TMO'nun buğday alım fiyatlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 74 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 57 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından cevaplandırılmasını saygılarımla arz ve talep ederim.
TMO tarafından buğday alım fiyatları geçtiğimiz günlerde açıklandı. Üreticiler, TMO'nun fiyat politikasının tarım girdi maliyetlerindeki artışı ve diğer zorlukları göz önünde bulunduracak şekilde daha yüksek olmasını bekliyordu. Ancak, açıklanan fiyatlar üreticilerin beklentilerinin altında kaldı.
Bir zamanlar tarımda dünyanın kendi kendine yetebilen 7 ülkesinden biri olan ve tahıl ambarı olarak görülen Türkiye; şu anda 100'ü aşkın ülkeden tarım ürünleri ithal eden; tarım ithalatçısı bir ülke haline gelmiştir. Türkiye, uygulanan yanlış tarım politikaların bir sonucu olarak net ithalatçı olduğumuz buğdayda; artık Rusya ve Ukrayna başta olmak üzere diğer ülkelere bağımlıdır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Tarım sektöründe karlılığı sürdürebilmek ve üretimi devam ettirebilmek için adil bir fiyat politikası sağlanması gerekiyor. Ancak TMO'nun açıkladığı fiyatlarla çiftçi, şimdiden artan girdi fiyatlarının karşısında ezilmiş durumda. Ürün yetiştirme maliyetinde yükseliş, kuraklık ya da don gibi gibi doğal faktörler ve diğer zorluklar üreticilerin kar marjlarını olumsuz olarak etkilemekteydi. Bunun yanında ülke ekonomisinin gerçeklerinden uzak bir fiyat açıklanmış olması üreticimizin mağduriyetini artıracaktır.
Tarım sektöründe faaliyet gösteren üreticiler, ürünlerini TMO'ya satmak için randevu almak konusunda büyük zorluklarla karşılaşıyor. Seçim bölgem olan Aydın'da üreticiler, TMO'nun randevu sisteminden dolayı ciddi bir mağduriyet yaşamakta ve siteden almış oldukları randevularına rağmen saatlerce sıra beklemektedirler. Bu durum, hasat ettiği ürünü muhafaza etmek zorunda olan üreticiler için büyük bir sıkıntı yaratmaktadır. Uzak köylerden gelen çiftçilerimiz sabah erken saatlerinde olan randevuları için geceden Tariş'e gelmelerine rağmen saatlerce sıra beklemektedirler. Bu durumun ürün kayıpları başta olmak üzere birçok mağduriyet yaratması kaçınılmaz olacaktır. Ayrıca TMO'nun ödemeleri sadece Denizbank ve İş Bankası üzerinden gerçekleştirmesi de çiftçilerimizi oldukça zorlamaktadır. Çoğu çiftçi devletten aldığı destekleme hesaplarından dolayı Ziraat Bankası ile çalıştığı için, ürünlerini bırakıp ödemelerin yapıldığı bankalara hesap açtırmaya gitmek zorunda kalmaktadır.
Tarım sektörü, ülkemiz ekonomisi için stratejik bir sektördür ve üreticilerin karşılaştığı bu tür zorlukların çözülmesi, sektörün sürdürülebilirliği ve kalkınması için önemlidir. Üreticilerimizin mağduriyetlerini gidermek ve üretimlerini etkili bir şekilde sürdürebilmelerini sağlamak adına TMO'nun fiyatlandırma, randevu sistemi ve sitemin işleyişinde gerekli düzenlemelerin yapılması üreticilerimizin mağduriyetlerini bir nebze olsun giderecektir ve çiftçilerimizi üretime teşvik edecektir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Üreticilerin talepleri, tarım sektöründe artan maliyetler ve diğer zorluklar göz önüne alındığında, adil ve sürdürülebilir bir fiyat politikası belirlemek ve üreticilerin mağduriyetlerini gidermek için buğday alım fiyatlarında revizyon yapmayı, alım fiyatlarını yükseltmeyi düşünüyor musunuz? Bu konuda bir çalışma yapacak mısınız?
TMO neden yerli çiftçiden buğday alıp; eksik kalması halinde buğday ithal etmek yerine önce ürün ithal edip çiftçimizi hem ürün fiyatlandırması hem de alım aşamasında mağdur etmiştir? Ürün alım planlaması ve ithal edilecek ürünlere ve miktarlarına karar verilmesi nasıl planlanmaktadır?
TMO; 2022 yılında ne kadar buğday ithal etmiş?
2023 yılı için planlanan toplam buğday ithalatı nedir? 2023 yılının ilk 6 ayında ithal edilen buğday var mıdır? Varsa ne kadardır?
2022 ve 2023 yıllarında buğday ithal edilen ülkeler hangileridir? Hangi ülkeden, ne kadar buğday ithal edilmiştir?
Hasat ettiği ürünlerini TMO'ya satabilmek için randevu alan fakat randevu saatinde satım işlemini gerçekleştiremeyen ve saatlerce sıra bekleyen üreticilerin mağduriyetlerini gidermek için yapmış olduğunuz bir çalışma var mıdır?
Randevuların daha hızlı, etkin bir şekilde düzenlenmesi için bir çalışma yapacak mısınız? Bu konuda atmayı planladığınız adımlar nelerdir?
Hasat ücretlerinin yatacağı bankalara nasıl karar verilmiştir? Çiftçilerimizin desteklerinin yatırıldığı ve halihazırda hepsinin hesabının bulunduğu devlet bankası olan Ziraat Bankası ile neden çalışılmamıştır? Neden devlet bankaları yerine, özel bankalar seçilmiştir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır. Üreticilerin korunmasının yanında hububat sektöründeki diğer paydaşların gereksinimleri dikkate alınarak arz-talep-fiyat dengesinin sağlanması ve oluşabilecek her türlü mağduriyetin engellenmesi TMO'nun öncelikli hedefidir.
TMO alım fiyatları, tüm parametreler dikkate alınarak ürünlerin bu fiyatın üzerinde işlem görmesini tesis etmek amacıyla belirlenen bir eşik fiyattır. Üreticilerimizin bu fiyatların altında ürün satmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Açıklanan ürün alım fiyatları, üretimin sürdürülebilirliği ve tüketiciye yansıması dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir. Ayrıca alım fiyatı belirlenirken; üretici maliyeti, ekonomik göstergeler, üretim miktarı, bir önceki yıl alım fiyatları, dünya fiyatları, tarımsal sanayinin hammadde tedariki, iç ve dış piyasalardaki gelişmeler, tüketici fiyatları, refah payı ve üretimin sürdürülmesini sağlayacak kâr marjı gibi çok sayıda faktör dikkate alınmaktadır.
TMO alımları hasadın başladığı ilk andan itibaren ülke genelinde yoğun bir şekilde devam etmektedir. TMO alım randevu sisteminde, saatlik değil günlük randevu alınabilmektedir. Randevu tarihinde ürününü getiren üreticilerin işlemleri, işyerine geliş sıralarına göre yapılmaktadır. Randevu gününde TMO'ya ürünlerini getiren üreticilerin ürünleri, teknik aksaklıklar olması dışında (elektrik kesintisi, teknik arıza vb.) aynı gün teslim alınmaktadır.
2022 yılında 510 olan alım noktası sayısı, 2023 yılında 603'e yükseltilmiş, iş yerlerinin günlük alım kapasiteleri azami seviyeye çıkarılmış, TMO iş yerlerinde çalışma süreleri 12 saat olacak şekilde artırılmıştır. Üreticilerimiz tarafından arz edilen son ürün alınana kadar, randevu verilerek alım faaliyetine devam edilecektir.
TMO hububat alım fiyatları 06.06.2023 tarihinde, ekmeklik buğday alımlarında 8.250 TL#on, makarnalık buğday alımlarında 9.000 T1/ton, arpa alımlarında 7.000 TL/ton olarak açıklanmıştır. Bakanlığımız tarafından, hububat üretiminin teşvik edilmesi amacıyla 2023 yılında alım fiyatlarına ilave olarak ÇKS'ye kayıtlı buğday ve arpa üreticilerine, kayıtlı üretim miktarı kadar ürünlerini piyasaya veya TMO'ya satmaları halinde, ton başına buğday için 1.000 TL, ton başına arpa için 500 TL hububat üretim primi desteği verilecektir.
TMO'nun görev alanına giren ürünlerdeki arz-talep durumu dikkate alınarak ihtiyaç duyulan miktar tayin edilmektedir. TMO stokları, öncelikle yurt içi alımlarla oluşturulmakta, takviye edilmesi ihtiyacı durumunda ithalat yapılmaktadır. TMO'nun cari tarihte planlanan bir buğday ithalat ihalesi bulunmamaktadır.
Buğday ithalatına ilişkin istatistiki veriler TÜİK tarafından kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
TMO, 2005 yılından günümüze kadar ürün bedeli ödemelerini başta kamu bankaları olmak üzere anlaşmalı bankalar aracılığı ile yürütmektedir. Üreticiler talepleri doğrultusunda ödeme yapılmasını istedikleri bankayı tercih edebilmektedirler. 2022-2023 alım döneminde ürün bedeli ödemelerine aracılık eden anlaşmalı bankalar aşağıdadır.
T.Halk Bankası A.Ş. e T. Vakıflar Bankası A.Ş.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
T.C. Ziraat Bankası A.Ş.
Akbank T.A.Ş.
Albaraka Türk Katılım Bankası A.Ş. Denizbank A.Ş.
T. İş Bankası A.Ş.
Şekerbank T.A.Ş.
Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.
İbrahim YUMAKLIBakan