Van ilinde kadına karşı şiddetle mücadele kapsamında yapılan çalışmalara ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

Van'da son dönemde artış gösteren kadın cinayetleri, şüpheli kadın ölümlerine rağmen kadına yönelik şiddetle mücadelede yerel yönetimlerin etkisi azaltılmaktadır. 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden sonra Van Büyükşehir Belediyesi seçilen yönetim tarafından özellikle kadın alanında çalışmalar öncelenmiş, kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında Van Barosu ile kadınların adalete erişimini kolaylaştırmaya yönelik bir protokol imzalanmıştır. Bu protokol, özellikle ekonomik ve sosyal haklara ulaşımı kısıtlı kadınların hukuki desteğe erişimini sağlamak, kadınları yasal hakları konusunda bilinçlendirmek ve güçlendirmek amacıyla planlanan atölye çalışmalarıyla desteklenmiştir. Ancak 15 Şubat 2025 tarihinde belediyeye atanan kayyım tarafından birçok proje gibi bu protokol de iptal edilmiştir. Bu iptal, kadınların en temel haklarını öğrenmesi ve şiddetle mücadele yöntemlerine erişimine yönelik doğrudan bir engel oluşturmaktadır. Başlatılan bu hizmetlerin ortadan kaldırılması, kadına yönelik şiddetle mücadele sürecine zarar vermekte ve kadınların hukuki destek alma hakkını kısıtlamaktadır.

Ayrıca Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğrencisi Rojin Kabaiş 27 Eylül 2024 tarihinde kaybolmuş ve 15 Ekim 2024 tarihinde Van Gölü kıyısında cansız bedeni bulunmuştu. Şüpheli bir şekilde yaşamını yitiren Kabaiş'in ölüm nedenine dair net bir bulgu açıklanmış değildir. Soruşturma dosyasına getirilen kısıtlılık kararı da ailenin ve kamuoyunun şeffaf bilgi edinmesini engellemektedir. Bu durum, yalnızca Rojin Kabaiş'in ailesinin adalet arayışını değil, aynı zamanda tüm kadınların güvenlik ve adalete erişim hakkını da yakından ilgilendirmektedir.

Bu bağlamda:

1. Bakanlığınız ve yerel yönetimler tarafından Van'da kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında, kadınların adalete erişimini kolaylaştırmak amacıyla yürütülen güncel projeler nelerdir? Bu konuda hazırlanan başka projeler var mıdır?

2. Van Büyükşehir Belediyesi'nin kadınların hukuki destek almasına ilişkin Van Barosu ile yaptığı protokolün kayyım tarafından iptali Bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir? Protokolün iptal edilme gerekçesi nedir?

3. Bu protokolün yeniden hayata geçirilmesi için Bakanlığınız herhangi bir girişimde bulunacak mıdır?

4. Rojin Kabaiş'in şüpheli ölümüne ilişkin yürütülen soruşturmaya dair Bakanlığınızın yaptığı çalışmalar nelerdir?

5. Yaklaşık 8 ay önce şüpheli bir şekilde yaşamını yitiren Rojin Kabaiş'in ölüm sebebinin ortaya çıkarılamamasının gerekçesi nedir? iddia edildiği gibi ailenin adalet arayışı engellenmekte midir?

6. Otopsi raporunda yer alan kimliği tespit edilemeyen DNA örneklerine ilişkin bakanlığınız tarafından bir araştırma başlatılmış mıdır? Bu konuya ilişkin Bakanlığınızın takip mekanizması var mıdır?

7. Bakanlığınız tarafından Rojin Kabaiş'in ailesine psikolojik destek ve hukuki yardım sağlanmış mıdır? Sağlanan bir destek yoksa bunun gerekçesi nedir?

8. Bakanlığınız tarafından 2024 yılı itibarıyla Van ilinde kayıt altına alınan kadın cinayetleri, şüpheli kadın ölümleri ve kaybolan kadın sayısı kaçtır?

9. Van'da son yıllarda artış gösteren şüpheli kadın ölümlerinin önlenmesi ve etkin soruşturma yürütülmesi için Bakanlığınızın aldığı tedbirler nelerdir?

CEVAPLAR Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan alınan bilgide;

5393 sayılı Belediye Kanunu'nda belediyenin görev ve sorumluluklarının sayıldığı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde "...Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır..." hükmü ve beşinci fikrasında "...hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır." hükmünün yer aldığı,

Yine, Belediye Kanunu'nda belediyenin giderlerinin sayıldığı 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde "Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar." hükmünün yer aldığı,

Söz konusu Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Van Büyükşehir Belediyesi Kadın ve Aile Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından adli yardım ve avukatlık hizmetleri karşılığında ödenen kaynağın dezavantajlı kişilere (yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere) yönelik sosyal hizmet ve yardım kapsamında görülemeyeceği, belediyelerin kişilere adli yardım görevi bulunmadığı gibi 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 234 üncü maddesi uyarınca bu tür giderlerin Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılandığından Van Büyükşehir Belediyesi ile Van Barosu arasında yapılan protokolün Belediye Kanunu'nun 75 inci maddesine aykırılık teşkil ettiği, iki yerden ödeme olduğunda kamu zararı oluşacağı için protokolün iptal edildiği belirtilmiştir.

Diğer taraftan, Anayasa, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nda da belirtildiği üzere belediyeler, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişileri olup kendi yetki ve sorumluluklarını yine kendileri ifa etmektedirler.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (0) bendi ile "Mahalli idareleri ve bunların merkezi idare ile olan alaka ve münasebetlerini düzenlemek; mahalli idareleri düzenleyen kanunların uygulanması ile ilgili tereddütleri gidermek, düzenleyici ve yönlendirici işlemler yapmak," görev ve yetkisi Bakanlığımıza verilmiş olup çalışmalarımız bu görev ve yetki doğrultusunda yürütülmektedir.