Muş ilinde kadına karşı şiddetle mücadele kapsamında yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 29 Mayıs 2025 tarihinde 7/29054 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 166 gün sonra, 11 Kasım 2025).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Muş ilinde kadına karşı şiddetle mücadele kapsamında yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29054, 29 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29054-mus-ilinde-kadina-karsi-siddetle-mucadele-kapsaminda-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8ecbaec4-a99c-4dd8-a4af-0197211af465
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 166 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Kadına yönelik şiddet, yalnızca bireysel bir suç ya da münferit olaylar silsilesi değil; kadınların toplumsal hayattaki eşitsiz konumunu sürdüren yapısal ve sistematik bir sorundur. Kadınların yaşam hakkını doğrudan tehdit eden bu şiddet biçimi, Anayasa'nın 10. ve 17. maddeleri ile güvence altına alınan yaşam hakkı ve eşitlik ilkesine açıkça aykırıdır. Türkiye'nin taraf olduğu İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmiş olması, kamuoyunda devletin kadına yönelik şiddetle mücadele konusundaki iradesine dair ciddi soru işaretleri doğurmuştur. Ancak yine de 6284 sayılı Kanun, kadınların korunmasına yönelik iç hukukta hâlen en temel araçlardan biridir. Bu yasanın etkin uygulanması, kadınların hayatta kalabilmeleri açısından kritik önem taşımaktadır.
Ancak uygulamada yaşanan sorunlar, özellikle küçük iller ve kırsal bölgelerde yaşayan kadınlar açısından büyük riskler doğurmaktadır. Muş ili de bu bağlamda hem sosyoekonomik zorlukların hem de ataerkil toplumsal normların derin etkisiyle kadına yönelik şiddetin görünmez kılındığı, başvuruların bastırıldığı ve hizmetlere erişimin oldukça sınırlı kaldığı illerden biridir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu'nun Acil Yardım Hattı verilerine göre doğu illerinde kadınlar, çoğunlukla şiddete maruz kalmalarına rağmen sosyal baskılar ve destek mekanizmalarının yetersizliği nedeniyle başvuru yapmaktan çekinmektedir. Bu da başvuruların azlığı üzerinden yapılan "şiddet yok" gibi yorumların gerçeği yansıtmadığını, aksine hizmetlerin yetersizliğinin şiddeti görünmez kıldığını göstermektedir.
Muş ilinde faaliyet gösteren sığınmaevlerinin kapasitesi, danışma merkezlerinin sayısı, ŞÖNİM ya da benzeri mekanizmaların ulaşılabilirliği, uzman personel yetersizliği gibi yapısal sorunlar kadınların en temel haklarına erişmesini engellemektedir. Oysa devletin, başta İstanbul Sözleşmesi olmak üzere BM CEDAW Sözleşmesi, BM Kadına Karşı Şiddet Özel Raportörü'nün tavsiyeleri ve Anayasa'nın eşitlik ilkesi çerçevesinde, her kadının şiddetten korunma ve destek alma hakkını yerine getirme yükümlülüğü bulunmaktadır.
Kadına yönelik şiddetle etkin mücadele için, iller düzeyinde şeffaf verilerin paylaşılması, hizmet altyapısının güçlendirilmesi, kamu kurumlarının koordinasyon içinde çalışması ve denetlenmesi elzemdir. Bu nedenle Muş ilindeki mevcut tabloya dair sayısal ve niteliksel verilerin kamuoyuyla paylaşılması ve politika üreticilerin bu verilere dayalı adımlar atması acil bir ihtiyaçtır. Aksi halde şiddet döngüsü, görünmezlik ve cezasızlıkla beslenmeye devam edecektir.
Bu bağlamda:
SORULAR
2022, 2023 ve 2024 yıllarında Muş ilinde 6284 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvuru sayısı kaçtır? Bu başvuruların kaçı hakkında koruyucu ve/veya önleyici tedbir kararı verilmiştir? Tedbir kararlarının türlerine göre dağılımı nedir (barınma, uzaklaştırma, iletişim yasağı, geçici maddi yardım vb.)?
Muş ilinde faaliyet gösteren kadın sığınmaevi sayısı kaçtır? Bu kurumların toplam kapasitesi ve yıllık doluluk oranı nedir? Sığınmaevlerinde görev yapan uzman personel (psikolog, sosyal hizmet uzmanı, avukat vb.) sayısı kaçtır?
Muş ilinde Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) bulunmakta mıdır? Varsa kaç personelle hizmet vermektedir? ŞÖNİM'e yapılan başvuru sayısı yıllara göre nedir? Başvurular sonrası açılan vaka izleme dosyası sayısı kaçtır?
Muş ili genelinde aktif olarak hizmet veren Aile Destek Merkezi (ADEM), Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) ve Kadın Danışma Merkezleri mevcut mudur? Varsa bu merkezlerin coğrafi dağılımı, yıllık başvuru sayısı ve bu başvurulara sunulan hizmet türleri nelerdir?
Muş ilinde kırsal mahallelerde yaşayan kadınların şiddet vakalarında başvuru yapmalarını kolaylaştırmak amacıyla geliştirilmiş özel bir mobil ekip, yerel rehberlik hizmeti, mahalle temelli farkındalık çalışması veya toplumsal cinsiyet odaklı protokol bulunmakta mıdır?
Muş'ta şiddet nedeniyle kolluğa, adliyeye veya sosyal hizmet birimlerine başvurduğu halde herhangi bir koruma kararı verilmeden geri gönderilen ya da başvuru sürecinde ikincil mağduriyete uğrayan kadın sayısına dair bakanlığınızın bir verisi veya şikâyet mekanizması mevcut mudur?
Muş ilinde son 5 yıl içinde tespit edilen kadın cinayeti sayısı kaçtır? Bu cinayetlerde faillerin durumu nedir? Bakanlığınız, bu vakaların öncesinde mağdur kadınların devlete başvuru yapıp yapmadığını tespit etmiş midir? Bu konuda bir izleme veya erken uyarı sistemi çalışması var mıdır?
Muş'ta sığınmaevlerinden çıkan kadınların sosyal hizmet desteği, istihdam yönlendirmesi, çocukların eğitime erişimi gibi alanlarda yeniden güçlenmeleri için yürütülen herhangi bir güçlendirme veya sosyal uyum programı bulunmakta mıdır? Muş ilinde yerel yönetimlerle, üniversitelerle veya kadın örgütleriyle iş birliği içinde yürütülen herhangi bir kadına yönelik şiddetle mücadele protokolü, eğitim çalışması ya da saha destek programı var mıdır? Bu projelere Bakanlığınızın katkısı nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o :a) 13.06.2025 tarihli ve 1643997 sayılı yazınız. 7 / Yı 054 46K 19
b) 24.06.2025 tarihli ve 1650550 sayılı yazınız. c)27.08.2025 tarihli ve 1687203 sayılı yazınız.
ç) 02.10.2025 tarihli ve 1709499 sayılı yazınız.
