2024 yılı Hukukun Üstünlüğü Endeksi'nde Türkiye'nin sıralamasına ilişkin
Kaynak göster
Uğur Bayraktutan (CHP), 3 Temmuz 2025 tarihinde 7/30683 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 102 gün sonra, 13 Ekim 2025).
Uğur Bayraktutan (CHP, Artvin). “2024 yılı Hukukun Üstünlüğü Endeksi'nde Türkiye'nin sıralamasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30683, 3 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30683-2024-yili-hukukun-ustunlugu-endeksi-nde-turkiye-nin-siralamasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/51e9160b-2d2a-4f83-b578-0197d09b1a8c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 102 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz Tunçytarafından yazılı olarak cevaplandırılması hususunu; Anayasanın 98. ve İçtüzüğün p6. maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim.
Arenada Türkiye'nin adalete olan güvenini zafiyetler yaşandığını göstermektedir Bu durum, uluslarara hukuk devleti imajını olumsuz etkilemekte ve vatandaşları sarsmaktadır
Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 47 Avrupa ülkesi hakkında AİHM'e yapılan başvuru sayısı 2024'ün sonunda 60 bin 350'ye ulaştmıştır. Türkiye hakkında yapılan ve tüm başvuruların yüzde 36'sını oluşturan şikayetlerin sayısı, 21 bin 600 olarak kayıtlara geçmiştir. Türkiye, henüz çözülemeyen ve derdest durumda bekleyen 21 bin 600 başvuru ile hakkında en çok başvuru yapılan ülke olarak dikkat çekmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Son yıllarda Türkiye hakkında AİHM'den çıkan ihlal kararı sayılarına bakıldığında; verilen 341 ihlal kararı ile 2009 yılı zirve noktasındadır. 2007 yılı da 319 ihlal kararı ile 1995-2024 döneminde en yüksek ihlal kararı alınan ikinci yıl olarak kayıtlara geçmiştir.
AKP dönemini kapsayan 2002-2024 döneminde; Türkiye'ye yönelik AİHM'den çıkan ihlal kararı sayılarının toplamı ise 3 bin 363 olarak hesaplanmıştır. AİHM tarafından 2012-2024 yılları arasında karara bağlanan başvurular içinde ihlal kararlarının oranlarının da paylaşıldığı verilere bakıldığında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf 47 ülkedeki ihlal kararlarının toplam karar sayısı içindeki oranının yüzde 1,5 olarak gerçekleşirken; yalnızca Türkiye'de ihlal kararlarının toplam karar sayısı içindeki oranının ise yüzde 1,1 olduğu belirtilmiştir.
Bu bağlamda,
SORULAR
Hukukun Üstünlüğü Endeksi'nde Türkiye'nin sıralamasının bu denli düşük olmasının nedenleri nelerdir? Bu sıralamanın yükseltilmesi için Bakanlığınız nezdinde hangi çalışmalar yürütülmektedir?
Yargı bağımsızlığını güçlendirmek için hangi reformlar planlanmaktadır? Bu reformların uygulanması için bir takvim belirlenmiş midir?
Yargı süreçlerinin hızlandırılması ve adalete erişimin kolaylaştırılması için ne gibi önlemler alınmaktadır? Bu konuda hangi somut adımlar atılacaktır?
Ülkemizde adalet sistemine yönelik güvenin güçlendirilmesi adına hangi politikalar uygulanmaktadır?
Adalet sistemindeki yolsuzluklarla mücadele kapsamında hangi adımlar atılmaktadır?
Hukukun üstünlüğü ilkesinin sağlanması adına, devlet kurumlarının bağımsızlığı ve tarafsızlığı nasıl güvence altına alınmaktadır?
Türkiye'nin hukukun üstünlüğü sıralamasında bu denli kötü bir pozisyona düşmesinin sorumluları kimlerdir?
Hukukun üstünlüğü endeksindeki düşük sıralamanın uluslararası alandaki yansımalar nasıldır? Bu durumda ülkemizin hukukun üstünlüğü alanında itibarını geri kazanması ve sıralamada üst basamaklara çıkması adına Bakanlığınız nezdinde yürütülen çalışmaları listeler misiniz?
Türkiye'nin henüz çözülemeyen ve derdest durumda bekleyen 21 bin 600 AİHM başvurusu ile en çok başvuru yapılan ülke konumunda olmasının gerekçeleri nelerdir?
AKP dönemini kapsayan 2002-2024 yıllarında; Türkiye'ye yönelik AİHM'den çıkan ihlal kararı sayılarının toplamının 3 bin 363 olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
İlgili verilere bakıldığında; Türkiye hakkında AİHM'den çıkan ihlal kararı sayılarındaki azami artışın sorumluları kimlerdir?
Ülkemizde adalet sistemine güvenin yeniden tesis edilmesi ve AİHM tarafından alınan ihlal kararları örneğindeki olumsuzlukların ortadan kaldırılması adına Bakanlığınız nezdinde hangi çalışmalar yürütülmektedir? Detaylarını kamuoyuyla paylaşır mısınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1669528 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Artvin Milletvekili Uğur Bayraktutan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/30683 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99, maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden #FOhNj69 - nrHoLDV - MTOP9CX - G3İV/0- ileerişebilirsin ADALET BAKANLIĞI Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-1235-4183/5868 Konu : Yazılı soru önergesi (3/42 0025
Sayın Uğur BAYRAKTUTAN Artvin Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/30683 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
Temel hak ve özgürlüklerin daha etkin korunması, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının o geliştirilmesi, hukuki Ogüvenliğin güçlendirilmesi, adalete erişimin kolaylaştırılması, makul sürede yargılanma hakkının gözetilmesi, yargıya güvenin artırılması ve insan odaklı hizmet anlayışının geliştirilmesi, günümüzde ana ilke ve değerler olarak kabul edilmektedir. Ülkemizde 2002 yılından günümüze kadar aralıksız bir şekilde süregelen reform iradesi de bu ilke ve değerlerin geliştirilmesinin somut bir tezahürüdür.
2009, 2015 ve 2019 yıllarında açıklanan yargı reformu strateji belgeleriyle reform çalışmaları ivme kazanmıştır. Katılımcı bir anlayışla, uygulayıcı hâkim ve savcıların, baro temsilcilerinin, akademisyenlerin, sivil toplum kuruluşları ile birçok paydaşın görüşü alınarak Bakanlığımızca hazırlanan ve Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından 23 Ocak 2025 tarihinde açıklanan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesinde "Türkiye Yüzyılı Adaletin Yüzyılı" hedefi doğrultusunda "hukukun üstünlüğünü esas alan, gecikmeyen ve öngörülebilir bir adalet sistemi" vizyonu ön plana çıkarılmıştır.
Önceki reform belgelerinin devamı ve tamamlayıcısı durumunda olan 2025-2029 dönemini kapsayan ve 5 amaç, 45 hedef ve 264 faaliyetin yer aldığı yeni reform strateji belgesiyle, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının daha da güçlendirilmesi, hukuki güvenliğin kuvvetlendirilmesi, yargılamaların makul sürede tamamlanması, çözüm merkezli ve öngörülebilir bir adalet sisteminin oluşturulması, yargılama usullerinin sadeleştirilerek verimliliğin artırılması, yargıya ilişkin güven ve memnuniyetin yükseltilmesi, onarıcı ve telafi edici adalet uygulamalarının yaygınlaştırılması, ceza adalet sisteminin etkinlik ve caydırıcılığının tahkim edilmesi hedeflenmiştir. Söz konusu Belgede yer verilen faaliyetler, Bakanlığımızca hazırlanan Eylem Planında öngörülen uygulama takvimi çerçevesinde hayata geçirilecektir.
4. Yargı Reformu Strateji Belgesine Bakanlığımız "https://yargireformu.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden Çd6jpRJ - nbeDNc3 - wa BYBJJ - nMZVSES ileerişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan