekonomik değere sahip olan bazı tehlikesiz atıkların ithalatı "Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2025/3)" çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu Tebliğ Ticaret Bakanlığı tarafından Bakanlığımız görüşleri de alınarak yayımlanmakta olup, her yıl revize edilmektedir.