İlgi yazılar ekinde alınan Muş Milletvekili Sayın Sümeyye BOZ ÇAKI tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/29054, 7/29278, 7/32457 ve 7/34057 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan I - 7/29054 Cevap Metni (3 Sayfa) 2 - 7/29278 Cevap Metni (4 Sayfa) 3 - 7/32457 Cevap Metni (3 Sayfa) 4 - 7/34057 Cevap Metni (4 Sayfa) — —— Telefon No:(312) 705 7330 Bizede;
1f29094
Muş Milletvekili Sayın Sümeyye BOZ ÇAKI'ya Ait 7/29054 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Kadına yönelik her türlü şiddetin önlenmesi amacıyla "şiddete karşı sıfır tolerans ilkesi" çerçevesinde yürüttüğümüz çalışmalar ilgili kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, uluslararası kuruluşlar, özel sektör ve medyanın iş birliğinde çok taraflı ve çok yönlü biçimde devam etmektedir. e 2012 yılında 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ile devam eden yıllarda ilgili alt mevzuatın yürürlüğe girmesi ve Türk Ceza Kanunu'nda kadına yönelik şiddet eylemlerinin daha etkin cezalandırılmasına yönelik yapılan değişikliklerle yasal altyapı güçlendirilmiştir. 6284 sayılı Kanunun etkin olarak uygulanmasına yönelik yönetmelikler ve genelgeler yürürlüktedir. 2023/16 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 25 Kasım 2023 tarihinde yayımlanmış olup kadına yönelik şiddetle mücadelenin en üst düzeyde ele alındığının önemli bir göstergesi olarak ilgili mevzuatta yerini almıştır. e Kadına yönelik şiddetle mücadele çalışmalarına yol haritası niteliğindeki politika belgeleri, ilgili tüm tarafların katkı ve katılımlarıyla düzenli olarak hazırlanıp uygulanmaktadır. Bu kapsamda 2007 yılından bu yana 4 ulusal eylem planı hazırlanmış olup hâlihazırda 2021-2025 yıllarını kapsayan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planı yürürlüktedir. Söz konusu Eylem Planı çerçevesinde 5 ana hedef (Adalete Erişim ve Mevzuat, Politika ve Koordinasyon, Koruyucu ve Önleyici Hizmetler, Toplumsal Farkındalık ve Veri ve İstatistik), 28 strateji ve 227 faaliyet yer almaktadır. e IV. Ulusal Eylem Planı'nın uygulama süresinin sona erecek olması nedeniyle, 2026-2030 dönemini kapsayacak V. Ulusal Eylem Planı hazırlık çalışmalarına Bakanlığımız koordinasyonunda başlanmıştır. Yeni eylem planı, geçmiş dönem uygulama deneyimlerinden elde edilen kazanımlar doğrultusunda; bilimsel temele dayalı, yenilikçi, katılımcı ve sürdürülebilir bir yaklaşımla hazırlanmaktadır. e Ulusal Eylem Planı'nın etkin olarak hayata geçirilmesi hedefiyle Yıllık Faaliyet Planları hazırlanmaktadır. Ulusal Eylem Planının 81 il düzeyinde daha etkin biçimde uygulanmasını amacıyla İl Eylem Planları yürürlüğe konmuştur. e Kadına yönelik şiddetle mücadelede koordinasyon mekanizmaları hem ulusal hem de yerel düzeyde tesis edilmiş durumdadır. Bakanlığımız koordinasyonunda periyodik olarak her yıl bir defa toplanan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Koordinasyon Kurulu bu alandaki mevcut uygulamaların değerlendirilmesi, sorunların tespiti, çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve uygulanmasına yönelik kurumlar arası iş birliği ve eş güdümün artırılması görevlerini yürütmektedir. Kurul bugüne kadar 18 toplantı gerçekleştirmiştir. Yerel düzeyde ise 81 il Vali veya Vali Yardımcısı başkanlığında toplanan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele İl Koordinasyon, İzleme ve Değerlendirme Komisyonları ile il düzeyinde yapılan çalışmalar ve il eylem planlarının izleme ve değerlendirmesi yılda en az 6 ayda bir gerçekleştirilmektedir. e Kadına yönelik şiddetle mücadelede ihtisas kurumsal mekanizmalardan biri olan Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM); şiddetin önlenmesi ile koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin bir biçimde uygulanmasına yönelik destek ve izleme hizmetlerinin verildiği, çalışmalarını yedi gün yirmi dört saat esası ile yürüten merkezlerdir. Hâlihazırda 81 ilimizde 85 ŞÖNİM hizmet vermektedir. Muş ŞÖNİM tarafından 2022 yılında 769, 2023 yılında 989 ve 2024 yılında 861 kişiye hizmet sunulmuştur.
Şiddete uğrayan kadınların şiddetten korunması, psikososyal ve ekonomik sorunlarının çözülmesi, güçlendirilmesi ve bu dönemde kadınların varsa çocukları ile birlikte ihtiyaçlarının da karşılanması suretiyle geçici süreyle kalabilecekleri kadın konukevleri 81 ilimizde hizmetlerini sürdürmekte olup Bakanlığımıza bağlı 112 kadın konukevi bulunmaktadır. Muş ilinde Bakanlığımıza bağlı 1 kadın konukevi bulunmakta olup 2024 doluluk oranı "044 olarak gerçekleşmiştir.
Bakanlığımız hizmetlerinin tek çatı altında sunulduğu sosyal hizmet merkezleri (SHM), 2013 yılından bu yana ailelere ve fertlere yönelik koruyucu, önleyici, destekleyici, iyileştirici sosyal hizmet çalışmalarını ilgili paydaşlarla iş birliği halinde sunmaya devam etmektedir. Muş ilinde Merkez, Bulanık, Hasköy, Korkut, Malazgirt ve Varto olmak üzere 6 SHM bulunmakta olup, SHM"'ler aracılığıyla çocuk, genç, kadın, erkek, engelli ve yaşlı fertler, gaziler, şehit yakınları ve ailelerine yönelik hizmetler ile rehberlik ve danışmanlık hizmetleri bir arada ve kolay ulaşılabilir biçimde sunulmakta; vatandaşlarımızın durumlarına uygun sosyal hizmet müdahalesi ve takibi gerçekleştirilmektedir. Hizmetlerin daha ulaşılabilir kılınması amacıyla Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) bünyesinde Şiddetle Mücadele İrtibat Noktaları oluşturulmuştur. Hâlihazırda Türkiye genelinde 432 SHM Şiddetle Mücadele İrtibat Noktası ilçe bazında hizmet sunmaktadır.
Bakanlığımız kadın hizmet birimlerince nitelikli hizmet sunumu gerçekleştirmek üzere Hizmet Standartları Rehberi, beraberinde iç ve dış değerlendirmeyi kapsayan Öz Değerlendirme Rehberi hazırlanmıştır. İlgili rehberlerde; gizlilik, güvenlik ve güçlenme ilkeleri temelinde fiziksel, yönetsel ve mesleki standartlar ve standartların yerine getirilmesi için gerekli olan koşulları belirleyen değerlendirme ölçütleri belirlenmiş olup öz değerlendirme çalışmaları sürdürülmektedir.
6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararlarının teknik araç ve yöntemler kullanılarak coğrafi bilgi sistemleri üzerinden izlenmesi amacıyla Bakanlığımız, İçişleri Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı iş birliğinde Teknik Yöntemlerle Takip (Elektronik Kelepçe) Uygulaması yürütülmektedir. 2015 yılında pilot olarak başlatılan uygulama 2021 yılı itibariyle 81 ilimize yaygınlaştırılmıştır.
Bakanlığımız bünyesinde hizmet sunan ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattı şiddete uğrayan ya da uğrama riski bulunan, destek ve yardıma ihtiyacı olan kadın ve çocuklar için psikolojik, hukuki ve ekonomik danışma hattı 7 gün 24 saat esasında ücretsiz olarak çalışmakta; bu kişilere hakları konusunda ve başvuracakları yerler hakkında bilgi vermektedir. Ayrıca ihmal, istismar ve şiddet vakaları konusunda alınan ihbarlarda vakanın bulunduğu ilin acil müdahale ekip sorumlusuna ve/veya kolluk kuvvetlerine bildirilerek ivedilikle müdahale edilmesi sağlanmaktadır. ALO 183 Hattı'nda şiddet ihbarları için O (sıfır) tuşlaması vasıtasıyla önceliklendirme gerçekleştirilmekte olup ayrıca Whatsapp ve BİP platformları üzerinden de hizmet sunmaktadır.
Bakanlığımız ve İçişleri Bakanlığı iş birliğinde şiddet mağduru veya şiddet görme riski altında olan kadınlar için iletişim teknolojisinin sunduğu imkânlardan faydalanılarak Kadın Destek Uygulaması (KADES) Mart 2018'de hayata geçirilmiştir. KADES mobil uygulamasında yer alan acil durum butonuna basılması halinde acil çağrı merkezine ihbar düşmekte ve en yakın kolluk biriminin en kısa sürede mağdurun konumuna intikali sağlanmaktadır. e Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı ile Bakanlığımız arasında yapılan veri entegrasyon çalışmaları ile 6284 sayılı Kanun kapsamında alınan tedbir kararı verileri ve kolluğa yapılan başvurular anlık olarak Bakanlığımız sistemine düşmekte, böylelikle vakaya hızlı ulaşım ve etkin müdahale sağlanmaktadır.
"e Kadına yönelik şiddetle mücadele politika ve hizmetlerimizin bilimsel kanıtlar temelinde geliştirilmesi amacıyla araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) projeleri devam etmektedir. Bu kapsamda "Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddet Araştırması-2024"tamamlanmış, "Şiddet Uygulayanlara Yönelik Psikososyal Müdahale Modelinin Geliştirilmesi", "İhtisaslaşmış Kadın Konukevlerinin Kurumsal Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesi" ve "Türkiye'de Depremlerden Etkilenen Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Şiddete Karşı Önleyici ve Koruyucu Hizmetlerin Yeniden Yapılandırılması ve Güçlendirilmesi Projesi" başlıklı projeler devam etmektedir.
Kadına yönelik şiddetle mücadele konusunu mevzuat düzenlemeleri ve kamu politikaları ile detaylı bir şekilde ele alınmakta, koruyucu-önleyici hizmet kapasitesi nicel ve nitel olarak güçlendirmeye devam etmekte, politika ve hizmetler veri ve istatistiklerle bilimsel temeller üzerine inşa edilmekte ve konuya ilişkin olarak toplumun farklı kesimlerine ulaşarak algı, tutum ve farkındalığın olumlu yönde geliştirilmesi sağlanmakta olup tüm bu çalışmalarla Türkiye'nin kadına yönelik şiddetle mücadelesi kararlılıkla sürdürülmektedir.
Diğer taraftan, proje desteklerinde kadınları hedefleyen kota ve hibe uygulamaları ile Aile Destek Merkezi (ADEM) ve Sosyal Dayanışma Merkezi (SODAM) Projeleri gibi kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarını arttırıcı uygulamalar hayata geçirilmiştir. Özellikle son dönemde kadınların sürdürülebilir gelir elde etmelerine katkı sağlamak amacıyla ADEM ve SODAM Projelerinin daha etkili yürütülebilmesi için paydaşlarla işbirliği geliştirilmektedir.
Bu merkezlerde kursiyerlerimizin psiko-sosyal, sosyokültürel, mesleki ve kişisel yönden gelişimlerinin ve toplumsal entegrasyonlarının sağlanması amacıyla kurslar düzenlenmekte ve kurslara düzenli katılım sağlayan kursiyerlerimize aylık teşvik ödemeleri yapılmaktadır.
Ek olarak kursiyerlerimize milli ve manevi değerler, aile içi eğitim, çocuk bakımı ve kişisel gelişim vb. konularda eğitim ve seminerler düzenlenmektedir. Ayrıca belirli aralıklarda düzenlenen kermesler aracılığı ile de kadınların merkezlerimizde üretmiş oldukları ürünlerden gelir elde etmeleri sağlanmaktadır.
Böylelikle kadınların ekonomik ve sosyal statülerinin güçlenmesi ile toplumsal hayata katılımlarının artması hedeflenmektedir.
Türkiye'de yasal olarak suç sayılan fiiller ve diğer adli vakalara ilişkin idari kayıt verileri, soruşturma ve kovuşturma evresinde görev ve sorumluluğu bulunan yetkili merciler tarafından toplanmaktadır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir kararları ise hâkim, mülki amir veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri tarafından verilmektedir. Bu doğrultuda bahse konu veri ve bilgilerin ilgili Bakanlıklardan temin edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan