Van ŞÖNİM ile ilgili bazı iddialara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 63 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile Ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Tarafıma aktarılan bilgilere göre, 15 Şubat 2025 tarihinde Van Büyükşehir Belediyesine atanan kayyım yönetimi sonrasında belediye bünyesindeki Şiddetle Mücadele Müdürlüğünün işlevsiz hale getirildiği, kadınlara yönelik destek hizmetlerinin durdurulduğu, başvuru alınmadığı ve başvuru yapan kadınların doğrudan Van Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi'ne (ŞÖNİM) yönlendirildiği belirtirmiştir. Ayrıca söz konusu müdürlüğün şiddetle mücadele yerine "aile danışmanlığı" hizmeti verdiği iddia edilmektedir. Bu gelişmeler, kadına yönelik şiddetle mücadelede kurumsal kapasitenin zayıflatılması ve hizmet erişiminin daraltılması bakımından ciddi endişe doğurmaktadır.
23 Nisan tarihinde Van kadın platformunun yaptığı basın açıklamasında; sadece bir hafta içinde Van'da 3 kadının şüpheli yaşamını yitirdiği belirtilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Kadın kurumlarının açıkladığı bilgilere göre, Mart, Nisan ve mayıs aylarında Van merkez ile
Özalp ilçesinde en az 10 kadın, evlerinde şüpheli bir şekilde yaşamını yitirmiştir.
Türkiye genelinde her gün artan kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerine rağmen şiddetle | mücadele birimlerinin işlevsiz hale getirilmesi kadınların yaşam hakkını yok saymaktır. Kadına yönelik şiddetle mücadelede uygulanan cezasızlık politikaları ve kadın yerine aileyi önceleyen politikalar katledilen ve şiddete maruz kalan kadın sayısını arttırmaktadır. Bu bağlamda;
SORULAR
Van Büyükşehir belediyesindeki şiddetle mücadele müdürlüğünün işlevsiz hale getirildiğine dair iddialar doğru mu? Bakanlığınızın bu iddialar hakkında bir açıklaması olacak mı?
Şiddete maruz kalan ve Van Büyükşehir belediyesine başvuran kadınların Van Şiddet Önleme ve İzleme Merkezine (ŞÖNİM) yönlendirilmesinin gerekçesi nedir?
Van Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki Şiddetle Mücadele Müdürlüğü halen aktif midir? Bu müdürlük kaç personelle hangi faaliyetleri yürütmektedir? 15 Şubat 2025 tarihinden beri yaptığı faaliyetler nelerdir?
Müdürlük tarafından kadınların başvuruları neden kabul edilmemektedir? Müdürlüğe yapılan başvuruları almama kararı ne zaman ve kim tarafından alınmıştır?
Müdürlük (faaliyetlerinin "şiddetle mücadele" alanından çıkarılarak "aile danışmanlığına dönüştürüldüğü iddiaları doğru mudur? Bu değişiklik Bakanlığınızın bilgisi ve onayı dahilinde mi gerçekleşmiştir? Bakanlığınızın buna dair bir açıklaması olacak mıdır?
Van Şiddet Önleme ve İzleme Merkezine (ŞÖNİM) son bir yıl içinde başvuran kadın sayısı kaçtır? Van Şiddet Önleme ve İzleme Merkezine Van ilinde şiddete uğrayan kadınların başvurularını karşılamada yeterli kurumsal kapasiteye sahip midir? Son bir yılda kaç kadına hizmet vermiştir?
Van'daki kadınların, yerel yönetimler eliyle şiddet karşısında destek alma imkanları hangi kurumlardan sağlanmaktadır? Belediyeye bağlı birimlerin hizmet kapsamı ne kadardır?
Belediyelere kayyım atanmasının ardından, kadınlara yönelik sosyal hizmetlerde daralma yaşanmasının gerekçesi nedir? Bunun yaşanmaması için bakanlığınızın yaptığı bir çalışma var mıdır?
Kadınların şiddet karşısında doğrudan başvurabileceği yerel mekanizmaların işlevsizleştirilmesinin, kadına yönelik şiddetle mücadele politikalarına etkisi hakkında Bakanlığınızın bir açıklaması olacak mıdır?
Van'da artan kadın cinayetlerine ve şüpheli kadın ölümlerine yönelik bakanlığınız tarafından alınan tedbirler nelerdir?
Bakanlığınızın verilerine göre son 5 yılda Van ilinde katledilen ve şüpheli bir şekilde yaşamını yitiren kadın sayısı kaçtır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o :a) 04.06.2025 tarihli ve 16403882 sayılı yazınız.
b) 13.06.2025 tarihli ve 1643991 sayılı yazınız.
İlgi yazılar ekinde alınan Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLİ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/28705 ve 7/28847 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
1. 7728705 Cevap Metni (4 Sayfa)
2. 7128847 Cevap Metni (2 Sayfa) Telefon No:(312) 705 73 30 Gi
Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLI" ye Ait 7/28847 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Kadına yönelik her türlü şiddetin önlenmesi amacıyla "şiddete karşı sıfır tolerans ilkesi" çerçevesinde yürüttüğümüz çalışmalar ilgili kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, uluslararası kuruluşlar, özel sektör ve medyanın iş birliğinde çok taraflı ve çok yönlü biçimde devam etmektedir.
2012 yılında 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ile devam eden yıllarda ilgili alt mevzuatın yürürlüğe girmesi ve Türk Ceza Kanunu'nda kadına yönelik şiddet eylemlerinin daha etkin cezalandırılmasına yönelik yapılan değişikliklerle yasal altyapı güçlendirilmiştir. 2023/16 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kadına yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin iradenin en üst düzeyde ortaya konduğunun göstergelerinden biri olarak mevzuatta yerini almıştır.
Kadına yönelik şiddetle mücadele çalışmalarına yol haritası niteliğindeki politika belgeleri, ilgili tüm tarafların katkı ve katılımlarıyla düzenli olarak hazırlanıp uygulanmaktadır. Bu kapsamda 2007 yılından bu yana 4 ulusal eylem planı hazırlanmış olup hâlihazırda 2021- 2025 yıllarını kapsayan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planı yürürlüktedir. Söz konusu Eylem Planı çerçevesinde 5 ana hedef (Adalete Erişim ve Mevzuat, Politika ve Koordinasyon, Koruyucu ve Önleyici Hizmetler, Toplumsal Farkındalık ve Veri ve İstatistik), 28 strateji ve 227 faaliyet yer almaktadır.
IV. Ulusal Eylem Planı'nın uygulama süresinin sona erecek olması nedeniyle, 2026-2030 dönemini kapsayacak V. Ulusal Eylem Planı hazırlık çalışmalarına Bakanlığımız koordinasyonunda başlanmıştır. Yeni eylem planı, geçmiş dönem uygulama deneyimlerinden elde edilen kazanımlar doğrultusunda; bilimsel temele dayalı, yenilikçi, katılımcı ve sürdürülebilir bir yaklaşımla hazırlanmaktadır.
Ulusal Eylem Planının etkin olarak hayata geçirilmesi hedefiyle Yıllık Faaliyet Planları hazırlanmaktadır. Ulusal Eylem Planının 81 il düzeyinde daha etkin biçimde uygulanmasını amacıyla ise İl Eylem Planları yürürlüğe konmuştur.
Kadına yönelik şiddetle mücadelede koordinasyon mekanizmaları hem ulusal hem de yerel düzeyde tesis edilmiş durumdadır. Bakanlığımız koordinasyonunda periyodik olarak her yıl bir defa toplanan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Koordinasyon Kurulu bu alandaki mevcut uygulamaların değerlendirilmesi, sorunların tespiti, çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve uygulanmasına yönelik kurumlar arası iş birliği ve eş güdümün artırılması görevlerini yürütmektedir. Kurul bugüne kadar 18 toplantı gerçekleştirmiştir. Yerel düzeyse ise 81 il düzeyinde Vali veya Vali Yardımcısı başkanlığında toplanan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele İl Koordinasyon, İzleme ve Değerlendirme Komisyonları ile il düzeyinde yapılan çalışmalar ve il eylem planlarının izleme ve değerlendirmesi yılda en az 6 ayda bir gerçekleştirilmektedir.
Kadına yönelik şiddetle mücadelede ihtisas kurumsal mekanizmalardan biri olan Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM); şiddetin önlenmesi ile koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin bir biçimde uygulanmasına yönelik destek ve izleme hizmetlerinin verildiği, çalışmalarını yedi gün yirmi dört saat esası ile yürüten merkezlerdir. Hâlihazırda $1 ilimizde 84 ŞÖNİM hizmet vermektedir. Hukuki, psiko-sosyal, ekonomik, sağlık, eğitim ve mesleki destek hizmetlerini verdiğimiz Van Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi'nden 2024 yılında 3.634 kadın, 321 erkek, 250 çocuk olmak üzere toplam 4.205 kişi hizmet almıştır.
Şiddete uğrayan kadınların şiddetten korunması, psikososyal ve ekonomik sorunlarının çözülmesi, güçlendirilmesi ve bu dönemde kadınların varsa çocukları ile birlikte ihtiyaçlarının da karşılanması suretiyle geçici süreyle kalabilecekleri kadın konukevleri 81 ilimizde hizmetlerini sürdürmekte olup Bakanlığımıza bağlı 112 kadın konukevi bulunmaktadır. ŞÖNİM/"ler ve kadın konukevlerinde nitelikli hizmet sunumu gerçekleştirmek üzere Hizmet Standartları Rehberi, beraberinde iç ve dış değerlendirmeyi kapsayan Öz Değerlendirme Rehberi hazırlanmıştır. Hizmetlerin daha ulaşılabilir kılınması amacıyla Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) bünyesinde Şiddetle Mücadele İrtibat Noktaları oluşturulmuştur. Hâlihazırda 424 SHM Şiddetle Mücadele İrtibat Noktası ilçe bazında şiddet mağdurlarına yönelik tedbirlerin etkin bir biçimde uygulanmasının takibi ve izlenmesi, psiko-sosyal destek başta olmak üzere rehberlik, danışmanlık ve yönlendirme hizmeti sunmaktadır. Şiddete maruz kalınması, şiddete maruz kalma riski söz konusu olması veya şiddete tanık olunması durumlarında ise ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattı, ALO 112 Acil Çağrı Merkezi ve KADES Uygulaması üzerinden acil yardım hizmeti alınabilmektedir.
6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararlarının teknik araç ve yöntemler kullanılarak coğrafi bilgi sistemleri üzerinden izlenmesi amacıyla Bakanlığımız, İçişleri Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı iş birliğinde Teknik Yöntemlerle Takip (Elektronik Kelepçe) Uygulaması yürütülmektedir. 2015 yılında pilot olarak başlatılan uygulama 2021 yılı itibarıyla 81 ilimize yaygınlaştırılmıştır.
Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı ile Bakanlığımız arasında yapılan veri entegrasyon çalışmaları ile 6284 sayılı Kanun kapsamında alınan tedbir kararı verileri ve kolluğa yapılan başvurular anlık olarak Bakanlığımız Aile Bilgi Sistemine düşmekte, böylelikle vakaya hızlı ulaşım ve etkin müdahale sağlanmaktadır.
Kadına yönelik şiddetle mücadele politika ve hizmetlerimizin bilimsel kanıtlar temelinde geliştirilmesi amacıyla araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) projeleri devam etmektedir. Bu "Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddet Araştırması-2024", "Şiddet Uygulayanlara Yönelik Psikososyal Müdahale Modelinin Geliştirilmesi", "Türkiye'de Depremlerden Etkilenen Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Şiddete Karşı Önleyici ve Koruyucu Hizmetlerin Yeniden Yapılandırılması ve Güçlendirilmesi Projesi" ve "İhtisaslaşmış Kadın Konukevlerinin Kurumsal Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesi" başlıklı projeler devam etmektedir.
Kadına yönelik şiddetle mücadele konusunu mevzuat düzenlemeleri ve kamu politikaları detaylı bir şekilde ele alınmakta, koruyucu-önleyici hizmet kapasitesi nicel ve nitel olarak güçlendirmeye devam etmekte, konuya ilişkin olarak toplumun farklı kesimlerine ulaşarak algı, tutum ve farkındalığın olumlu yönde geliştirilmesi sağlanmakta, politika ve hizmetler veri ve istatistiklerle bilimsel temeller üzerine inşa edilmekte ve tüm bu çalışmalarla Türkiye'nin kadına yönelik şiddetle mücadelesi kararlılıkla sürdürülmektedir.
Türkiye'de yasal olarak suç sayılan fiiller ve diğer adli vakalara ilişkin idari kayıt verisi, soruşturma ve kovuşturma evresinde görev ve sorumluluğu bulunan yetkili merciler tarafından toplanmaktadır. Bu doğrultuda bahse konu verinin ilgili Bakanlıklardan temin edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, diğer Bakanlıkların görev ve yetki alanına girdiğinden Bakanlığımızca değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan