2020 yılından bu yana gerçekleştirilen kentsel dönüşüm çalışmalarına ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

1) 2020-2025 yılları arasında Türkiye genelinde TOKİ ve Bakanlığınız tarafından yürütülen toplam kentsel dönüşüm proje sayısı kaçtır? Bu projelerin kaç tanesi tamamlanmıştır?

2) Aynı dönemde kentsel dönüşüm projeleri nedeniyle evinden tahliye edilen vatandaş sayısı kaçtır? Bu kişilerin kaçı henüz konutuna kavuşamamıştır?

3) Proje alanlarında yapılan değer tespiti ve hak sahipliği süreçlerinde vatandaşlardan gelen toplam şikâyet sayısı kaçtır? Bu şikâyetlerin kaçı çözüme kavuşturulmuştur?

4) Dönüşüm projelerinde belirlenen kira yardımı miktarı hangi kriterlere göre hesaplanmaktadır? 2024-2025 yıllarında yapılan güncellemeler nelerdir?

5) Vatandaşların rızası olmaksızın yapılan dönüşümler nedeniyle açılan dava sayısı kaçtır? Bakanlığınız ve TOKİ bu davaların kaçını kaybetmiştir?

6) Kentsel dönüşüm süreçlerinde yerel halkın karar alma süreçlerine katılımını sağlamak için uygulanan herhangi bir katılımcı model var mıdır?

CEVAPLAR

1,2,3,6) 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremlerden etkilenen illerimizde oluşan hasarların giderilmesi, inşa ve ihyasına yönelik olarak Başkanlığımızca yürütülen uygulamalar 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği uyarınca Kentsel Dönüşüm Başkanlığımızca yürütülmektedir. Anılan Kanun uyarınca belirlenen alanlarda, tespit, tahliye, yıkım ve yenileme faaliyetleri Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ve yapım faaliyetlerine iştirak eden Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) işbirliğinde sürdürülmektedir.

Bu çerçevede sürdürülen kentsel dönüşüm süreçleri dâhilinde gelinen tarih itibari ile Ülkemiz genelinde yaklaşık 2 milyon 350 bin adet bağımsız birimin, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Yapı Denetim Sistemi ve ilgili mevzuatta tanımlanan plan, proje, yapım teknikleri ve yapı malzemeleri ile yenilenerek afet risklerine karşı dirençli hale getirilmesi sağlanmıştır.

Kentsel Dönüşüm Başkanlığımızca 6306 sayılı Kanun kapsamında belirlenen kentsel dönüşüm alanlarında yürütülen uygulamalara ilişkin gerekli bilgilendirme ve uzlaşma süreçlerini yürütmek üzere sahada Başkanlığımıza bağlı olarak irtibat ofisleri kurulmakta ve bu ofisler marifetiyle, anılan Kanun kapsamında yürütülen tüm iş ve işlemlere, plan, proje ve hak sahipliği süreçlerine ilişkin gerekli bilgilendirmeler yapılmakta, vatandaşların talep ve önerileri alınmakta, uzlaşma süreçleri yürütülmekte, düzenli saha ziyaretleri de gerçekleştirilerek süreç şeffaf bir şekilde yürütülmektedir.

Kentsel Dönüşüm Başkanlığımızca 6306 sayılı Kanun kapsamında yürütülen çalışmaların yanı sıra, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremlerden etkilenen yerlerde, afetten hasar gören yapıların, maliklerince yerinde yeniden yapımının kolaylaştırılması amacıyla yürürlüğe konan 7452 sayılı Kanun'un ek 1'inci maddesi kapsamında hasarlı yapıların yerinde yeniden yapıma yönelik uygulamalar maliklerin salt çoğunluğunun kararına istinaden, kendi anlaşacakları müteahhitler ile kendi belirledikleri koşullar çerçevesinde yapacakları sözleşmeler doğrultusunda yürütülmekte ve maliklerce talep edilmesi halinde Bakanlığımızca 7700 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca hibe ve kredi destekleri sağlanmaktadır.

4) 6306 sayılı Kanun kapsamında hak sahiplerine kira yardımı yapılmasına ilişkin esas ve usuller Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrası ile Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin bir ila sekizinci maddelerinde düzenlenmekte ve uygulamada yaşanan ve yaşanması muhtemel sorunların çözümüne ilişkin açıklama ve kurallar ise Kira Yardımı Kılavuzunda yer almaktadır.

Buna göre, ülkemizde illerin sosyo ekonomik gelişmişlik durumları ve gelir seviyeleri yanı sıra Dönüşüm Projeleri Özel Hesabının finansman durumu da dikkate alınarak iller bazında Kanun kapsamında yapılacak aylık kira yardımı tutarları belirlenmiş olup bu tutarlar zaman içerisinde enflasyon oranlarına paralel olarak güncellenmektedir.

Bu bağlamda, 6306 sayılı Kanun kapsamında 2024 yılı aylık kira yardımlarında 9647 oranında artışa gidilerek 2025 yılında uygulanmaya başlanmıştır.

5) 6306 sayılı Kanunun genel yaklaşımında, kentsel dönüşüm süreci, malik ya da maliklerin talebi doğrultusunda ilerlemektedir. Dolayısıyla; dönüşüm alanlarında özellikle de riskli yapılarda, kentsel dönüşüm sürecinin malikler rızası hilafına yürütülmesi mümkün değildir. Kentsel dönüşüm işlemleri kapsamında açılan davaların sayısal verilerine ilişkin olarak; 6306 sayılı Kanun uyarınca Bakanlıkça, belediyelere yetki devri yapılması mümkün kılınmıştır. Dolayısıyla bu davalar, Bakanlığımız ile birlikte ilgili belediyesine yahut yalnızca ilgili belediyesine karşı açılabilmektedir. Yalnızca ilgili belediyesi husumetiyle görülen davalara ilişkin veriler Bakanlığımızca kayıt altına alınamamaktadır.

Bu kapsamda, Bakanlığımız kayıtlarında yapılan incelemede; kentsel dönüşüm uygulamaları sebebiyle açılmış toplam 8620 dava tespit edilmiş olup, bunların 2736'sı kesinleşmiştir. Kesinleşen davaların 2059'u lehe, 588'i aleyhe ve 89'u ise kısmen lehimize kısmen aleyhimize karara © bağlanmıştır. Diğer bir ifadeyle kesinleşen davaların yaklaşık 94675'i Bakanlığımız lehine sonuçlanmıştır. Derdest dava sayısı 5884 olup, bu davaların bir kısmının ilk derece mahkemesi nezdinde bir kısmının ise kanun yolu nezdinde incelemesi devam etmektedir.