TMO'nun 2025 yılı makarnalık ve ekmeklik buğday için eşit alım fiyatı belirlemesine ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Bilici (Yeni Yol), 17 Haziran 2025 tarihinde 7/29447 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 73 gün sonra, 29 Ağustos 2025).
Mustafa Bilici (Yeni Yol, İzmir). “TMO'nun 2025 yılı makarnalık ve ekmeklik buğday için eşit alım fiyatı belirlemesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29447, 17 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29447-tmo-nun-2025-yili-makarnalik-ve-ekmeklik-bugday-icin-esit-alim-fiyati-belirlemesine-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4cad250c-108d-4112-84a4-019783603a80
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 73 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Anayasanın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96. Maddesi gereğince aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
. Mustafa BİLİCİ
Tarımdünyası.net'te yayımlanan "Makarnalık Buğdayda Stratejik Hata" başlıklı haberde TMO'nun, 2025 ürünü için makarnalık buğday ve ekmeklik buğday fiyatını ton başına 13 500TL olarak eşitlediği, bu uygulamanın çiftçiyi, daha önce ton başına 750 TL daha fazla alım fiyatı alan makarnalık buğday üreticilerini cezalandırdığı ifade edilmektedir. Makarnalık buğday üretimi son üç yılda ciddi bir ivme kazanmış, Türkiye hem iç pazar hem ihracat yönünden güçlü bir konuma ulaşmıştır. Ancak eşit fiyat politikası nedeniyle hem üretici gelir kaybı hem de sektörün rekabet gücünün zedelenmesi ihtimali doğmuştur. Bu gelişmeler sektörde derin endişelere yol açtığı için kamuoyuna açıklanması gereken birtakım sorular ortaya çıkmıştır.
Bu bilgilendirme ışığında:
İ-TMO"nun 2025 ürünü makarnalık buğday ile ekmeklik buğday alım fiyatını ton başına 13.500 TL olarak eşitleme kararı hangi mevzuata ve analizlere dayandırılmaktadır?
SORULAR
Geçmiş yıllarda (2023, 2024) makarnalık buğday ton başına yaklaşık 750 TL daha fazla prim alıyordu; bu primin kaldırılmasının gerekçeleri nelerdir?
Bu uygulamanın üreticiler üzerindeki ekonomik etkisi nedir? Toplam kayıp ve ton başına düşen gelir azalması resmi olarak tespit edilmiş midir?
Bu kararın makarnalık buğdayın sürdürülebilir üretimi, kalite seviyesi ve ihracatta rekabet İ gücü üzerindeki yansımaları nelerdir? Uzman analizleri değerlendirilmiş midir?
İç pazar ve makarna sanayisinin talebi karşısında bu fiyatlandırma sektörü nasıl etkileyecektir? Arz-talep dengesinde üretimin azalması ya da ithalatın yeniden gündeme gelmesi riski değerlendirilmiş midir?
Bu uygulama makarnalık buğday üretimini teşvik eden mevcut politikalarla çelişmiyor mu? Cari dönemde üreticiye özel destek veya teşvik mekanizmaları planlanmakta mıdır?
Tel, o: (0312) 4206056-57
E-mail : mustafa.bilici(Otbmm.gov.tr
Adres : TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 06543-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek fiyat istikrarı; üretici, sanayici ve tüketici memnuniyeti için gayret göstermektedir. Üreticileri korumanın yanında hububat sektöründeki diğer paydaşların gereksinimleri de dikkate alarak arz-talep-fiyat dengesi sağlanmaktadır.
TMO alım fiyatı belirlenirken; üretici maliyeti, ekonomik göstergeler, üretim miktarı, geçen yıl alım fiyatları, dünya fiyatları, tarımsal sanayinin hammadde tedariki, iç ve dış piyasalardaki gelişmeler, tüketici fiyatları, refah payı ve üretimin sürdürülmesini sağlayacak kâr marjı gibi çok sayıda faktör dikkate alınmaktadır. Ürün fiyatı açıklarken bir yandan üretimin sürdürülebilirliğini diğer yandan ise tüketiciye yansımasını dikkate alarak bu dengeyi koruyacak politikalar geliştirmektedir.
Açıklanan TMO alım fiyatları, piyasa fiyatlarının üretici aleyhine düşmesini önlemek amacıyla bir eşik fiyat niteliği taşımakta ve üreticilere güvence sunmaktadır. Piyasada kaliteye göre fiyatların TMO alım fiyatlarının bir miktar üzerinde oluşması, kalite odaklı üretimi teşvik etmekte; böylece sürdürülebilir üretim ve kalite seviyesi korunmakta, ihracatta rekabet gücü desteklenmektedir.
TMO politikaları yurt içi arz/talep dengesi, üretim maliyetleri, piyasa dinamikleri, iklimsel gelişmeler ve uluslararası fiyat hareketleri dikkate alınarak kapsamlı bir analiz sonucunda oluşturulmaktadır. Ülkemiz makarna ihracatında ikinci sırada olup gerek TMO gerekse Bakanlığımızca makarnalık buğday üretimine büyük önem verilmektedir. Yapılan olumlu politikalarla makarnalık buğday üretimi 2023 yılında 4 milyon 300 bin ton, 2024 yılında ise 4 milyon 400 bin ton seviyelerine yükselmiştir.
TMO tarafından 3 Haziran'da makarnalık buğday için alım fiyatları geçen yıla göre 9635 artışla açıklanmıştır. Ayrıca TMO alım fiyatları bu yıl da ithal (FOB) fiyatlarının üzerinde açıklanmış, bu şekilde üreticinin ürününü yurt dışı fiyatlarının üzerinde bir fiyattan satması sağlanmıştır.
Cari sezonda makarnalık buğday arzının yurt içi talebi karşılamada yeterli olacağı öngörülmekte; hatta arz fazlasının devam etmesi beklenmektedir. Bu doğrultuda, ülkemiz devir stokları da dikkate alındığında iç pazar ve makama sanayisinin hammadde ihtiyacının karşılanmasında herhangi bir aksaklık yaşanması beklenmemektedir.
Tarımsal Üretim Desteklemelerine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının 2'nci maddesinin (11) bendinde "Özellikle arz açığı veya planlama kapsamındaki ürünler olmak üzere ilgili üretim yılındaki üretim maliyetleri ile iç dış fiyatlar dikkate alınarak çiftçilerin, tarım politikaları amaç ve ilkelerine uyumunu kolaylaştırmak, üretimde sürdürebilirliği sağlamak ve gelir kayıplarını telafi edebilmek amacıyla fark ödemesi desteği verilir. Her yıl fark ödemesi kapsamına alınacak ürünler ve ödeme miktarları Tarım Orman Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ayrıca teklif edilir?" hükmü kapsamında değerlendirilerek fark ödemesi desteği uygulanmamıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan