İlaca erişimde yaşanan sorunlara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99'uncu maddelerine uygun olarak, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanı Kemal MEMİŞOĞLU tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim.

Ülkemizde sağlık alanında yaşanan sorunlar gün geçtikçe yaşam hakkını ihlal edecek boyutta büyümekte, Sağlık Bakanlığı sorunlara çözüm üretmekte yetersiz kalmaktadır. Hastaların kullanması gereken ilaçlara erişememesi de bu sorunlardan biridir.

Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek yoğun bakımda yaşam mücadelesi verirken, gereksinim duyulan bir ilacın tedavi edildiği hastanede ve kentte bulunamaması, ilacın ancak Trabzon'da bir eczanede bulunabilmesi ve Trabzon'dan Manisa'ya getirtilmek zorunda kalınması; ülkemizde ilaca erişememenin geldiği vahim durumu ortaya koyması bakımından önemli bir örnektir.

Son yıllarda, çok sayıda ilaç yokluğunun yaşanması, ülkemizdeki sağlık gündeminin ön sıralarında yer almaktadır. Hasta ve/veya hasta yakınları hekimlerin reçeteye yazdıkları ilaçları bulabilmek için eczane eczane dolaşmak zorunda kalmakta, zaman zaman da başka bir kentten (eğer olanakları varsa) ilaç getirtebilmek için uğraşmaktadır.

Türkiye'de hekimler, eczacılar ve hastalar Sağlık Bakanlığı tarafından uygulanan yanlış ilaç politikaları nedeniyle, ciddi bir "ilaç krizi" yaşamaktadır. Bu bağlamda;

SORULAR

1. Türkiye'de TİTCK kayıtlarına göre ruhsat almış ilaçlardan kaç tanesi Haziran 2025 tarihi itibarıyla eczanelerde bulunmamaktadır (Yok ilaç)? Ülkemizde güncel olarak yok ilaç oranı nedir?

2. Yok ilaçların coğrafi bölgelere göre dağılımı nedir? Hangi ilaç grupları hangi coğrafi bölgelerde daha az bulunmakta veya hiç bulunmamaktadır?

3. Ülkemizde ilaçların bulunamamasının temel nedenleri nelerdir? Bakanlığınızın bu konuda hazırlamış olduğu herhangi bir rapor var mıdır?

4. Hekim tarafından yazıldığı halde ilaç bulunamadığı için sağlık sorunları devam eden, ağırlaşan veya yaşamını yitiren hastalarla ilgili Bakanlığınız tarafından yapılmış herhangi bir değerlendirme var mıdır?

5. OECD istatistiklerine göre "Tedavi edilebilir nedenlere bağlı ölüm hızı" ülkemizde maalesef çok yüksektir. 2021 yılında OECD ülkeleri ortalaması yüz binde 79 olan söz konusu hız İsviçre'de 39, İspanya'da 51, Almanya'da 66 ve Yunanistan'da 76 iken Türkiye'de yüz binde 107'dir. Tedavi edilebilir nedenlere bağlı ölüm hızının yüksek olmasının tedaviye/ilaca erişilememesiyle de ilgisinin olduğu bilinmektedir. Bakanlığınızın Türkiye'de tedavi edilebilir nedenlere bağlı ölüm hızının çok yüksek olmasının nedenlerine ilişkin herhangi bir çalışması, raporu var mıdır?

6. Eczacılar tarafından açıklanan "Yok ilaç" sayısı/oranı ile zaman zaman Bakanlığınız tarafından açıklanan "Yok ilaç" oranı örtüşmemektedir; Bakanlığınız "Yok ilaç" sayısını/oranını hangi ölçütlere göre belirlemektedir?

7. Ülkemizde güncel olarak hangi grup ilaçlar bulunamamaktadır? Bu ilaçların bulunamama oranları yıl içerisinde aylara göre nasıl bir değişim göstermektedir?

8. İlaca erişim sağlık hakkının bir parçasıdır. Günümüzde bu hak maalesef tam anlamıyla sağlanamamaktadır; Bakanlığınızın ilaca erişim hakkını sağlamak için herhangi bir eylem planı var mıdır?

9. İlaç fiyat politikaları nedeniyle bazı ilaç firmalarının ülkemizdeki ilaçlarını piyasadan çektiklerini bildiren açıklamalar dönem dönem kamuoyuna da yansımaktadır. AKP iktidarında kapatılan SSK İlaç Fabrikası gibi kamuya ait ilaç fabrikalarının, serbest piyasanın kar odaklı ilaç teminine karşı güçlü bir seçenek olarak toplum yararına çalıştığı geçmiş yıllardan bilinmektedir. Plansızca artan eczacılık fakültelerinden bugünlerde mezun olanlarla birlikte yaklaşık 15 bin genç eczacının işsizliğe mahkum edildiği bir ortamda, kamunun yeniden ilaç üretimine bu eczacıları da istihdam ederek dâhil edilmesi planlarınız arasında var mıdır?