Bütçeden yardım yapılan dernek ve vakıfların kamuoyuna açıklanmasına ilişkin

Bütçelere bazı tertiplere konulan ödeneklerin vakıf, dernek, birlik, teşekküllere yardım amacıyla kullanımının, 5018 sayılı Kanun ile belirlenen hesap verilebilirlik ve saydamlık ilkeleri ile bağdaşacak şekilde yapılması ve kamuoyuna duyurulması gerekmektedir.

Nitekim 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Bütçeden Yardım Yapılması" başlıklı 29. maddesi;

"Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir. " hükmünü içermektedir.

Buna ilaveten, 5018 sayılı Kanunun 29. maddesi uyarınca, "Kamu Yararı Gözetilerek Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Yapılacak Yardımlara İlişkin Usul Ve Esaslar" 2006/10656 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla çıkarılan ve 17.07.2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik hükümlerine göre yapılmaktadır. Bu yönetmeliğe göre yardım yapılmasının şartları, yardımların izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin birtakım düzenlemeler yapılmakla birlikte, yardımların kamuoyunun denetiminin sağlanabilmesi amacıyla yönetmeliğin 8. maddesinde;

"İdareler, yardım yapılan teşekküllerin isim listesini, teşekküllere ilişkin bilgileri, yardımın amacını, konusunu ve yapılan yardım tutarlarını, izleyen yılın Şubat ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklar. " hükmü yer almaktadır.

Bu yönetmeliğe göre 2023 yılı bütçesinden yapılan bu kapsamdaki yardımlar konusunda kamuoyunun aydınlatılması gerekirken kamu idarelerinin büyük bir kısmının bu hususa riayet etmedikleri anlaşılmaktadır.

Sayıştay tarafından düzenlenen 2023 yılına ait Faaliyet Genel Değerlendirme Raporunda; .

"Yapılan inceleme neticesinde 111 kamu idaresinin yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgilere idare faaliyet raporunda yer vermediği görülmüştür. Bu idarelerden 7'si genel bütçeli idare, 13'ü özel bütçeli idare, 3'ü diğer özel bütçeli idare, 1'i sosyal güvenlik kurumu, 80'i belediye, 6'sı il özel idaresi ve 1'i bağlı idaredir." tespiti yer almaktadır.

Sayıştay tarafından düzenlenen 2023 yılına ait Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu üzerine, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan Genel Faaliyet Raporunun değerlendirme ve eleştiriye tabi tutulan bölümünde ise,

"Kamu İdarelerince Hazırlanacak Stratejik Planlar ve Performans Programları ile Faaliyet Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 31'inci maddesi birinci fıkrası hükmü uyarınca Genel Faaliyet Raporunda, bütçeden yardım alan dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllerin faaliyetlerine ilişkin değerlendirmelere yer verilmesi gerekmektedir.

2020, 2021 ve 2022 yıllarında eleştiri konusu edilmesine rağmen 2023 yılı Genel Faaliyet Raporunda da bu kapsamda yardım yapılan kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmeksizin sadece yardım yapan idarelerin açıklandığı görülmüştür. Sorumluluk, mali saydamlık ve tam açıklama ilkelerinin yerine getirilmesi açısından faaliyetlere ilişkin bilgilere yer verilmesinin önemli olduğu değerlendirilmektedir." şeklinde bir açıklamaya yer verilmiştir.

Konu hakkında tarafınıza yöneltmiş olduğum soru önergesine ilgili mevzuata atıfta bulunularak muğlak ve ayrıntı içermeyen cevaplar verilmekte, söz konusu bilgileri içermeyen Genel Faaliyet Raporları adres olarak gösterilmektedir.

Bu bilgiler ışığında;