Van ilinin Başkale ilçesinde şap hastalığı ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 55 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından 30 Haziran 2025 tarihinde 81 il müdürlüğüne "ACİL" koduyla gönderilen resmi yazıyla, şap hastalığındaki yayılım artışı gerekçesiyle ülke genelinde toplam 158 hayvan pazarının ikinci bir emre kadar kapatıldığı bildirilmiştir.
Söz konusu yazıda, Kurban Bayramı sürecinde artan hayvan hareketliliğinin hastalık kaynaklarının yayılımını hızlandırdığı, hastalıklı hayvanlardan alınan numunelerde şap virüsünün hem genetik hem de antijenik mutasyonlar geçirdiğinin tespit edildiği belirtilmiştir. Henüz tüm hayvanlara uygulanamayan yeni nesil aşılar nedeniyle salgının kontrol altına alınabilmesi için hayvan hareketlerinin sınırlandırıldığı ifade edilmiştir.
Bakanlığınız tarafından geçtiğimiz yıl Ekim ayında yapılan açıklamada, şap hastalığıyla mücadelede "080 oranında başarı sağlandığı bildirilmişti. Ancak bu yıl tekrar artış gösteren vaka sayıları, hem üreticilerde hem de kamuoyunda ciddi tedirginlik yaratmıştır. Hayvan pazarlarının kapatılması birçok bölgede üreticilerin ekonomik kayıplar yaşamasına neden olmuş; sürecin nasıl ilerleyeceği konusunda belirsizlik hâkim olmuştur.
Bu çerçevede, Van ili Başkale ilçesi özelinde:
SORULAR
Şap hastalığı vakalarının artış göstermesinin altında yatan nedenler nelerdir? Bu artışın bölgeye özgü sebepleri analiz edilmiş midir?
Kapatılan hayvan pazarının yeniden açılmasına ilişkin bir tarih ya da kriter belirlenmiş midir?
Bugüne kadar kaç hayvanda şap hastalığı tespit edilmiştir? Son bir ayda bildirilen vaka sayısı nedir?
Hayvanlara yönelik aşı uygulaması hangi tarihte başlamıştır? Kaç hayvana aşı yapılmıştır?
Kurban Bayramı öncesinde yapılan hayvan sevkiyatlarının ne kadarı Bakanlık denetiminden geçirilmiştir? Bu denetimlerde hastalık tespit edilen hayvan sayısı kaçtır?
Şap hastalığı sebebiyle ekonomik zarar gören üreticilere yönelik bir tazminat ya da destek mekanizması planlanmakta mıdır?
Hayvan pazarının kapatılması nedeniyle çevre il ve ilçelere yönelen hayvan hareketliliği takip edilmekte midir? Bu hareketlilik yeni vakaların oluşmasına neden olmuş mudur?
Mutasyona uğramış şap virüsü tespit edilmiş midir? Edildiyse varyantın tipi ve yayılma riskine ilişkin bilgilendirme yapılacak mıdır?
Şap hastalığının olası kasıtlı yayılımına ilişkin Bakanlığınıza ulaşan herhangi bir ihbar ya da güvenlik değerlendirmesi bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince ve hassasiyetle yürütülmektedir.
Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı, aşılama programı uygulanmaktadır. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları, Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmıştır.
2025 yılında şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan virüsün ülkemizde yeni bir serotipinin (Sat-1) ortaya çıkmış olmasıdır. Bu yeni serotipe karşı hayvanların bağışıklığının bulunmaması, hastalığın yayılımında en önemli etken olarak kabul edilmektedir.
Hakkâri ilinde tespit edilen yeni serotipe özgü olarak üretilen aşı, öncelikli olarak Hakkâri ve Van illerinden başlamak üzere tüm riskli bölgelere dağıtılmıştır. 12 milyon 450 bin doz aşı üretimi tamamlanmış ve taşra birimlerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir. Bu durum, hastalığın yayılımında hayvan hareketliliği ve temasın ne denli etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Salgın niteliği taşıyan hayvan hastalığı tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmaktadır. Hastalık sönüşü yapılana kadar epidemiyolojik incelemeler sonucu belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışı yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında tüm paydaşları bilgilendirme ve eğitim çalışmaları, mihrakta temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri gerçekleştirilmektedir.
Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır.
Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmiştir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlarla ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmıştır.
Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır.
Aşılama çalışmaları ve alınan tedbirler sayesinde hastalığın yayılımı büyük ölçüde kontrol altına alınmış, hayvan pazarlarının açılma süreci başlamıştır.
Bu kapsamda, aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan 24 ilimizde (Amasya, Ankara, Aksaray, Bartın, Bolu, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Düzce, Edirne, Hakkari, Istanbul, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırklareli, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Sinop, Tekirdağ, Van, Yozgat ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Zonguldak) hayvan pazarları yeniden açılmıştır.
Aşılı hayvan popülasyonunun, sürü bağışıklığının sağlanabileceği oranlara ulaşmasıyla birlikte, hastalık risk kriterleri doğrultusunda diğer illerin hayvan varlığı ve hayvan hareketliliği değerlendirilerek, hayvan satış yerlerinin kademeli olarak yeniden açılması planlanmaktadır.
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan