Ülke genelinde ve Balıkesir'de şap hastalığına karşı alınan önlemlere ilişkin
Kaynak göster
Serkan Sarı (CHP), 7 Temmuz 2025 tarihinde 7/30522 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 140 gün sonra, 24 Kasım 2025).
Serkan Sarı (CHP, Balıkesir). “Ülke genelinde ve Balıkesir'de şap hastalığına karşı alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30522, 7 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30522-ulke-genelinde-ve-balikesir-de-sap-hastaligina-karsi-alinan-onlemlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/777cf678-4724-40b5-8ca8-0197e8da37f4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 140 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
N Serkan Sarı
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 30 Haziran 2025 tarihli "acil" kodlu genelgesiyle, Türkiye genelindeki hayvan pazarlarının süresiz olarak kapatıldığı duyurulmuştur. Kararın ardından Sayın Bakan, şap hastalığında Türkiye'de daha önce görülmeyen SAT-I serotipinin tespit edildiğini, alınan kararın geçici bir tedbir olduğunu ve aşılama çalışmalarının hızla sürdüğünü açıklamıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu karar öncesinde Balıkesir'in Gönen ilçesinde 15 mahalle karantina altına alınmış, ardından il genelinde hayvan pazarı geçici olarak kapatılmıştır. Şap hastalığının kontrol altına alınamaması, özellikle Güney Amerika'dan yapılan hayvan ithalatındaki denetimsizlikler ve yetersiz aşılama politikalarıyla birlikte üreticilerimizi ciddi ekonomik kayıplarla karşı karşıya bırakmaktadır.
Üreticiler girdi maliyetlerinin altında ezilirken, bir de hastalık kaynaklı satış kısıtlamaları nedeniyle iflasın eşiğine sürüklenmektedir. Aynı zamanda halk sağlığını tehdit eden ve et-süt fiyatlarını doğrudan etkileyen bu tablo, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kriz yönetim kapasitesine ilişkin kamuoyunda ciddi soru işaretleri yaratmıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 yılı içerisinde Türkiye genelinde kaç büyükbaş ve küçükbaş hayvan şap hastalığına yakalanmıştır? Bunlardan kaç tanesi telef olmuştur?
Balıkesir ilinde 2024 ve 2025 yılları arasında şap hastalığı tespit edilen mahalle sayısı, karantina uygulanan bölgeler ve uygulanan karantina süreleri nedir?
Son iki yılda şap hastalığına karşı uygulanan aşı miktarı, bölgelere göre dağılımı ve tekrar aşılama oranları nedir?
2025 yılı içerisinde Güney Amerika'dan ithal edilen canlı hayvan sayısı nedir? Bu hayvanların sağlık kontrolleri, karantina süreçleri ve dağıtım takibi nasıl yürütülmektedir?
Şap hastalığı taşıdığı tespit edilen hayvanlardan elde edilen et ve süt ürünlerinin piyasaya sürülüp sürülmediği kontrol edilebilmiş midir? Şap hastalığına yakalanan hayvanlar için uygulanan prosedürler nelerdir?
Hayvan pazarı yasağı nedeniyle zarar gören üreticiler için planlanan bir destek paketi ya da tazminat programı var mıdır?
Et ve süt piyasasında şap hastalığının neden olduğu fiyat artışı ve arz açığına karşı Bakanlığınız hangi önlemleri almayı planlamaktadır?
Hayvancılık sektörünün yeniden ayağa kalkabilmesi için Bakanlığınızın ivedi olarak uygulamayı planladığı kapsamlı bir eylem planı mevcut mudur?
SAT-I serotipinin Türkiye'de ilk kez ne zaman, hangi il veya ilçede tespit edildiği kamuoyuyla neden açık biçimde paylaşılmamıştır?
SAT-I serotipine karşı mevcut aşılar etkili midir, yoksa bu serotip için yeni bir aşı mı geliştirilmektedir?
SAT-I serotipi için özel olarak uygulanan aşılama programının kapsamı nedir? Hangi iller öncelikli olarak aşılanmaktadır? Balıkesir bu iller arasında mıdır?
SAT-I serotipi nedeniyle hayvan hareketlerine getirilen kısıtlamaların ne kadar süre daha devam edeceğine dair Bakanlığınızın bir öngörüsü var mıdır?
Bu serotipe karşı alınan önlemlerin, ithalat politikalarıyla ilişkisi nedir? Bu yeni varyantın ithal hayvanlar üzerinden ülkeye giriş yapıp yapmadığı araştırılmış mıdır?
SAT-I serotipiyle mücadele kapsamında Bakanlığınız, hayvancılık yapan üreticileri doğrudan bilgilendirme veya erken uyarı mekanizmaları kurmuş mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir.
2025 yılında ortaya çıkan şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan şap virüsünün yeni bir serotipinin (SAT-1) uzun yıllar sonra ülkemizde ortaya çıkmış olmasıdır.
Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı yılda iki defa ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde aşılama programları yürütülmektedir. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmış olup 2025 Haziran ayında başlatılan sonbahar dönemi şap aşılama kampanyasında ise ortalama "099 seviyesinde ülke bazlı aşılama oranı yakalanmıştır. Risk esaslı olarak ülke bazlı baskın aşılama çalışmaları, il ve bölge bazlı ek aşılama çalışmaları ve mihrak bazlı aşılama çalışmaları yürütülmektedir.
Aşılama çalışmalarıyla birlikte sahadan düzenli olarak numune akışı sağlanmakta, virüsün genetik yapısı takip edilmekte ve değişen genetik yapıya bağlı olarak saha suşu ile uyumlu aşı üretim çalışmaları gerçekleştirilmektedir.
Şap hastalığının yeni varyantına karşı 20,7 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir.
Salgın niteliği taşıyan bir hayvan hastalığının tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmakta, hastalık sönüşü yapılana kadar da belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışları yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm duyarlı hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında paydaşlara yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları yapılmakta, mihraklarda ise temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri büyük bir hassasiyetle gerçekleştirilmektedir.
Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmektedir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmaktadır.
Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır.
Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır.
Ülke genelinde yürütülen yoğun aşılama, karantina ve saha denetimleri sayesinde hastalığın yayılımı büyük oranda sınırlandırılmıştır. Aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan çoğu TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ilimizde hayvan pazarları açılmıştır. Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile risk durumu göz önünde tutularak ve önlem amaçlı olarak hayvan pazarı kapatılması kararları da mihrak alanlarından bağımsız olarak alınabilmektedir.
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.
Ülkemize canlı hayvan ithalatı şap hastalığından ari ülkelerden yapılmaktadır. İthalatı gerçekleştirilen hayvanlarda şap hastalığı ile ilgili her türlü kontrol yapılmaktadır. Şap hastalığı ile ilgili gereklilikleri sağlayamayan ülkelerden ithalat işlemi yapılmamaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan