Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun tahliye talebine ilişkin

Fatma Tokmak, 1996 yılında henüz küçük yaşta olan oğlu Azad'la birlikte gözaltına alınmış, gözaltında kaldıkları süre boyunca ağır işkenceye maruz bırakıldıkları iddia edilmektedir. Türkçe bilmemesine rağmen yargılama sürecinde tercüman desteği sağlanmamış, anadilinde ifade verme hakkı tanınmamış ve anlamadığı bir dilde düzenlenen evraka parmak bastırılmıştır. Bu durum hem adil yargılanma hakkının hem de savunma hakkının açık ihlalidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Fatma Tokmak hakkında verdiği kararda, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (AİHS) ihlal ettiğine hükmetmiştir. Ancak AİHM*in bu kararına rağmen, Fatma Tokmak'ın yeniden yargılanma talebi reddedilmiş ve tahliyesi sağlanmamıştır.

Fatma Tokmak ağır kalp hastasıdır. Hapishanede geçirdiği süre zarfında hastalanmış, kalp ameliyatı olmuş ve kısa süreliğine tahliye edilmiştir. Buna rağmen, sağlık sorunları sabit olmasına ve hayatını tehlikeye atacak düzeyde ilerlemiş olmasına rağmen 2010 yılında cezasının Yargıtay tarafından onanmasıyla yeniden tutuklanmıştır. O günden bu yana Bakırköy Kadın Kapalı Hapishanesi'nde tutulmaktadır. Tokmak, ağır kalp yetmezliği, astım ve hipertansiyon gibi kronik ve hayati risk taşıyan hastalıklarla mücadele etmektedir. Yakın zamanda beşinci kez anjiyo geçirmiştir. Yapılan tetkiklerde kalp kapakçığında yırtık ve ciddi daralma tespit edilmiş ancak hayati risk taşıyan bu sağlık durumuna rağmen gerekli ameliyat hâlâ gerçekleştirilmemiştir.

Hasta mahpus Fatma Tokmak'ın son olarak 8 Mayıs 2025 tarihinde yaptığı infaz erteleme başvurusu üzerinden iki buçuk ay geçmiş olmasına rağmen, başvurusuna dair herhangi bir işlem yapılmamış, başvuru hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar kendisine bildirilmemiştir. Bu durum hem başvuru hakkının hem de sağlık hakkının ihlali anlamına gelmektedir.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16. maddesi, mahpusun cezasının infazının hastalık sebebiyle ertelenebileceğini açıkça düzenlemektedir. Ancak uygulamada Adli Tıp Kurumu'nun (ATK) tarafsızlıktan uzak ve tıp etiğiyle bağdaşmayan raporları, bu hakkın kullanılmasını engellemektedir. ATK'nin raporları çoğunlukla ceza infaz sisteminin cezalandırma mantığına dayalı işleyişini yansıtmakta, sağlık raporları dikkate alınmadan infaz erteleme talepleri reddedilmektedir.

Oysa mevzuat gereği, tam teşekküllü devlet hastanelerinin ve üniversite hastanelerinin düzenlediği sağlık raporları esas alınarak infazın ertelenmesi mümkün kılınmalıdır.

Tedavi hakkının engellenmesi ve infaz erteleme başvurularının sürüncemede bırakılması, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının, AİHS"'in 2. ve 3. maddeleri kapsamında kötü muamele ve işkence yasağının ihlali anlamına gelmektedir. Ayrıca, Türk Ceza Kanunu'nun 83. ve 257. maddeleri gereğince kamu görevlilerinin ihmali neticesinde bir kişinin hayatını kaybetmesi ya da zarar görmesi durumunda sorumluluğun oluşacağı açıktır. Bu minvalde, ağır hasta mahpus Fatma Tokmak'ın sağlık sorunları dikkate alınarak infazının ivedilikle ertelenmesi, gerekli ameliyat ve tedavi süreçlerinin dışarıda, tam teşekküllü bir sağlık kuruluşunda sağlanması gerekmektedir.

Bu bağlamda;