ÇAYKUR tarafından yapılan çay alımına ilişkin
Kaynak göster
Uğur Bayraktutan (CHP), 17 Temmuz 2025 tarihinde 7/30994 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 82 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Uğur Bayraktutan (CHP, Artvin). “ÇAYKUR tarafından yapılan çay alımına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30994, 17 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30994-caykur-tarafindan-yapilan-cay-alimina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/983f84b1-4ef4-4fc3-9745-019826f1a49e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 82 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)AİN
CHP
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
T.B.M.M.
CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı Terin .. 16 Temmuz 2025 a Sn: 12735 20994
Çaykur, ilk sürgünde 15 gün içinde üreticiden 24 bin ton gerçekleştirmiştir. Ardından randevu sistemine geçeceğini ilan ise dekara 100 kilogram olarak belirlediği kontenjanı önce 50 kilograma düşürmüştür. çay alımını iş, hemen sonra Hograma, ardından 25
SORULAR
Sürgün alımları ise 10.07.2025 tarihinde başlamıştır. Bugün çay üreticilerine 16.07.2025 tarihinde 50 kilogram kontenjan uygulaması yapılacağı ve 17.07.2025 tarihinden itibaren randevulu sisteme geçileceği iletilmiştir.
. Çay üreticilerimiz içerisinde bulunduğumuz zor şartlarda ürettiği çayı zarar etmeden satabilmenin gayreti içerisindedir ve geleceğe dair kaygılar yaşamaktadır. Taban fiyat, kontenjan uygulaması ve randevulu sisteme geçilmesi nedeniyle çay üreticilerimiz büyük mağduriyet yaşamakta, özel sektöre mahrum bırakılmaktadır.
Bu Bağlamda;
Maliyetler, işçilik, girdiler, gübre fiyatı her türlü kalemin fiyatı azami oranda artış göstermesine karşın Çay üreticileri düşük yaş çay alım fiyatlarıyla neden mağdur edilmektedir?
Sezon öncesi Çaykur üreticiyi mağdur etmeyeceğini açıklamasına rağmen; taban fiyat, kontenjan uygulaması ve randevulu sisteme geçilmesi gibi nedenlerle çay üreticisi hangi gerekçelerle mağdur edilmiştir?
Herkesin çayının alınacağı sözü neden tutulmamıştır?
Yıllardır mağduriyet yaratan kota ve kontenjan uygulamasından ne zaman vazgeçilecektir?
Randevulu sisteme geçilmesi sonrası ortaya çıkan mağduriyetlerin giderilmesi adına yürütülen bir çalışma var mıdır?
Tüm bu noktaların aydınlatılması ve çay üreticilerinin mağduriyetlerinin giderilmesi hususunda Bakanlığınız nezdinde gerekli açıklamalar ne zaman yapılacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), ülke tarım politikalarına uygun olarak çay tarımına katkı sağlayan, serbest piyasa şartlarında her türlü çay ürününü üreten ve pazarlayan, piyasada dengeleyici rol üstlenen iktisadi devlet teşekkülüdür.
ÇAYKUR, yaş çay alım fiyatını genel yatırım ve finansman programındaki ilkeler çerçevesinde üretim maliyetlerini dikkate alarak belirlemektedir.
2025 yılı yaş çay alım fiyatı tüm parametreler dikkate alınarak 25,44 TL/kg olarak açıklanmıştır.
ÇAYKUR tarafından yaş çay alımları genel olarak serbest alım şeklinde yapılmakta olup günlük yaş çay mubayaasının aşırı yükselmesi ve stokların işleme kapasitesinin üzerine çıkması durumunda ürün alımlarının planlı bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve tüm üreticilere eşit hizmet vermek amacıyla geçici olarak kontenjan uygulamasına ve sonrasında da randevulu alım sistemi uygulamasına geçilmektedir. Stokların azalmasıyla birlikte serbest alıma devam edilmektedir.
Üreticilerimizin ürün teslimini kolaylaştırmak amacıyla ÇAYKUR'un günlük işleme kapasitesi 9.250 tona çıkarılmıştır. Kota miktarı önceki yıllara göre sürgün bazında 450-600 kg'dan 750 kg'a yükseltilmiştir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlanması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Yeni destekleme modeliyle; e Bitkisel üretim destekleri ilk defa 3 yıllık olarak ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. e Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı e Çifiçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Yeni destekleme modelinde üretim maliyetine göre ürünler kategorilere ayrılmış ve her kategori için destek katsayısı belirlenmiştir. 2025 üretim yılı için destek katsayı değeri dekara 244 TL'dir.
Bu kapsamda çay üreticilerine 2025 üretim yılında dekara 366 TL temel destek ödemesi yapılacaktır. Ayrıca üretimi geliştirme desteği kapsamında organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.
10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Karar kapsamında, 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9627 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir.
5285 sayılı Kaliteli Çay Yaprağı Temini Amacıyla Budamaya Tabi Tutulan Çaylıklar Nedeniyle Üreticilerin Uğradığı Gelir Kaybının Tazminine Dair Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında kaliteli çay yaprağı temini amacıyla gençleştirme budamasına tabi tutulan çaylıklara "Çay Budama Tazminatı Desteği" ödemesi yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan