Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı gibi alanların denetimine ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 11 Temmuz 2025 tarihinde 7/30872 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 88 gün sonra, 7 Ekim 2025).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı gibi alanların denetimine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30872, 11 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30872-hayvanat-bahcesi-ve-dogal-yasam-parki-gibi-alanlarin-denetimine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/885b488e-19a9-4814-9556-01981e0a93bb
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 88 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN İzmir Milletvekili
Antalya'nın Manavgat ilçesinde yer alan özel bir hayvan parkından bir aslanın kaçması sonucu bir yurttaş ağır yaralanmış, aslan ise halk güvenliği gerekçesiyle silahla vurularak öldürülmüştür. Bu olay yalnızca bir güvenlik zafiyeti değil, aynı zamanda hayvan haklarına, doğaya ve kamu güvenliğine dair çok yönlü bir krizi gözler önüne sermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye genelinde sayıları giderek artan "hayvanat bahçesi", "doğal yaşam parkı" ya da "egzotik tür merkezi" adı altında faaliyet gösteren tesislerin büyük bir bölümü özel şirketlerce işletilmekte ve yeterli denetim mekanizmalarından yoksun şekilde faaliyet göstermektedir. Bu tesislerde yaşayan hayvanlar, doğal habitatlarından koparılarak dar kafeslerde, betona sıkışmış yapay ortamlarda yaşamaya mahkum edilmekte; temel yaşamsal ihtiyaçlarından mahrum bırakılmakta, fiziksel ve psikolojik çöküntüye uğramaktadır.
Hayvanların bu şekilde tutsak edilmesi, yalnızca bir "seyirlik nesneye dönüştürülmeleri" değil, aynı zamanda hem etik hem de ekolojik açıdan bir suçtur. Uluslararası bilimsel çevreler ve hayvan hakları örgütleri uzun süredir, hayvanat bahçelerinin eğitim, koruma ya da bilimsel katkı gibi iddialarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymuştur.
Söz konusu olayda hem insan yaşamı hem de bir aslanın yaşam hakkı doğrudan tehdit altına girmiştir. Bu olay münferit değil, hayvan hapishanelerine dönüşmüş ticari parkların doğrudan sonucudur. Hayvanların esareti üzerine kurulu bu yapıların sorgulanması ve aşamalı olarak ortadan kaldırılması bir etik zorunluluktur.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler de hayvanların refahını ve doğal yaşam haklarını korumayı öngörmektedir. Ancak mevcut mevzuat uygulamada etkisiz kalmakta, şirketler keyfi uygulamalarla yaşamı hiçe saymaktadır. e 30377.
Bu bağlamda, Türkiye'deki tüm hayvanat bahçelerinin ve benzeri tesislerin | ruhsatlandırma, denetim, hayvan refahı ve halk güvenliği açısından kapsamlı bir şekilde incelenmesi, ayrıca hayvanların rehabilite edilerek doğal yaşam alanlarına kavuşturulması için politik ve hukuki adımların atılması elzemdir.
Bu bilgiler doğrultusunda:
SORULAR
Türkiye genelinde kaç adet hayvanat bahçesi, doğal yaşam parkı ya da benzeri tesis | bulunmaktadır? Bunların kaçı özel işletmelere aittir?
Butesislerin ruhsatlandırma ve denetim süreçleri hangi kriterlere göre yürütülmektedir? Son üç yılda kaç tesise ceza kesilmiştir?
Aslanın kaçtığı "Aslan Diyarı" adlı hayvan parkı en son ne zaman denetlenmiştir? Eksiklik tespit edilmiş midir? Herhangi bir yaptırım uygulanmış mıdır?
Kaçak ya da yetersiz güvenlik önlemleriyle faaliyet gösteren hayvan parkları için kapatma ya da kamuya devretme planı var mıdır?
Hayvanat bahçelerinin aşamalı olarak kapatılması ve hayvanların doğal alanlara rehabilitasyonu yönünde Bakanlığınızın herhangi bir çalışması mevcut mudur? Mevcut ise bu çalışmalar nelerdir?
Türkiye'nin taraf olduğu hayvan refahı ile ilgili uluslararası sözleşmelere (ör. Avrupa Konseyi'nin Hayvanların Korunmasına Dair Sözleşmesi) ne ölçüde uyum sağlanmaktadır?
Türkiye'deki hayvanat bahçelerinde kaç farklı tür bulunmaktadır? Bunun denetimini yapan bir birim var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde mevcut durumda 38 lokasyonda 47 adet ruhsatlı hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı bulunmakta olup 19 noktada yer alan 23 ruhsatlı hayvanat bahçesi özel işletmeler tarafından işletilmektedir.
Hayvanat bahçelerine ilişkin iş ve işlemler 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 22'nci maddesine dayanılarak ve Avrupa Birliği'nin 1999/22/EC sayılı Yaban Hayvanlarının Hayvanat Bahçesinde Tutulmalarına İlişkin Direktifi doğrultusunda hazırlanan Hayvanat Bahçelerinin ve Doğal Yaşam Parklarının Kuruluşu ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında yürütülmektedir.
Söz konusu yönetmelik hükümleri çerçevesinde ruhsatlandırma ve denetim süreçleri yürütülmektedir. Ruhsatsız olarak faaliyet gösteren işletmeler kapatılarak hayvanlara el konulmaktadır. Ruhsatlandırılmış ancak eksiklik tespit edilen işletmelere de idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Bu kapsamda son 3 yılda 3 tesise ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda idari para cezası uygulanmıştır.
Önergede bahsi geçen tesis en son 12.06.2025 tarihinde yerinde denetlenmiş olup denetim anında herhangi bir hayvan refahı sorunu ve mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir.
Ülkemizdeki hayvanat bahçelerinde Bakanlığımız tarafından tür listeleri kayıtları tutulmakta ve denetimler ilgili mevzuat hükümleri kapsamında gerçekleştirilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan