Bakanlığın elektrik arz güvenliğine yönelik çalışmalarına ilişkin
Kaynak göster
Deniz Yavuzyılmaz (CHP), 30 Mayıs 2025 tarihinde 7/28975 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 66 gün sonra, 4 Ağustos 2025).
Deniz Yavuzyılmaz (CHP, Zonguldak). “Bakanlığın elektrik arz güvenliğine yönelik çalışmalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28975, 30 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28975-bakanligin-elektrik-arz-guvenligine-yonelik-calismalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3137cac3-ba67-426b-a9fd-01973093b27d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 66 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Birleşik Krallık (2023): Artan doğalgaz fiyatları ve tedarik sıkıntıları, elektrik
. üretiminde sorunlara yol açmış, özellikle kuzey bölgelerde planlı kesintiler yapılmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (10 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ülke, enerji krizi nedeniyle kış döneminde, enerji tasarrufu moduna geçmiştir.
İspanya (28 Nisan 2025) İberya Yarımadası'nda meydana gelen büyük çaplı elektrik kesintisi, İspanya ve Portekiz'de toplam üretimin yaklaşık 9060 oranında enerji kaybına yol açmıştır. (İspanya'da üç ayrı jeneratör arızası ve şebeke frekansındaki ani dalgalanmalar nedeniyle ulusal sistem dışa bağlantılarını koparmış ve otomatik yük dengeleme devreye girmiştir. Kesintinin kesin nedeni hâlen araştırılırken; yüksek yenilenebilir enerji payının (0 sırada toplam arzın yarısından fazlası güneş ve rüzgâr kaynaklarından sağlanıyordu) şebeke kararlılığı üzerindeki etkisi, elektrik osilasyonları ve enerji depolama eksiklikleri şüphe konusu olmuş, sistemin normale dönmesi yaklaşık 23 saat sürmüştür.
Fransa (24-25 Mayıs 2025) 24 Mayıs'ta gerçekleştirilen Cannes Film Festivali sırasında Alpes-Maritimes bölgesinde 160.000 haneyi etkileyen büyük bir kesinti yaşanmış; ertesi sabah ise Nice, Cagnes-sur-Mer ve Saint-Laurent-du-Var'da yaklaşık 45.000 hanenin daha elektriği kesilmiştir. Her iki olay da sabotaj ve kundaklama şüphesiyle soruşturulurken, frekans dalgalanmalarına karşı otomatik yük dengeleme devreye alınmış ve bazı kritik tesisler yedek enerji sistemleri sayesinde korunmuştur. Kesintilerin ardından RTE France ve Enedis hızla müdahale ederek enerji akışını yeniden sağlamış, Cannes'daki kapanış töreni ve Nice Havalimanı operasyonları bağımsız güç kaynakları sayesinde aksamamıştır.
Tüm bu örnekler, enerji arz güvenliği, altyapı dayanıklılığı ve kriz senaryoları üzerine ulusal düzeyde proaktif politikaların ne kadar hayati olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur. Ülkemizde de benzer durumların yaşanmaması için hangi stratejilerin geliştirildiği, şebeke güvenliği konularında hangi ön analizlerin ve denge senaryolarının yürütüldüğü ve hangi kriz senaryolarına hazırlanıldığı soruları önem kazanmaktadır.
Bu bağlamda;
Avrupa'da yaşanan elektrik kesintilerine benzer durumların Türkiye'de yaşanmaması için Bakanlığınızca alınan önlemler nelerdir?
Türkiye'de elektrik arz güvenliği konusunda en güncel risk analizleri nelerdir? Bu analizler hangi sıklıkla yapılmakta ve hangi kurumlar tarafından koordine edilmektedir?
Bakanlığınızın, mevsimsel olarak (özellikle aşırı sıcak ya da soğuk dönemlerde) artan elektrik talebine karşı uyguladığı kısa, orta ve uzun vadeli stratejiler nelerdir?
Elektrik üretiminde kullanılan kaynakların dağılımı (doğalgaz, kömür, yenilenebilir, nükleer vb.) göz önüne alındığında, bu kaynakların herhangi birine erişimin kesilmesi halinde uygulanacak alternatif planlar nelerdir?
Ulusal elektrik iletim şebekemizde herhangi bir dış müdahale (örneğin siber saldırı) veya doğal afet durumunda yaşanabilecek yaygın kesintilere karşı hangi acil durum ve kriz senaryoları çalışılmıştır?
SORULAR
Elektrik altyapımıza yönelik siber güvenlik stratejileri nelerdir? Bu stratejiler doğrultusunda hangi tedbirler alınmakta, hangi kurumlarla iş birliği yapılmaktadır?
Türkiye genelinde bölgesel düzeyde elektrik altyapısının en kırılgan olduğu alanlar belirlenmiş midir? Bu bölgelerde kesinti riskini azaltmaya yönelik yatırımlar yapılmakta mıdır?
Elektrik kesintilerinin yaşanması halinde kamu kurumlarının ve stratejik altyapıların (Türkiye Büyük Millet Meclisi, Silahlı Kuvvetler, Hastaneler, ulaşım ağları, haberleşme sistemleri vb.) kesintisiz enerji ihtiyacını karşılamak üzere özel bir hazırlık yapılmakta mıdır?
Türkiye'de elektrik üretim ve iletim altyapısının modernizasyonu konusunda son beş yılda atılan adımlar nelerdir? Planlanan yeni projeler var mıdır?
Avrupa ülkeleriyle enerji krizlerine karşı iş birliği yapılmakta mıdır? Enerji kesintilerine karşı ortak müdahale mekanizmaları veya bilgi paylaşım sistemleri var mıdır? Son yaşanan kesintilerle ilgili, etkilenen ülkelerle yürütülen bir müzakere süreci bulunmakta mıdır?
Avrupa'da gözlemlenen "yenilenebilir enerji üretimindeki dalgalanmaların" (örneğin uzun süreli düşük rüzgâr hızları veya bulutlu hava koşulları) kesinti riskini artırdığına dair değerlendirmeler yapılmıştır. Bakanlığınız bu tip "değişken üretim senaryolarını" hangi modellemelerle test etmekte, enerji depolama ve yedek kapasite planlaması kapsamında hangi yük dengelgme stratejilerini devreye almaktadır?
05.2025
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
o 288 |! 728975
Türkiye ulusal elektrik şebekesi için risk oluşturabilecek hususlara yönelik test ve analizler düzenli periyotlarla yapılmakta olup, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) tarafından yapılan bu analizlere ek olarak TUBİTAK tarafından her yıl 6 adet stres testi analiz programları yapılarak sonuçları TEİAŞ"a raporlanmaktadır. Ayrıca Yük Tevzi Operatörlerinin gerçek durumu temsil eden acil durum/çeşitli arıza senaryolarında iletim sistemini nasıl işleteceğine ilişkin Yük Tevzi Operatör Eğitimlerinin ENTSO-E eğitim prosedürüne uyumlu hale getirilmesi amacıyla "Yük Tevzi Eğitim Simülatörü (YTES) Projesi" 24/05/2023 tarihinde başlatılmıştır.
TEİAŞ Yük Tevzi Bilgi Sistemi tarafından yapay sinir ağları kullanılarak kısa, orta ve uzun dönemli yük tahminleri yapılmakta olup, piyasa katılımcıları tarafından gün öncesi üretim-tüketim programlarının TEİAŞ Piyasa Yönetim Sistemine girişi yapılarak söz konusu verilerle yük yönetimi yapılmaktadır. Ayrıca Yük Tevzi Bilgi Sistemi'nde talep-tahmin araçlarının geliştirilmesi ve tüketim tesislerinin gün öncesi tüketim programlarının bildirilmesine yönelik yürütülen çalışmalar sayesinde piyasa katılımcılarının TEİAŞ Piyasa Yönetim Sistemine veri girişleri sağlanmıştır.
Ülkemiz ve Avrupa şebekesi senkron olarak işletildiğinden Türkiye'de veya Avrupa'da yaşanacak herhangi bir üretim-tüketim kaybının tüm bölgede sistem frekansında bozucu etki oluşturabilme ve şebekemizi etkileyebilme potansiyeli bulunmaktadır. Ancak Türkiye ve Avrupa arasında yer alan 3 adet 400kV enerji iletim hattının kesintisiz bir şekilde senkron çalışabilmesi ve olması muhtemel bozucu etkilerin en aza indirilmesi amacıyla bu hatlar özel koruma töleleri ile işletilmekte olup, olası bir arıza durumunda Türkiye sistemini bozucu etkilerden arındırmak adına özel koruma sistemleri otomatik olarak devreye girmektedir.
Enterkonnekte şebekenin bir kısmının veya tamamının enerjisiz kalması durumunda uygulanacak toparlanma planı Elektrik Şebeke Yönetmeliği'nin 90'ıncı maddesi kapsamında TEİAŞ tarafından hazırlanmakta ve bu plan periyodik olarak güncellenmektedir. Bunula birlikte elektrik depolama tesislerine yönelik önlisans verilen yaklaşık 33 GW kapasitenin sisteme dahil olması ile acil durum yedek kapasitesinin kayda değer bir seviyeye geleceği düşünülmektedir. Ayrıca enerji arzının kesintisiz sağlanması amacıyla Kapasite Mekanizması Yönetmeliği kapsamında emre amadelik sağlanmaktadır.
Söz konusu planda yer alan üretim tesisleri ile müstakil elektrik depolama tesisleri TEİAŞ ile Oturan Sistemin Toparlanmasına ilişkin yan hizmet anlaşmasını zorunlu olarak imzalamaktadır. Bu kapsamda anlaşma yapan tüzel kişiler TEİAŞ tarafından verilen talimatları yerine getirmektedirler.
Arz güvenliğinin sağlanması amacıyla mevcut düzenlemelere ilave olarak 17.12.2024 ve 21.01.2025 tarihlerinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren mevzuat değişiklikleri ile birlikte depolama tesislerin hem yan hizmetler hem de dengeleme güç piyasasına katılımları kolaylaştırılarak söz konusu tesislerin kurulumunu teşvik etmek adına önemli düzenlemeler yapılmıştır. Yine aynı düzenlemeler kapsamında; talep tarafı katılımı hizmetinin yürürlüğe alınarak tüketim tesislerinin de elektrik piyasalarına toplayıcılık faaliyeti kapsamında piyasa oyuncusu olarak dahil edilmesi, lisanssız santrallerin de acil durum talimatlarına tabi hale getirilmesi, Sınırlı Frekans Hassasiyet Modu ile konvansiyonel santrallerin zorunlu olarak ilave bir frekans kontrol hizmetine katılmasının sağlanması hususlarının yanı sıra, depolama tesislerinin frekans kontrolü ve dengeleme güç piyasasına katılımına ilişkin konularda düzenlemeler yapılarak arz güvenliğinin sağlanmasına yönelik tedbirler artırılmıştır.
Ayrıca, artan enerji talebiyle birlikte genişleyen şebeke alt yapısı ve yenilenebilir enerji kaynaklarının verimli kullanılmasının sağlanması amacıyla ülkemizin elektrik iletim şebeke işletmecilik faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik son beş yılda Yük Tevzi Bilgi Sistemi Projesi (YTBS), İklimsel Haritaların Uluslararası Yöntemlere Göre Hazırlanması Projesi, Yük Tevzi Teknik Danışmanlık Hizmet Alımı Projesi, Güneş Üretim Tahmin Sistemini Geliştirme ve YTBS Sistem Kullanıcıları Entegrasyonu Projesi (GİTM), TEİAŞ Rüzgar Gücü İzleme ve Tahmin Merkezi Projesi (RİTM), Elektrik İletim Hatlarında Buz ve Rüzgar Yükü Tahmini ve İzleme Sistemlerinin Geliştirilmesi, İklimsel Haritalara Göre Bölgesel YAVUZYILMAZ"IN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR 283 | 7028975
Risk Alanlarının Tespiti İçin Yazılım Geliştirilmesi Projesi, 170 kV ve 420 kV Enerji İletim Hattı Güvenlik ve İzleme Sistemi Projesi, Şebeke atalet izleme ve tahmin sistemleri, Şebeke Kritik Dinamik Kararlılık Koşullarının Değerlendirilmesini Sağlayacak Araçlarının Geliştirilmesi, Milli SCADA Sistemi Projeleri hayata geçirilmiştir.
Yanı sıra mevsimsel koşullar ve beklenmeyen durumlar nedeniyle elektrik enerjisi ve doğal gaz arz güvenliğini olumsuz biçimde etkileyecek hususların değerlendirilmesi, kurum ve kuruluşların kısa ve orta vadedeki eylemlerine ilişkin yol haritalarının belirlenmesi amacıyla Bakanlığımız tüm kurum ve kuruluşlarıyla arz güvenliği hususunda düzenli toplantılar gerçekleştirilmekte ve toplantıda yapılan değerlendirmelere göre alınacak aksiyonlar kararlaştırılmaktadır.
Elektrik şebekemizin Avrupa ile senkron olarak işletilmesi bir yandan taraflara arz güvenliği konusunda esneklik sağlarken diğer yandan acil durumlarda tarafların birbirine operasyonel anlaşmada yer alan miktar kadar enerji vererek aciliyetini giderme taahhüdünü içermektedir. Ayrıca "Avrupa Uyarı Sistem" (EAS-Europe Awareness System) ile TEİAŞ ve Avrupa'da yer alan iletim operatörleri, şebekelerinde yer alan arıza ve acil durumları diğer iletim operatörlerinin bilgi sahibi olması için derhal paylaşmaktadır.