Emekli maaşlarının iyileştirilmesi talebine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 134 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü *nün 96 ile 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. rzyrüm Milletvekili
Emekliler 2000'li yılların başından itibaren hak kayıpları yaşamış ve yaşamaya devam etmektedirler. Bu mağduriyetlerin temel kaynağı ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu"dur. 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı yasa ile emekliliğe erişim hakkı zorlaşmış, emeklilik yaşı yükselmiş, emekli aylığı elde etme koşulları değişmiş ve | emekli aylıkları düşmeye başlamıştır. Bu konuda yapılan çalışmalara göre, ülkedeki emeklilerin 9671'i 56 ve daha yukarı yaştadır. Emeklilik yaşının yükseltilmiş olmasıyla emeklilerin yaş ortalaması önümüzdeki yıllarda daha da yükselecektir.
2024 yılının Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından edilmiştir. Fakat, 2024 yılı emekliler için açlık, yoksulluk, sefalet yılı olarak geride kalmış emekliler 2025 yılını borç içinde karşılamıştır.
Gerekçenin tamamını göster (13 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Emekli-Sen'in açıkladığı verilere göre 2000'li yılların başında en düşük emekli aylığı, asgari ücretin 1,3 katına yakınken, bu oran yıllar boyunca azaldıktan sonra 2016'da en düşük emekli aylığı asgari ücretin altında kaldı, bu yıl ise asgari ücretin yüzde 55'ine kadar inmiş durumdadır. Günümüzde Türkiye'de en düşük emekli maaşı Ocak 2025'te 14 bin 469 TL olarak belirlenmiştir. Belirlenen tutarın yoksulluk sınırının hatta açlık sınırın dahi altında kaldığı açıktır. Dünya'da emeklilik sistemlerini karşılaştıran çeşitli araştırmalar da Türkiye'de emeklilerin içinde bulunduğu vahim durumu gözler önüne sermektedir. Şöyle ki;
ABD merkezli danışmanlık şirketi Mercer ve finans eğitimi alanında çalışan CFA Institute tarafından ortaklaşa hazırlanan Küresel Emeklilik Endeksi?nin açıkladığı verilere göre 2024 yılında 48 ülke karşılaştırılmış, Türkiye sondan dördüncü olmuştur.Türkiye'nin gerisinde kalan üç ülke ise Filipinler, Arjantin ve Hindistan olarak raporlanmıştır.
Uluslararası karşılaştırma yapan bir diğer rapor ise Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından iki yılda bir yayımlanan Pensions at a Glance (Bir Bakışta Emeklilik) rapordur. Bu rapora göre; Türkiye'deki 65 yaş üzeri nüfusta harcanabilir gelir adaletsizliğinin "çok yüksek" olduğunu belirtilmektedir. En son 2023 yılında yayımlanan raporda incelenen 38 ülke içinde Türkiye en fazla eşitsizliğin olduğu beşinci ülke olarak kayıt altına alınmıştır.
Diğer bir husus da, bunca sorunun öznesi ve mağduru olan emeklilerin hak arama mücadelelerinin engellenerek seslerinin kısılmasına yönelik yaptırımlardır. Emeklilerin kurduğu sendikalara karşı valilikler tarafından açılan kapatma davaları, mevcut sorunların çözümüne değil, hasıraltı edilmesine dönük yaklaşımlardır.
Düşük ücretlerle geçinmeye çalışan emeklilerden ilaç ve muayene katkı payı adı altında yüklü maaş kesintileri de yapılmaktadır. Bu ise zorlu yaşam koşullarında bir de sağlıklı yaşam haklarından ödün vermeleri anlamına gelmektedir
Açıklanan tüm bu sorunların çözümü için muhakkak ki ilgili sendikaların taleplerinin dinlenmesi, bu talepler doğrultusunda adımlar atılması çok mühimdir. Birleşik Emekliler Sendikası taleplerini şu şekilde sıralamaktadır: e Endüşük Emekli aylığının tıpkı 2002 yılında olduğu gibi asgari ücretin 2640 fazlası olarak belirlenmesi.
" Ramazan ve Kurban Bayramlarında verilen yardımların en az asgari ücret kadar olması ve adının yardım değil ikramiye olarak değiştirilmesi.
" Emeklilere Muayene Katkı ve İlaç Katkı Paylarının kaldırılması.
"e Emekli banka promosyonlarının Çalışma Bakanlığınca tüm bankalara çağrı yapılarak açık aritırma ihale usulü ile belirlenmesi ve böylelikle banka promosyon oranlarının arttırılması.
"e Emeklilerin sosyal, kültürel ve ekonomil haklarının Emekli Sendikaları ile beraber toplu sözleşme ile belirlenmesi.
"e Emekli sendikalarının kurulması önündeki keyfi engellemelerin kaldırılması.
Bu bağlamda;
I- Ocak 2025'te en düşük emekli maaşının 14 bin 469 TI olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Ortalama bir evin kira bedelinin dahi altında olan bu tutarın emekli bir ailenin geçimi için yeterli olacağı kanaatinizin gerekçesi nedir?
SORULAR
İzah ettiğimiz üzere Türkiye'nin diğer ülkelere kıyasla Küresel Emeklilik Endeksi'nde sondan dördüncü olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
2000'li yılların başında en düşük emekli aylığı, asgari ücretin 1,3 katına yakınken, bu oran yıllar boyunca azaldıktan sonra asgari ücretin yüzde 55'ine kadar inmiş olmasının sebebi nedir?
En düşük emekli aylığının 2002 yılında olduğu gibi asgari ücretin "040 fazlası olarak belirlenmesi adına bir çalışmanız var mıdır?
Emeklilerin hak arama mücadelelerinin engellenerek seslerinin kısılmasına yönelik yaptırımlar, emeklilerin kurduğu sendikalara karşı valilikler tarafından açılan kapatma davaları, sendikalaşmanın önündeki keyfi engellerin kaldırılması adına neler yapmaktasınız?
Bayramlarda emeklilere verilen ikramiyelerin arttırılması adına bir planınız var mıdır?
Emeklilerde muayene ve ilaç katkı paylarının kaldırılması planlanmakta mıdır?
Emeklilerimiz maaş zammında olduğu gibi ikramiye zammında da geçmiş yıllara oranla büyük maddi kayıplar yaşamıştır. Bu kayıpların telafi edilmesi ve emekli ikramiyelerinin düzenlenmesi adına bir çalışma yürütmekte misiniz?
14 bin 469liralık en düşük emekli maaşı henüz Mart ayının sonuna gelmeden enflasyon karşısında erimiştir. Enflasyon karşısında eriyen emekli maaşlarının ara dönemlerde zam uygulaması gibi yeniden düzenlenmesi adına bir çalışmanız var mıdır? Emekli maaşlarının enflasyon karşısında erimesini önlemek adına almış olduğunuz önlemler nelerdir?
En düşük emekli maaşının açlık sınırının üstünde olmasına yönelik bir çalışmanız var | mıdır? |
Aldığı maaşla geçinemediği için Bakanlığınıza, kamu kurum ve kuruluşlara, belediyelere sosyal destek yardımı için başvuran emekli sayısı kaçtır? Başvuran emeklilerimize yapılan yardımlar nelerdir?
2024 ve 2025 yıllarında huzur evlerine başvuru yapan emekli sayısı nasıl gerçekleşmiştir? Bunların kaçı huzur evlerine yerleştirilmiştir?
Emeklilere yönelik sosyal yardımlarının arttırılmasına ilişkin Bakanlığınızca bir girişimde bulunulmuş mudur? Bu konuda ilgili Bakanlıklarla yapılan bir çalışmanız var mıdır?
2025 yılı içinde emekli maaşlarında enflasyon farkının dışında ek bir iyileştirme yapılacak mıdır?
Emekli Sendikalarının taleplerine vakıf mısınız? Sendikaların açıkladığı sorunların çözülmesi ve taleplerinin karşılanması adına sendikalar ile işbirliği içerisinde bir politika üretilmesi için bir planınız mevcut mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 13.06.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1643997 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Erzurum Milletvekili Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ tarafından yöneltilen 7/29061 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Sendikal örgütlenme hakkı, işçilere, işverenlere ve kamu görevlilerine tanınan Anayasal bir haktır. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununda sendikaya üye olmanın serbesi olduğu, kamu görevlilerinin çalıştıkları işyerinin girdiği hizmet kolunda kurulu bir sendikaya üye olabilecekleri, her üyenin üyelikten serbesiçe çekilebileceği, iş saatleri dışında veya işverenin izni ile iş saatleri içinde sendika veya konfederasyonların bu Kanunda belirtilen faaliyetlerine katılmalarından dolayı farklı bir işleme tâbi tutulamayacağı ve görevlerine son verilemeyeceği gibi hususlar hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Ek 19 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun veya bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre malullük ve yaşlılık sigortasından ödenen aylıklar ve aylıklar ile birlikte her ay itibarıyla yapılan ödemeler toplamının; dosya bazında 08.02.2006 tarihli ve 5454 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunun 1 inci maddesi uyarınca yapılacak ek ödeme dahil tutarı 2025 yılı Ocak ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek 7539 sayılı Kanunun 4. maddesi ile 12.500 TL'den 14469 T. 1'ye çıkarılarak aylıkların bu tutarın altında olamayacağı hüküm altına alınarak emeklilerin gelirlerini artırıcı düzenlemeler yapılmış iken son olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda yapılan düzenleme ile 14.469 TL olan tutar 2025 yılı Temmuz ayı itibariyle 2025 yılı Ocak- Haziran dönemi enflasyon oranı kadar artırılarak 16.881 TL'ye yükseltilmiştir.
Diğer taraftan, emeklilerin refahını artırmak için 2018 yılında, daha önce sosyal güvenlik sistemimizde olmayan bayram ikramiyesi ödemesi uygulaması getirilerek yılda iki kez toplamda 2.000 TL bayram ikramiyesi verilmeye başlanmıştır. Bu tutar, 2021 yılında 2.200 TL'ye, 2023 yılı için 4.000 TL'ye, 2024 yılında 6.000 TL'ye ve 2025 yılı için ise 8.000 TL'ye yükseltilmiştir.
Bununla birlikte, ilaç katılım payı ile ilgili hususlar Sağlık Uygulama Tebliğinin (SUT) 1.8.2 - Ayakta tedavide sağlanan ilaçlar için katılım payı' başlıklı ve "4.1.6 - Hasta katılım payından muaf ilaçlar (EK-4/D)' başlıklı maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde yürütülmektedir.
5510 sayılı Kanunun 68. maddesi gereği ayakta tedavide katılım payı alınmaktadır. Katılım payı; sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler tarafından ödenecek tuları ifade etmektedir. Emekliler de dahil olmak üzere genel sağlık sigortası kapsamındaki kişilerin Kurumla sözleşmeli/protokollü sağlık hizmet sunucularınca muayene, tetkik, tedavi bedelleri SUT ve eklerinde yer alan bedeller üzerinden Kurumca karşılanmaktadır.
Birinci basamak sağlık hizmeti sunucularında yapılan hekim ve diş hekimi muayenesinden katılım payı alınmamaktadır. Yine sağlık raporu ile belgelendirilmesi şartıyla; Kurumca belirlenen SUT Eki "Ayakta Tedavide Hekim ve Diş Hekimi Muayenesi Katılım Payı Alınmayacak Kronik Hastalıklar Listesi" nde (EK-VA) yer alan kronik hastalıklarda, kişilerin bu hastalıkları ile ilgili uzmanlık dalındaki ayaktan muayenelerinde SUT'un 1.8.1 maddesinde tanımlanan katılım payı alınmamaktadır. Katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler ise Kanunun 69. maddesinde ve Sağlık Uygulama Tebliğinin 1.8.5 maddesinde düzenlenmiştir. Emekli hakkından yararlanan genel sağlık sigortalısı hakmyakla yükümlüsü olan kişilerden bu durumlara haiz olması halinde katılım payı da alınmamaktadır /
Prot Dr. Veda ik IKHAN
Bakan Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68
Telefan' (211 794 &Nn0