Kırşehir Yüksek Güvenlikli Cezaevinde bulunan bir hükümlünün sağlık durumuna ilişkin

Emre Erdem, 2016 yılında "örgüt üyeliği" iddiasıyla 10 yıl hapis cezasına çarptırılmış, ciddi sağlık sorunları nedeniyle 24 Nisan'da Marmara Cezaevi'nden Kırşehir Cezaevi'ne tedavi amaçlı sevk edilmiştir. Ancak ailesiyle yaptığı telefon görüşmelerinde, bu sevkin ardından işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını iddia etmiştir. Edinilen ses kayıtları ve avukat görüşmelerine göre, hasta mahpus Emre Erdem'in Kırşehir Cezaevi'ne getirildiği ilk andan itibaren infaz koruma memurları tarafından *"Guantanamo'ya hoş geldin. İmralı 1, burası 2" şeklindeki ifadelerle karşılandığı, bu süreçte hem fiziksel hem de psikolojik şiddetle tehdit edildiği iddia edilmiştir.

Erdem'in beyanlarına göre, tarafsız olarak tanımlanan iki mahpusla zorla aynı koğuşta kalmaya zorlanmış, kabul etmemesi üzerine çok sayıda gardiyan tarafından darp edilmiş, revire gitmesine rağmen sağlık durumu ile ilgili gerçek bilgiler saklanmaya çalışılmıştır. "Başlarım senin hastalıklarına" denilerek baş dönmesi, vertigo, kemik çürümesi, hareket güçlüğü gibi sağlık sorunlarına rağmen kötü muameleye devam edilmiş, sırtında yara izleri, kollarında morluklar, ezilmiş parmak ve ameliyatlı ayağa darbe gibi sonuçlar doğmuştur. Ayrıca, hastanede darp raporu alınmasının engellenmeye çalışıldığı, ancak kendi ısrarıyla rapor alabildiği ifade edilmiştir. Olayın ardından mağdur olmasına rağmen hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.

Erdem'in koğuş koşulları da mahpus sağlığı açısından uygunsuzdur. Koğuşun dar olduğu, havalandırmanın günde yalnızca bir saat verildiği, çamaşır yıkama-kurutma imkanlarının bulunmadığı belirtilmiştir. Ayrıca cezaevi personelinin psikolojik baskıları sonucu çok sayıda mahpusun intihar ettiği, kendi koğuşunda bulunan bir başka hasta mahpusun da daha önce bu nedenle intihar girişiminde bulunduğu ifade edilmiştir. Bu açıklamalar, cezaevi koşullarının yalnızca fiziksel değil, psikolojik açıdan da mahpusları hayati tehlike ile karşı karşıya bıraktığını göstermektedir.

Bu tablo, yalnızca bir mahpusun maruz kaldığı hak ihlali değil; cezaevlerinde yaşanan işkence yasağının sistematik biçimde ihlali, hasta mahpuslara yönelik yaşam ve sağlık hakkı gasplarının sürdürüldüğü yapısal bir çöküşün göstergesidir. Oysa Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi, işkence ve kötü muameleyi mutlak olarak yasaklamakta; BM Mahpuslara Muamele Asgari Kuralları (Nelson Mandela Kuralları) uyarınca hasta mahpusların sağlık hizmetlerine engelsiz erişimi açıkça düzenlenmektedir.

Ayrıca 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16. maddesi, | cezaevinde kendi yaşamını sürdüremeyecek durumda olan ağır hasta mahpuslar hakkında infazın ertelenebileceğini, tıbbi gerekçelerle cezanın cezaevi dışında infaz edilmesinin mümkün olduğunu hükme bağlamaktadır. Emre Erdem'in sağlık durumu ve maruz kaldığı işkence iddiaları dikkate alındığında, yalnızca tedavi değil, derhal infaz ertelemesi ve tahliye sürecinin başlatılması gerekmektedir.

Hasta mahpus Emre Erdem'in sağlık durumu ve maruz kaldığı kötü muamele iddiaları yaşam hakkı, insan onuru ve işkence yasağı bakımından ciddi, acil ve onarıcı bir müdahale gerektiren bir vakadır. Derhal bağımsız sağlık kurulu tarafından muayenesi yapılmalı, raporlar doğrultusunda 5275 sayılı Kanun kapsamında infazı ertelenmeli ve tedavi koşullarına uygun şekilde tahliyesi sağlanmalıdır. Cezaevinde yaşanan işkence, tehdit ve kötü muamele iddiaları titizlikle soruşturulmalı; cezasızlık uygulamalarına son verilmeli ve tüm kamuoyuna açıklıkla bilgi verilmelidir.

Bu bağlamda;