Mevsimlik tarım işçilerine yönelik çalışmalara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 93 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafınd Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı ol cevaplandırılmasını arz ederim.
Av. Mahmu NAL Şanlıurfa etvekili
Her yıl Şanlıurfa'dan binlerce yurttaş, Türkiye'nin çeşitli bölgelerine mevsimlik tarım işçisi olarak göç etmektedir. Ancak bu geçici istihdam süreci ciddi sosyal güvenlik açıklarına yol açmakta; işçiler büyük ölçüde kayıt dışı, güvencesiz ve denetimsiz koşullarda çalışmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği ihlalleri, iş kazaları, uzun çalışma saatleri, sosyal sigortasızlık ve çocuk işçiliği gibi temel sorunlar hâlen çözümsüzdür. Bu nedenle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın izleme, denetleme ve politika geliştirme sorumluluğu çerçevesinde, konuyla ilgili alınan tedbirlerin kamuoyuna açıklanması önem arz etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2024 ve 2025 yıllarında Şanlıurfa'dan diğer illere mevsimlik tarım işçisi olarak göç eden yurttaşlarımızın sayısı kaçtır? Bu kişilerin illere göre dağılımı nasıldır?
Bu işçilerin sosyal güvenlik kapsamına alınma oranı nedir? Kaç kişi sigortasız çalışmaktadır?
Bakanlığınızca mevsimlik tarım işçiliğine ilişkin yürütülen izleme, denetim ve kayıt altına alma çalışmaları nelerdir?
2024 ve 2025 yıllarında mevsimlik tarım işçileriyle ilgili kaç iş kazası ve meslek hastalığı bildirimi yapılmıştır?
Bu işçilerle birlikte göç eden çocukların çalıştırıldığı tespit edilmiş midir? Bu konuda Bakanlığınıza ulaşan şikâyet sayısı ve yapılan işlemler nelerdir?
Kayıt dışı çalıştırılan tarım işçileriyle ilgili olarak işverenler hakkında 2023 ve 2024 yıllarında kaç idari işlem yapılmıştır? Uygulanan cezaların toplam tutarı nedir?
Mevsimlik tarım işçilerinin sosyal güvenlik haklarına erişimini artırmaya yönelik bir eylem planınız veya yeni mevzuat hazırlığınız var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi ( : 12.08.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1679907 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Şanlıurfa Milletvekili Sayın Av. Mahmut TANAL tarafından yöneltilen 7/31864 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Mevsimlik tarım işçisi olarak çalışmak amacıyla bulundukları illerden başka illere göç eden ailelere yönelik düzenlemeleri içeren 2024/5 sayılı Mevsimlik Tarım İşçileri Genelgesi 27.04.2024 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu genelgeyle mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi amacıyla ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri tanımlanmıştır.
2024/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi çerçevesinde tüm kamu kurum ve kuruluşları kendi görev alanına giren konulara ilişkin gerekli çalışmaları yürütmekte ve mevsimlik tarım işçileri ile ailelerinin çalışma ve yaşam koşulları iyileştirilmektedir. İl düzeyinde alınacak tedbirler ise valiliklerce ilan edilmekte ve tüm bu tedbirlere yönelik çalışmalar valilerin gözetim ve denetiminde yürütülmektedir.
Valiliklerin talebi üzerine, mevsimlik tarım işçilerinin temel ihtiyaçlarını karşılamak, eğilim, sağlık ve sosyal faaliyetlere yönelik imkânlar sunmak ve elekirik, su ile kanalizasyon alt ve üst yapısına sahip geçici yerleşim alanları oluşturmak amacıyla Bakanlığımızca ödenek tahsis edilmiştir. Ayrıca bu alanlarda kullanılan elektrik ve su giderleri de Bakanlığımız tarafından karşılanmaktadır. Genelge kapsamında Bakanlığımızca koordinasyona ilişkin çalışmalar gerçekleştirilmekte ve mevsimlik tarım işçileri ile ailelerin kamu hizmetlerine erişimleri kolaylaştırılmaktadır.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir.
Diğer yandan, hizmet akdine tabi olarak çalışan tarım işçileri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun #/1-(a) bendi kapsamında zorunlu sigortalı, tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar ise talepte bulunmaları ve 5510 sayılı Kanunun Ek-3. maddesi kapsamındaki şartları taşımaları halinde Ek-5 kapsamında sigortalı sayılabilmektedirler.
Öte yandan, 2019 yılından itibaren kayıt dışı istihdamla mücadele ve sosyal güvenlik hak ve yükümlülükleri konularında ülke genelinde rehberlik ve bilgilendirme faaliyetleri yapılmaktadır. Bu kapsamda 2024 ve 2025 yıllarında mevsimlik tarım işçilerinin sosyal güvenliklerinin sağlanması amacıyla Mevsimlik Gezici Tarım İşçilerinin Çalışma ve Sosyal Hayatlarının İyileştirilmesi Projesi (METİP) kapsamında 15 il ve 32 alanda kurulan sosyal çadırlarda Vendirme gerçekleştirilmektedir. "
Prof. Dr. Vedat | HAN
Bakan Çankaya / ANKARA TeL(312) 296 — 71 68