Yerli kömür kullanan termik santrallere yapılan teşvike ilişkin
CHP
Muhatap:
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 27 Haziran 2025 tarihinde 7/30717 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 88 gün sonra, 23 Eylül 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Yerli kömür kullanan termik santrallere yapılan teşvike ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30717, 27 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30717-yerli-komur-kullanan-termik-santrallere-yapilan-tesvike-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7f55e89b-8434-4cc5-8d66-0197e51d09df
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 88 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAKTAR tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğini arz ederim. /L n TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından alınan 25.01.2024 tarihli ve 12376 karar sıra numaralı karar doğrultusunda, yerli kömür kullanan ve devlete rodövans ödemesi yapan santrallere bu ödemelerinin üçte birinin geri ödenmesi kararlaştırılmıştır.
Ancak, bu kararın uygulanması neticesinde sadece Koloğlu Holding iştiraki Hidro-Gen Enerji İthalat İhracat Dağıtım ve Ticaret A.Ş. tarafından işletilen Soma Kolin Termik Santrali'nin ve Kazancı Holding tarafından işletilen ve 270 MW kurula güce sahip olan Bolu Göynük Termik Santrali'nin bu teşvikten yararlandığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda aşağıdaki soruların kamuoyu adına yanıtlanması gerekmektedir:
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu bağlamda;
| 1. 2024 yılı kapasite mekanizması ödemeleri kapsamında neden ve hangi gerekçeyle yalnızca Kolin Holding bünyesindeki Hidro-Gen Enerji İthalat İhracat Dağıtım ve Ticaret A.Ş. ve İ Kazancı Holding bünyesindeki Aksa Enerji Üretim A.Ş. tarafından işletilen termik santraller bu özel teşvikten faydalanabilmiştir?
| 2. EPDK'nın ilgili kararında sadece iki firmaya yapılan toplamda 940 Milyon Türk lirası özel teşvik ödemesi milli menfaatlerimize de uygun hangi kriterlere göre belirlenmiştir?
İ 3. Söz konusu teşvik kapsamında Hidro-Gen Enerji İthalat İhracat Dağıtım ve Ticaret A.Ş.'ye 765 Milyon Türk lirası, Kazancı Holding'e ise 175 milyon Türk lirası olmak üzere toplamda 940 | Milyon Türk lirası özel teşvik ödemesi yapılmıştır. Toplamda 42 bin 526 adet asgari ücrete | veya 64 bin 966 emekli maaşına eşit olan 940 Milyon Türk lirası tutarındaki teşviklerin i finansmanı hangi kamu kaynağından veya kaynaklarından karşılanmıştır?
SORULAR
Yerli kömür kullanan diğer termik santral işletmeci firmalarından sadece iki firmaya teşvik ödemesi yapılmasının gerekçesi nedir?
Söz konusu 940 Milyon Türk lirası tutarındaki teşvikten yararlandırılmayan diğer yerli kömür kullanan santral işletmecisi firmalar, ilgili kararın kapsamına neden alınmamıştır?
Yerli kömür kullanan diğer termik santral işletmecisi firmaların da teşvikten faydalanması için herhangi bir başvuru süreci veya ek değerlendirme yapılmış mıdır?
Kamu bütçesi açısından bu teşvikin ekonomik ve sosyal etkilerinin değerlendirme raporu hazırlanmış mıdır; hazırlandıysa raporun özet metni kamuoyuna açıklanacak mıdır?
Söz konusu kararın yalnızca belirli şirketleri kapsadığı ve kamu kaynaklarının belirli firmalara yönlendirilmesi noktasında kamu menfaatlerinin gözetilmediği açıkça ortadayken; imtiyazlı bir özel teşvik programı hazırlanarak kamu kaynaklarının sadece iki şirkete yönlendirilmesi kararında imzaları bulunan kamu görevlileri kimlerdir?
EPDK tarafından alınan kararın objektif ve eşitlikçi olup olmadığı hakkında bir denetim veya inceleme yapılmış mıdır; yapılmışsa, denetimin sonuçları kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
' DÖNEM |; ESASNO 283 |! 730717
Kapasite mekanizması gelişmiş elektrik piyasalarında uygulan bir yöntem olup bir süre maliyetlerini karşılayamayan tesislerin sökülüp başka ülkelere taşınması şeklindeki riskler olması, özellikle talebin çok yoğun olduğu aylarda bu tesislerin kritik öneme sahip olması ve genel olarak maliyeti yüksek baz yük santrallerinin arz güvenliği nedeniyle sistemde emre amade kalması ya da üretimlerinin desteklenmesi amacıyla uygulanan yöntemler bütünüdür. Bununla birlikte, arz güvenliğinin korunması adına söz konusu tesislerin desteklenmek suretiyle varlıklarının devam ettirilmesi ve ihtiyaç anında kullanılması önemlidir.
Bununla birlikte ülkemizde maden sahaları, kamu tüzel kişileri tarafından devredilebilmekte ve/veya yine kamu tüzel kişileri tarafından maden sahalarının rödovans payı karşılığı işlettirilmesine ilişkin ihale uygulamaları usul ve esasları belirlenebilmektedir. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü (TKİ), rödovans payını; "Ruhsat hukuku Kuruma ait olan maden sahalarının, işletme hakkının sözleşme ile gerçek veya tüzel kişilere belirli bir süre bırakılması durumunda, maden sahasının işletilmesini üstlenen gerçek veya tüzel kişilerin, üretilen birim ton maden, pasa, eski artık, metre küp metan gazı veya kWh elektrik üretimi için Kuruma ödemeyi taahhüt ettiği payı" olarak belirleme yetkisine haiz olup elektrik üretimi üzerinden de bu pay hesaplanabilmektedir. Elektrik piyasası yönüyle rödovans anlaşmasının bu şekilde yapılması durumunda, santraller elektrik üretimleri payı oranınca hesaplanan rödovans bedelini ilgili kamu kurumuna ödemekte olup bu anlamda diğer yerli kömür santralleriyle ayrışmaktadır. Bir başka deyişle, bu santrallerin emre amade kalması ya da çalışması durumunda hem arz güvenliği korunmakta hem de kamu bütçesine pozitif katkıda bulunulduğu üzere rödovans bedelini ilgili kamu kurumuna ödenmektedir.
Öte yandan, kapasite ödemelerine esas parametreler her bir santral için münferiden değil, ilgili kaynak türünü temsil eden veriler kullanılarak belirlenmektedir. Her ne kadar rödovans anlaşması bulunan santrallere yapılacak ödemeler için kaynak türüne göre yeni bir parametre belirlenmese de bu şekilde anlaşması bulunan iki santralin diğer santrallerden ayrıştırılarak işlem yapılmasının bir anlamda maliyet farklılıklarının gözetilmesi olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca, söz konusu santrallerin toplam kurulu gücü 780 MW olup bu değer kapasite mekanizmasına katılacak olan yerli kömür santrallerinin kurulu gücünün sadece 9011"ine karşılık gelmektedir.
18/12/2021 tarihli ve 31693 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Kapasite Mekanizması Yönetmeliği'nin "Kapasite ödemelerine esas bütçe" başlıklı nci maddesinin birinci fıkrasında; "Bir sonraki takvim yılında yapılacak kapasite ödemelerine esas yıllık bütçeye ve bütçenin yıl içerisindeki Jatura dönemlerine dağılımına dair öneri, Sistem İşletmecisi tarafindan Aralık ayı sonuna kadar Kuruma sunulur ve Kurul tarafından aynen veya değiştirilerek bir sonraki yılın Ocak ayı içinde onaylanır." hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda kapasite ödemelerine esas bütçe sistem işletmecisi Türkiye Elektrik İletim A.Ş'nin bütçesi içerisinde iletim tarifesi kalemi olarak yer almakta ve ödemeler bu bütçeden karşılanmaktadır.
Söz konusu rödovans çalışması yapılırken bir etki analizi yapılarak inceleme ve değerlendirme raporu oluşturulmuş ve karar bu kapsamda alınmıştır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından oluşturulan inceleme ve değerlendirme raporları Hizmete Özel gizlilik derecesini haizdir.