Yerli ve kuraklığa dayanıklı tohumların geliştirilmesine ilişkin
Kaynak göster
Ahmet Şık (TİP), 24 Haziran 2025 tarihinde 7/29696 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 105 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Ahmet Şık (TİP, İstanbul). “Yerli ve kuraklığa dayanıklı tohumların geliştirilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29696, 24 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29696-yerli-ve-kurakliga-dayanikli-tohumlarin-gelistirilmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e62d4934-83e6-48a0-8c2f-0197a5e126cf
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 105 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve 99. Maddeleri gereğince Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Ahmet ŞIK İstanbul Milletvekili
İklim krizinin tarım sektörü üzerindeki etkileri her geçen yıl daha da ağırlaşmakta, özellikle uzun süreli kuraklıklar ve düzensiz yağış rejimleri, bitkisel üretimde ciddi verim kayıplarına yol açmaktadır. Bu durum, sadece üreticilerin gelirini değil, aynı zamanda ülke genelinde gıda arz güvenliğini ve tarımsal sürdürülebilirliği doğrudan tehdit etmektedir.
Bu tehditlere karşı geliştirilecek en etkili uyum stratejilerinden biri, kuraklık koşullarına dayanıklı, düşük su ihtiyacına sahip yerli ve milli tohum çeşitlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Genetik kaynakların korunması, yerel çeşitlerin adaptasyonu ve iklim dirençli tarım tekniklerinin teşvik edilmesi, Türkiye'nin gelecekteki tarımsal üretim kapasitesini koruması açısından hayati bir öneme sahiptir.
Bu bağlamda:
SORULAR
Yerli ve kuraklığa dayanıklı tohumların geliştirilmesi için hangi AR-GE çalışmaları yürütülmektedir?
Bu tohumların çiftçilere ulaştırılması ve yaygınlaştırılması için ne gibi destekler sunulmaktadır?
Uluslararası kuruluşlarla (FAO, ICARDA vb.) kuraklığa dayanıklı tohum ıslahı konusunda iş birliği yapılmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Yeni bitkisel üretim destekleme modeliyle Çifiçi Kayıt Sistemine kayıtlı arazilerde yurt içinde üretilip sertifikalandırılan tohumlar kullanılarak ekim/dikim yapan üreticilerimize alan bazlı sertifikalı tohum kullanım desteği sağlanmaktadır.
Üretimi geliştirme destekleri kapsamında 2025 yılında tüm havzalarda üretimi yapılan çavdar, çeltik, susam, tritikale, yer fıstığı ve yulaf ürünlerine, Karar ekinde yer alan havzalarda üretimi yapılan arpa, buğday, aspir, kolza (kanola), korunga, soya, yonca, fasulye (kuru), fiğ, mercimek, nohut, yem bezelyesi ve patates ürünlerine destek katsayısı ile temel destek tutarının çarpımı üzerinden sertifikalı tohum kullanım desteği ödenecektir.
Kamu araştırma enstitüleri tarafından geliştirilerek tescil ettirilen hibrit mısır ve ayçiçeği çeşitlerinin yaygınlaştırılması ve kullanım oranının artırılmasına yönelik olarak "Yerli/Milli Hibrit Çeşitlerin Yaygınlaştırılması Projesi" yürütülmektedir.
Ayrıca kamu araştırma enstitüleri ve üniversiteler tarafından yağlık ayçiçeği, dane mısır, pamuk ve patatesin yurt içinde ıslah edilerek tescil edilen çeşitlerinden yurt içinde üretilip sertifikalandırılan tohumunu kullanarak ekim/dikim yapan çiftçilere ilave destek ödemesi yapılacaktır.
Bakanlığımızca sertifikalandırılan tohumlukların satışında KDV oranı 901'e indirilmiştir.
Sertifikalı tohum kullanım desteği 2025 üretim yılında susamda 94388, aspir ve yer fıstığında 70225, korunga ve soyada 90152, patateste 90106, arpa, buğday, çavdar, çeltik, tritikale, yulaf ve yoncada "4588, fiğ ve yem bezelyesinde 9668, kuru fasulyede 9656, nohutta 9050, mercimekte 7025 ve kolzada 9622 oranında artış yapılmıştır.
Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir.
Proje kapsamında uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak kuraklığa dayanıklı çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır.
Ülkemizde 2024 yılı itibarıyla tahıl grubunda sertifikalı tohum üretiminin "45'i, baklagil grubunda sertifikalı tohum üretiminin 9660'ı Bakanlığımız tarafından geliştirilen çeşitlerden oluşmaktadır.
Ülkemiz 2024 yılı sertifikalı tohumluk üretiminde Bakanlığımız Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) çeşitlerinin oransal dağılımı buğdayda 9640, arpada Ye48, tritikalede 9068, yulafta 9094, çeltikte 903 0, nohutta 9670, mercimekte Y054, pamukta 9623, yoncada "053, fiğde W80'dir.
İklim değişikliğine uyum kapsamında kuraklığa toleranslı 30 ekmeklik buğday, 12 makarnalık buğday, 19 arpa, | tritikale, 2 yem bitkisi, 4 aspir, 4 pamuk, | ketencik, 6 tütün çeşidi olmak üzere toplam 79 çeşit tarla bitkisi tescil edilmiştir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımız, Uluslararası Mısır ve Buğday Geliştirme Merkezi (CIMMYT) ve Uluslararası Kurak Alanlar Tarımsal Araştırma Merkezi ((CARDA) iş birliğinde yürütülen Uluslararası Kışlık Buğday Geliştirme Programı (IWWIP) ile ülkemiz, Orta-Batı Asya ve Kuzey Afrika ülkelerinin tarımına katkı sağlayan yüksek verimli, dayanıklı ve kaliteli kışlık buğday çeşitlerinin geliştirilmesine odaklanılmıştır.
IWWIP kapsamında toplam 142 buğday çeşidi tescil edilmiş olup bunlardan 68 buğday çeşidi ülkemizde tescillenmiştir.
Tohum ihracatımız son 22 yılda 20 katına, tohumluk üretimimiz son 22 yılda 9 katına çıkmıştır. Tohum ihracatı; 2002'de 17 milyon dolardan 2024 yılında 901.888 artışla,103 ülkeye ihracat yaparak 338 milyon dolara çıkmıştır.
Ayrıca üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9425-94100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Bu kapsamda yurt içi sertifikalı tohum üretimi konusunda faydalanıcılar 80 milyon TL üst limite kadar 90100 oranında, Tarımsal Araştırma Kuruluş Yetki Belgesi alan tohumculuk firmaları ise tarımsal Ar-Ge konusunda 10 milyon TL üst limite kadar "650 oranında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapabilmektedir.
Kapalı ortamda bitkisel üretim, yem bitkisi üretimi, meyve yetiştiriciliği ve bağcılık, temel bitkisel üretim konularında yurt içi sertifikalı tohum kullanımına standart faiz/kar payına ilave "010 indirim uygulanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan