Muğla ilinde kanser vakalarında yaşanan artışa ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Sağlık Bakanı Sayın Prof. Dr. Kemal Memişoğlu tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince arz ederim. Saygılarımla.

BK Selçuk Özdağ la Milletvekili A Başkanvekili

Birkaç yıl önce Avrupa İklim Ağı'nın (CAN Europe) Muğla Çevre Platfa CEP), Çevre Mühendisleri Odası ve Avrupa Çevre ve Sağlık Birliği'nin (HEAL) desteğiyle" yayımladığı "Kömürün Gerçek Bedeli: Muğla" raporunda Muğla'daki termik santrallardan kaynaklanan hava kirliliğinin bölgede mukim insanların sağlığına çok ciddi tehdit oluşturduğunu ortaya koymuştu. Muğla'daki termik santralların yarattığı hava kirliliği, hava hareketleriyle yayılarak sadece Muğla'da yaşayanları değil, başka coğrafyalardaki insanları da etkilediği ifade edilmişti. Rapora göre, 1982'de Yatağan Termik Santralı'nın işletmeye alınmasıyla bölgede yaşanmaya başlanan yoğun hava kirliliği yöre halkının günden güne artarak karşılaştığı sağlık sorunlarını ortaya çıkarmıştı. Türk Tabipleri Birliği'nin halk sağlığı uzmanlarından oluşan ekibi, 2000 yılında Yatağan'a giderek, termik santraldan kaynaklı hava kirliliğinin halk sağlığına etkisiyle ilgili kapsamlı bir rapor hazırladı. Yatağan'da solunum sistemi hastalıkları nedeniyle hastaneye yatan hasta oranının, aynı dönemde hava kalitesi görece daha iyi olan Muğla il merkezinde aynı hastalıklar nedeniyle hastaneye yatan hasta sayısının iki katından fazla olduğu tespit edilmişti. 2002'de, Yatağan Termik Santralı'na 5 kilometre mesafedeki Bozubüyük köyü ile 30 kilometre mesafedeki Çıtlık, Ataköy ve Gökova köylerinde 15 yaş üstü 502 yetişkinde yapılan solunum fonksiyon testleri ile termik santralın çevresinde yaşamanın kronik obstrüktif akciğer hastalığına yol açabileceği tespit edildiği ifade edilmiştir. DSÖ'nün belirlediği yıllık üst limitin 2015'te 4 katı, 2016'da ise 3,5 katı olduğu tespit edildiği, bir başka ifadeyle Yatağan'da yaşayan insanlarımız, 2015 ve 2016'da Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği üst limitin katı kat fazlası kirli havayı solumak zorunda bırakılmıştır. 2018'de yapılan bir modellemeye göre, 1982-2017 yılları arasında Muğla'daki termik santrallardan atmosfere 9,5 milyon ton kükürt dioksit, 890 bin ton azot oksit, 65 bin ton toz ve 28 bin kilogram cıva salındı. Eğer bu santrallar 50 yaşını dolduruncaya kadar çalışmaya devam ederse, 2018-2043 yılları arasında atmosfere 435 bin ton kükürt dioksit, 335 bin ton azot oksit, 29 bin ton toz ve 22 bin kilogram cıva daha salınacak olması da kayıtlara geçmiştir. Raporda, Muğla'daki termik santrallardan kaynaklanan hava kirliliğinin en çok Yatağan, Milas, Kavaklıdere ve Ula'da yoğunlaşmasına rağmen, hakim rüzgarlarla kuzeyde Aydın, güneyde Akdeniz üzerinden Rodos ve Mısır, batıda Yunanistan, doğuda ise Filistin ve İsrail'e kadar ulaştığı belirtilmektedir. Rapor kapsamında geçekleştirilen sağlık etki modellemesi sonuçlarına göre ise Muğla'daki termik santrallardan kaynaklanan hava kirliliği hali hazırda 280 erken ölüme ve hastalık yüzünden 61 bin işgünü kaybına yol açmakta, Yatağan'da ilk santral ünitesinin açıldığı 1982'den 2017 sonuna kadar üç santralın yarattığı hava kirliliğinin 45 bin insanın erken ölümünden sorumlu olduğu tahmin edilmektedir. Bu santrallar 2018-2045 yılları arasında çalışmaya devam ederse, santrallardan kaynaklı hava kirliliği 5300 insanın daha erken ölümüne yol açacağı belirtilmektedir.

Raporda, Yatağan, Turgut ve Yeşilbağcılar köylülerinin, akciğer ve gırtlak kanserinin yanı sıra, astım, bronşit, guatr ve KOAH hastalıklarına köylerinde çok sık rastlandığını söyledikleri ama yöre halkının çizdiği bu tablonun resmi sağlık verilerine yansımadığı; yansısa da kamuoyuyla paylaşılmadığı vurgulanmaktadır. "Örneğin, 2012'de Muğla İl Sağlık Müdürlüğü'nün yapmış olduğu bir çalışmada, son iki yılda sadece Muğla'daki hastanelerde 35 kişinin akciğer kanserinden yaşamını yitirdiği, 60 kişinin de aynı rahatsızlık nedeniyle tedavi gördüğü tespit edilmiş. Ancak bu rapor resmi olarak yayımlanmamış, basına sızdığı kadarı kamuoyuyla paylaşılmıştır. Sağlıkla ilgili resmi istatistiklere de bilgi edinme hakkı kapsamında ulaşılamamakta, endüstriyel kirlilikten çokça etkilenen bu bölgede halk sağlığı izleme çalışmaları da yeterli düzeyde olmamaktadır. Muğla ve özellikle Yatağan'daki akciğer kanseri oranları Türkiye ortalamasının üzerinde olduğu ifade edilmektedir. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sebahat Genç: "2016'da Yatağan'da kanser tanısı alanların oranı 100 binde 182 iken Türkiye genelinde 100 binde 123." Muğla'daki termik santrallerden kaynaklanan hava kirliliği en çok Yatağan, Milas, Kavaklıdere ve Ula'da yoğunlaşmakta, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, hava kirliliğinin ciddi boyutlara ulaşması ile bölgedeki çiftçilere meyve, zeytin ağaçları ve diğer tarım ürünlerindeki kayıpları nedeniyle bir bedel ödemek zorunda kaldığı bilinmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Muğla ve köylerinde kayıtlara geçmiş kanser hastası vakaları, Türkiye'nin diğer illeri ile karşılaştırıldığında ortalamanın ne kadar üstünde ya da altındadır?

2. Sağlık Bakanlığı bu konuda hangi yılları kapsayan bir istatistik çalışması yapmıştır?

3. Muğla ve yöresinde meydana gelen kanser vakalarının başlıca sebepleri nelerdir?

4. Başta Yatağan olmak üzere Muğla'nın tüm köylerinde karşılaşılan kanser vakalarının Türkiye ortalamasının üstünde olmasının bölgede faaliyet gösteren termik santralleri ile bir ilişkisi var mıdır?

5. Kanser vakalarının ortaya çıkması karşısında ne tür önlemler alınmış ya da alınması planlanmaktadır.

6. Muğla ve köylerinde en çok hangi tür kanser vakalarına rastlanılmaktadır? Bu vakaların en önemli sebebin ne olduğu konusunda bir çalışma yapılmış ya da yapılmakta mıdır?

7. Söz konusu istatistikler ve alınan önlemler kamuoyu ile paylaşılmış mıdır?

8. Sağlık Bakanlığı olarak bu konuda alınan/alınacak başlıca önlemler ve kanser hastalarının tedavisi için bölgede ne tür imkanlar konuşlandırılmıştır?

9. Bu minvalde kaç adet tedavi ve önleme merkezi bulunmaktadır?

10. Bu merkezlerin kapasitesi, hizmet çeşitliliği ve coğrafi dağılımı nedir?

11. Vatandaşlarımıza yönelik olarak (özellikle de bu bölgede yaşayanlar) bu konuda erken tanı ve önleme amacıyla yürütülen bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları nelerdir?

12. Sağlık Bakanlığı, özellikle bölgemizde kanser vakalarının azaltılması kapsamında diğer bakanlıklar, kurum ve kuruluşlar ile entegre bir çalışma ve faaliyet yürütmekte midir?