2002'den bu yana YİD modeliyle gerçekleştirilen projelere dair çeşitli verilere ilişkin
Kaynak göster
Talat Dinçer (CHP), 1 Temmuz 2025 tarihinde 7/30238 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 5 Ağustos 2025).
Talat Dinçer (CHP, Mersin). “2002'den bu yana YİD modeliyle gerçekleştirilen projelere dair çeşitli verilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30238, 1 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30238-2002-den-bu-yana-yid-modeliyle-gerceklestirilen-projelere-dair-cesitli-verilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e17d31dd-7778-46be-9385-0197cb0ac458
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 35 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 21 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımı Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96.Maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
AKP iktidarları döneminde yoğun şekilde kullanılan Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli, başlangıçta kamu yatırımlarının özel sektör eliyle hızla yapılması ve kamu bütçesine yük getirmemesi açısından savunulmuştur. Ancak uygulamada, belirli firmalara verilen ayrıcalıklı şartlar, araç, yolcu veya hizmet garantileri, döviz bazlı sözleşmeler, enflasyon endeksli ödemeler ve işletme süresi uzatımları ile kamunun sırtına büyük mali yükler bindirilmiştir.
En dikkat çekici örneklerden biri olan Osmangazi Köprüsü, bu modeli ve yarattığı kamu zararını açıkça gözler önüne sermektedir. 1,5 milyar dolara mal edilen köprü için şirkete verilen günlük 40 bin araç geçiş garantisi, araç başı 55 dolar ödeme ile 2025 itibarıyla günde 2,2 milyon dolar, yılda yaklaşık 800 milyon dolar, toplamda ise 15,5 ila 17 milyar dolar arasında garanti ödemesi yapılmasını içermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Söz konusu şirketin köprüyü beklenen süreden önce hizmete alması, kalan yapım süresinin işletme süresine eklenmesiyle birlikte işletme süresi 21 yıla çıkarılmış, şirketin alacağı garanti ödemeleri daha da artmıştır. Üstelik bu garanti ödemeleri, Türkiye Cumhuriyeti Hazine*sinden karşılanmaktadır. Sözleşmelerin kamuoyundan gizlenmesi, şeffaflık eksikliği Aynı firmaların sürekli olarak bu projelerde yer alması dolar ve enflasyon garantileriyle özel şirketlerin kazançlarının garanti altına alınması Gerçekleşmeyen yolcu, araç, tedavi sayısı için Hazine'den yapılan milyarlarca dolarlık ödemeler Bu projelerin kamuya ait olması gereken gelir kaynaklarını uzun yıllar özel şirketlere devretmesi düşündürücü olup bu konunun ilgili bakanlığı tarafından sorularımızın cevaplandırılmasını arz ederim.
Bu bilgiler doğrultusunda;
2002 yılından bugüne kadar kaç YİD projesi yapılmıştır?
Bu projelerin toplam yatırım maliyeti, garanti yükümlülükleri ve işletme süreleri nedir? Hangi firmalara hangi projeler verilmiştir?
Bu firmalarla yapılan sözleşmelerin detayları nelerdir?
Projeler karşılığında Hazine'den yapılan toplam ödeme tutarı nedir?
Osmangazi Köprüsü gibi projelerde kamu zararı hesaplanmış mıdır?
Osmangazi Köprüsü için verilen günlük 40 bin araç geçiş garantisine 2025 yılı itibarıyla ne oranda uyulmuştur? Garanti altında olmayan araç geçiş sayısı nedir?
SORULAR
2016 yılından bu yana Osmangazi Köprüsü için Hazine'den toplam ne kadar ödeme yapılmıştır? 2025 sonuna kadar bu rakamın ulaşacağı tahmini tutar nedir?
ASU PPP
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Mersin Milletvekili Sayın Talat DİNÇER'e ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7130238 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Talat DİNÇER, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Yap-İşlet-Devret Modeli ile yapılan ulaştırma projelerine, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 8/A maddesinde yer alan şartları sağlaması koşuluyla yurtdışından sağlanan finansman için Hazine borç üstlenim taahhüdü verilebilmektedir. Bakanlığımızca sağlanan borç üstlenim taahhüdü projenin feshi durumunda devreye girmektedir. Bugüne kadar Bakanlığımız tarafından herhangi bir proje için borç üstlenimi gerçekleştirilmemiş ve bu kapsamda ödeme yapılmamıştır.
Diğer taraftan, Hazine borç üstlenim taahhüdü tutarlarına ilişkin güncel bilgiler, aylık olarak "https://www.hmb.gov.tr/kamu-finansmani-raporlari* internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyu ile paylaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) modeliyle gerçekleştirilen projelerin yürütülmesi ve uygulanması ile ilgili yükümlülükler proje sahibi uygulayıcı idarelerin sorumluluğundadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan