İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/31965 GEÇ CEVAPLANDI · 117 GÜN

Orman yangınları ile mücadeleye ilişkin

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. 15. gün
  3. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 117 gün. Tarihler TBMM kaydından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN İzmir Milletvekili

Türkiye genelinde 2025 yazı itibariyle artan sıcaklıklar, düşük nem ve rüzgarın da etkisiyle çok sayıda orman yangını meydana gelmiştir. Bu yangınlar sonucu binlerce hektar ormanlık alan zarar görmüş, birçok köy ve tarım alanı tahliye edilmiş, canlı yaşamı büyük ölçüde tahrip olmuştur.

Orman yangınlarının artışında iklim krizinin etkileri önemli olmakla birlikte, kamuoyuna yansıyan veriler orman teşkilatının yangınla mücadele kapasitesinin yetersiz kaldığını, yangın söndürme araçlarının ve uçaklarının sınırlı kullanıldığını, bazı bölgelerde vatandaşların müdahalesine engel olunduğunu göstermektedir. Ayrıca yangın sonrası orman arazilerinin imara açılması, "ÇED gerekli değildir" kararları ve turizm/ticaret yatırımlarına tahsis edilmesi gibi uygulamalar kamuoyunda ciddi şüpheler uyandırmaktadır.

Bu bilgiler doğrultusunda;

SORULAR

  1. 2025 yılının başından bugüne kadar Türkiye genelinde kaç orman yangıni çıkmıştır? Bu yangınlarda toplam kaç hektar ormanlık alan zarar görmüştür?

  2. Yangınların illere göre dağılımı nasıldır? En fazla etkilenen iller hangileridir? En fazla etkilenen bölge neresidir?

  3. 2025 yılında çıkan orman yangınlarının kaçı insan kaynaklıdır? Bunların kaçında kasıt (sabotaj, ihmal vb.) şüphesi tespit edilmiştir?

  4. Yangınla mücadele kapsamında Orman Genel Müdürlüğü envanterinde aktif olarak kullanılan yangın söndürme uçağı sayısı, helikopter sayısı, kara aracı (arazöz, tanker, dozer vs.) sayısı kaçtır? Bu araçların kaçı yangınlara fiilen müdahalede bulunmuştur?

  5. Yangın söndürme uçaklarının kullanımına dair hizmet alımı yapılan özel şirketler var mıdır? Varsa söz konusu firmalar hangileridir, yıllık ödenen bedel nedir?

  6. Son 5 yılda (2020-2025) yangın çıkan alanlardan kaçı yeniden ormanlaştırılmıştır? Kaç tanesi turizm, enerji, madencilik veya yapılaşma amacıyla tahsis edilmiştir?

  7. "Orman alanlarının yangın sonrası başka kullanımlara açılmayacağı" yönündeki anayasal hüküm dikkate alındığında, bu alanların "orman vasfını yitirmiştir" denilerek başka amaçlarla kullanılması yasal mıdır? Yasal değil ise akıbeti böyle olmuş olan var mıdır? Varsa buralar nerelerdir?

  8. 2020-2025 yılları arasında yangın çıkan orman alanlarında verilmiş "ÇED gerekli değildir" kararlarının sayısı kaçtır?

  9. Orman yangınlarına karşı yerel halkın, köylülerin veya gönüllülerin müdahalesinin engellendiği doğru mudur? Bu engellemelerin gerekçesi nedir? Şayet güvenlik gerekçesi ile engelleniyorsa neden daha önce halkın yardımına gerek kalmayacak düzeyde önlemler alınmamıştır?

  10. İklim krizine karşı orman yangınlarının önlenmesi amacıyla Bakanlığınızca hazırlanan stratejik bir eylem planı var mıdır? Varsa kamuoyuyla paylaşılması düşünülmekte midir?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·

Ülke genelinde 01.01.2025-10.10.2025 tarihleri arasında toplam 2.960 orman yangını meydana gelmiş ve bu yangınlarda toplam 81.420 hektar alan etkilenmiştir. Ayrıca geçmiş yıllara ilişkin orman yangını verileri Ormancılık İstatistikleri Resmi İstatistik Programı kapsamında üretilmekte olup ilgili veriler düzenli olarak Orman Genel Müdürlüğümüzün (OGM) kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.

OGM istatistiklerine göre son 20 yılda meydana gelen orman yangınlarının çıkış sebepleri; 9029,2 ihmal ve dikkatsizlik (9018,6 anız yakma, "1,4 çöplük yakma, 900,3 avcılık, 92 çoban ateşi, 04,6 sigara, 902,3 piknik), 904,9 kasıt (900,2 terör, "62,3 kundaklama, 960,1 açma, "2,3 diğer), 905,4 kaza (903,5 enerji hatları, Yol ,9 trafik kazaları), 9012 doğal nedenler (yıldırım) ve 048,5" inin sebebi kolluk kuvvetlerince araştırılan olarak kayıt altına alınmıştır.

2025 yılında ülke genelinde 105 adet helikopter, 27 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (İHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.

2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2025 yılında 438 tona yükselmiştir. Ülkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAĞ"a sahiptir.

18'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.786 arazöz, 2.742 ilk müdahale aracı, | yangın mobil harekât merkezi yönetim aracı ve 831 iş makinesi bulunmaktadır.

Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.604 yangın işçisi, 4.140 teknik personel, 6.150 orman muhafaza memuru ve 135.334 gönüllü bulunmaktadır.

Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında; e Her yıl orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır. e Halkınorman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Orman köylerinde yaşayan köylü vatandaşlara, çoban, avcı ve arıcılara, öğrencilere, cezaevlerinde bulunan mahkumlara, kamu görevlilerine ve askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimleri verilmektedir. e Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmaktır. e İHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaktadır. e Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır. e İnsansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir. e Genç meşcere bakımları sezon öncesinde tamamlanmaktadır.

"e Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır. e Orman yangınları adet ve alan olarak meteorolojik şartların etkisiyle her yıl değişkenlik gösterebilmektedir. Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır. Strateji Geliştirme Başkanlığı e Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.796 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmektedir. e Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır. e Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.700 farklı noktada konuşlandırılmıştır.

" 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan yangınlara müdahale süresi 2024 yılı itibarıyla 11 dakikaya kadar düşürülmüştür. e Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım, koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 240 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir.

" Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır. e Ormanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik 2024 yılında "Orman Benim" kampanyası başlatılmış olup 2025 yılında da devam etmektedir. se Orman Genel Müdürlüğümüzün orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler,

"e Bakanlığımız başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) olmak üzere, Jandarma, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerle iş birliği içerisinde çalışmaktadır.

Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir.

2025 yılında OGM tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3'üncü maddesinin (b) bendi kapsamında Yapılacak Alımlara İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında gerçekleştirilen 8 farklı ihale sonucunda kiralanan yangın söndürme uçakları ve helikopterleri; Kaan Havacılık (Türkiye), Kitz Air (Avusturya), PANH-AVTALIFT-BORDO Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya), UTAIR-MD Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya), Kırgızistan Acil Durumlar Bakanlığı (Kırgızistan), CMC Savunma Sanayi (Türkiye-ABD), Rusya Acil Durumlar Bakanlığı (Rusya), BORDO-EAB İş Ortaklığı (Türkiye-Ukrayna) ve TİTAN Firefighting SL (İspanya) firmaları üzerinden temin edilmiştir. Ayrıca MSB ve İçişleri Bakanlıkları envanterinde bulunan hava araçları protokoller kapsamında orman yangınlarıyla havadan mücadele faaliyetlerinde aktif olarak görev yapmaktadır.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Yangınlara müdahale amacıyla kiralanan hava araçlarına yapılan hizmet bedel ödemeleri, yüklenicilerin sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini veya taahhütlerini ilgili kanun veya sözleşme hükümlerine göre kısmen ya da tamamen yerine getirmelerine göre değişmekte olup toplam maliyetler sözleşme sürelerinin tamamlanmasıyla netleşmektedir.

Anayasa'ınızın 169'uncu maddesince orman alanları güvence altına alınmıştır. Yanan alanlar Orman Genel Müdürlüğümüzce yeniden ağaçlandırılmaktadır. Son 5 yılda meydana gelen orman yangınları nedeniyle zarar gören alanların tamamı tekrar ağaçlandırılmıştır. Mevzuat gereği yanan alanların başka bir amaçla kullanımı mümkün değildir.

İlgili tebliğ ve yönetmelik gereği orman yangınlarıyla mücadelede gönüllülerin yapacağı işler belirlenmiştir. Eğitimsiz ve koruyucu donanımı olmayan sivillerin tehlikeye atılması söz konusu olamaz. Orman yangınlarıyla mücadele için her türlü önlem alınmıştır.

İklim değişimi projeksiyonları göz önünde bulundurularak yangın eylem planları her yıl güncellenmektedir. Ayrıca İklime Dirençli Ormancılık Projesi (İDOP) kapsamında iklim değişikliğine adaptasyon çalışmaları da devam etmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir