2025 yılı buğday ve arpa alım fiyatlarına ilişkin
Kaynak göster
Murat Çan (CHP), 17 Temmuz 2025 tarihinde 7/30987 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 111 gün sonra, 5 Kasım 2025).
Murat Çan (CHP, Samsun). “2025 yılı buğday ve arpa alım fiyatlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30987, 17 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30987-2025-yili-bugday-ve-arpa-alim-fiyatlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/285a681c-5359-40a8-8254-01981c49026b
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 111 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri uyarınca Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Samsun a
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan 2025 yılı buğday ve arpa destekleme alım fiyatları, Samsun ilimizdeki üreticiler açısından ciddi endişelere yol açmıştır. Son bir yılda başta mazot, gübre, tohum ve ilaç olmak üzere tarımsal girdi maliyetleri olağanüstü oranda artmış; buna rağmen açıklanan fiyatlar, çiftçimizin üretim maliyetinin altında kalmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Samsun; Karadeniz Bölgesi'nin en önemli hububat üretim merkezlerinden biridir. Ancak açıklanan fiyatlar, Vezirköprü ilçemiz başta olmak üzere bazı üretim bölgeleri özelinde üretim maliyetlerinin bile altında kalmış, bu durum üreticilerimizin zarar etmesine, borçlanmasına ve hatta toprağını ekmekten vazgeçmesine neden olabilecek bir durum ortaya çıkarmıştır.
Bu tablo yalnızca üreticilerimizi değil, ülkemizin gıda arz güvenliğini de tehdit etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 yılı için açıklanan buğday ve arpa alım fiyatları belirlenirken Samsun'daki üretici maliyetleri dikkate alınmış mıdır?
Samsun ili genelinde 2024-2025 üretim sezonu itibarıyla ortalama buğday ve arpa üretim maliyeti nedir? Açıklanan alım fiyatları bu maliyetin ne kadar üzerindedir ya da altındadır?
Samsun'daki çiftçilerin açıklanan fiyatlar karşısında yaşayacağı zararları telafi edecek herhangi bir destekleme, prim ya da sübvansiyon planlanmakta mıdır?
Açıklanan fiyatların yetersizliği nedeniyle Samsun'da ekim alanlarında daralma ya da üretimden çekilme öngörülmekte midir? Bakanlığınız bu riskin önüne geçmek adına hangi tedbirleri alacaktır?
Tarım politikalarının belirlenmesinde üretici temsilcilerinin ve bölgesel verilerin daha etkin biçimde dikkate alınmasına yönelik bir çalışma yürütülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
Bakanlığımız tarafından üreticilere;
" Bitkisel üretim, e Hayvansal üretim, "e Kırsal kalkınma, e Su ürünleri üretimi ve e Tarımsal araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) olmak üzere 5 ana başlık altında tarımsal destekler verilmektedir.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
8839 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Yeni destekleme modeliyle;
" Bitkisel üretim destekleri ilk defa 3 yıllık olarak ve üretim döneminden önce açıklanmıştır.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
" Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır.
" Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Söz konusu karar kapsamında; 2025 yılında arpa ve buğday üreticilerimize toplamda dekarda 317 TL temel destek, 317 TL ise planlı üretim desteği olmak üzere toplam 634 TL destek verilecektir.
Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı olan, planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten tüm çiftçilere ve planlama kapsamı dışındaki diğer ürünleri üreten çiftçilerin tamamına temel destek ödenecektir. Böylece stratejik ürünlerin mazot maliyetinin 9650'si ve gübre maliyetinin 94251 karşılanacaktır. Planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten çiftçilere temel desteğe ilave olarak planlı üretim desteği verilerek, mazot maliyetinin 0100'ü ve gübre maliyetinin "050"si karşılanacaktır. Diğer taraftan su kısıtının olduğu 11 ilin 52 ilçesinde ise planlama kapsamında az su tüketen arpa, buğday, yağlık ayçiçeği, aspir, fiğ, mercimek, nohut ve yem bezelyesi üreten çiftçilerimize gübre maliyetinin kalan 9050'lik kısmı da yer altı su kısıtı desteği olarak verilecektir. Böylece bu bölgelerde üretim planlamasına uygun ekim yapan üreticilerin mazot ve gübre maliyetinin 90100'ü desteklenecektir. Çiftçilerimize bitkisel üretim destekleri nakdi olarak ödenecektir.
Yem bitkileri üretim planlaması kapsamına alınmış olup tüm havzalarda desteklenecektir. Süt havzası olarak belirlenen illerde yem bitkisi üreten çiftçilere ilave 9050 planlı üretim desteği ödenecektir.
Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.
10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Karar ile 2026 yılı bitkisel üretim desteklerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.
" 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9027 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir.
" Kapalı ortam bitkisel üretime yönelik genç ve kadın çiftçilere ilave destek verilecektir. e Mısır (dana) ürünün destekleme kategorisi 1. kategoriden 2. kategoriye yükseltilmiştir. Strateji Geliştirme Başkanlığı e Hayvancılıkta dane yem ihtiyacını karşılamak amacıyla yulaf, çavdar ve tritikale ürünlerinde yeşil otun yanı sıra dane üretimi de destek kapsamına alınmıştır. e Hububat üretiminde sertifikalı tohum kullanımının artırılması amacıyla bir önceki yıla göre destek katsayısı artırılarak 0,56 belirlenmiştir. e Soya üretimini teşvik amacıyla mevcut sertifikalı tohum desteğine ek, yurt içinde ıslah edilip tescil edilen ve yine yurt içinde üretilerek sertifikalandırılan tohumların kullanımı halinde ilave destek sağlanacaktır. e Organik tarım desteğinde, 1. derece tarımsal amaçlı üretici örgütlerine üye çiftçilere, destek katsayısının yüzde 25'i oranında ilave destek verilecektir.
" Katı organik-organomineral desteğinde 0,21 olan katsayı, 0,32'ye çıkarılmıştır. " Biyolojik/biyoteknik mücadele desteği birim fiyatları yüzde 21 artırılmıştır. e Yıl boyunca(12 ay) hizmet sunan serbest tarım danışmanları ile ziraat odaları ve üretici örgütlerinde istihdam edilen danışmanlara verilen tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, bir önceki yıla göre yüzde 17,5 artırılarak 2025 için 345.450 TL olarak ödenecektir.
Söz konusu karar kapsamında; 2026 yılında arpa ve buğday üreticilerimize toplamda dekarda 403 TL temel destek, 403 TL ise planlı üretim desteği olmak üzere toplam 806 TL destek verilecektir.
Destek miktarını öğrenmek isteyen üreticilerimiz; "destekhesaplama.tarimorman.gov.tr" adresi üzerinden seçtikleri yer (lokasyon), ürün, sulama durumu ve alan bilgisine göre alabilecekleri bitkisel üretim desteği miktarını kolay bir şekilde görebilmektedir. Adres üzerinden gerekli bilgilerin seçilmesiyle hayvansal üretim desteği ile balıkçılık ve su ürünleri destek miktarları da görülebilmektedir.
Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik azami "0675 ayni desteğin sağlandığı "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir.
Proje kapsamında uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır.
Üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9025-90100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TLye kadar sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL?ye kadar "050-5100 aralığında faiz/kar payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), ürün fiyatlarını açıklarken, üretimin sürdürülebilirliğini ve tüketiciye yansıyan fiyatları dengede tutacak politikalar geliştirmektedir. Bu kapsamda, TMO alım fiyatları belirlenirken üretici maliyeti, ekonomik göstergeler, üretim miktarı, önceki yıl Strateji Geliştirme Başkanlığı alım fiyatları, dünya piyasa fiyatları, tarımsal sanayinin hammadde tedarik durumu, iç ve dış piyasalardaki gelişmeler, tüketici fiyatları, refah payı ile üretimin sürdürülebilirliğini sağlayacak kâr marjı gibi çok sayıda faktör değerlendirilmektedir.
TMO alım fiyatı piyasa fiyatlarının belirli bir düzeyin altına düşmesini önlemek için belirlenen referans fiyat olup üreticilerimizin bu fiyatların altında ürün satmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Üretici hububat bedelleri alım tarihinden itibaren 30 gün içinde ödenmektedir.
2025 yılı TMO hububat alım fiyatları Bakanlığımızca 03.06.2025 tarihinde açıklanmış olup, geçen yıla göre ekmeklik buğdayda 9046 artışla 13.500 TL/ton, makarnalık buğdayda 9035 artışla 13.500 TL/ton ve arpada 9052 artışla 11.000 TL./ton olarak açıklanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan