Son 10 yılda ülkemizde meydana gelen orman yangınlarına ve yangınlarla mücadeleye ilişkin
Kaynak göster
Zeynel Emre (CHP), 15 Ağustos 2025 tarihinde 7/32786 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 221 gün sonra, 24 Mart 2026).
Zeynel Emre (CHP, İstanbul). “Son 10 yılda ülkemizde meydana gelen orman yangınlarına ve yangınlarla mücadeleye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32786, 15 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32786-son-10-yilda-ulkemizde-meydana-gelen-orman-yanginlarina-ve-yanginlarla-mucadeleye-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0fdad28a-2beb-4544-9179-0198bc600eda
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 221 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 209 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Zeynel Emre aşi Milletvekili
Son yıllarda Türkiye'de yaz aylarında büyük orman yangınları/ yaşanmakta: bu yangınlar, sadece ekolojik değil, aynı zamanda ekonomik ve toplumsal bir yıkıma da yol açmaktadır. Yangınlarla mücadelede koordinasyon eksikliği, yeterli hava aracı ve ekipman bulunmaması, yerel halk ve sivil toplumun sürece "belirli bir koordinsyon ve plan çerçevesinde" dahil edilmemesi gibi yapısal sorunlar dikkat çekmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Dünyada başarılı orman yangını yönetimi uygulayan Kanada, Avustralya ve İspanya gibi ülkelerde çok aktörlü, bilimsel temelli ve güçlü kurumsal yapılara sahip modeller geliştirilmektedir. Türkiye'de ise mevcut yangın politikalarının yetersiz olduğu, buna karşılık büyük yangınlardan sonra ormanlık alanların turizm ve maden yatırımlarına açıldığı yönünde kamuoyunda ciddi bir güven sorunu oluşmuştur.
Ayrıca;
28 Temmuz 2025 tarihli Bakanlar Kurulu toplantısı sonrasında Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın, "30 büyükşehirimiz var. İtfaiyecilik büyükşehirlerin işidir. Büyükşehirler birimlerini en ideal şekilde kurmak suretiyle bu işi üstlenecektir" şeklindeki açıklaması, orman yangınlarıyla ilgili görev ve yetki paylaşımında yaşanan kurumsal karmaşayı açık biçimde ortaya koymuştur.
Oysa mevcut yasal düzenlemelere göre; büyükşehir belediyeleri yangın ve doğal afetlerde destek ve koordinasyon sağlamakla yükümlü olsa da, orman yangınlarıyla doğrudan mücadele, orman sınırları içerisindeki yangınlara müdahale, önleme, erken uyarı ve hava desteği gibi asli görevler Tarım ve Orman Bakanlığı ile Orman Genel Müdürlüğü'ne aittir. Bu açıklama, devletin farklı kurumları arasında yangınla mücadele konusunda halen netleşmemiş bir görev ve sorumluluk dağınıklığı olduğunu, dolayısıyla kurumsal koordinasyon eksikliğinin yapısal bir sorun haline geldiğini gözler önüne sermektedir.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Son on yıllık Türkiye genelinde çıkan orman yangınlarının toplam sayısı, yanan alan miktarı (hektar) ve bölgesel dağılımı nedir?
"Yangın sonrası alanlar yeniden yeşillendiriliyor" şeklindeki kamu açıklamalarına karşın, 2019-2024 yılları arasında yanan alanların ne kadarı gerçekten ağaçlandırılmıştır? Bu alanlara hangi tür ağaçlar dikilmiştir, ne kadarlık kısmında yapılaşma veya alternatif kullanım izni verilmiştir?
Türkiye'de yangınların erken tespiti için uydu destekli izleme sistemleri, yangın tehlike derecelendirme haritaları -veya önleyici kontrollü yakma gibi modern uygulamalar yapılmış mıdır?
'186
Yerel halkın, orman köylülerinin ve sivil toplum kuruluşlarının yangınla mücadele süreçlerine aktif olarak katılımını sağlamak amacıyla herhangi bir ulusal eğitim veya gönüllü seferberlik programı başlatılmış mıdır?
Yangın anında müdahale için Orman Genel Müdürlüğü, AFAD, belediyeler ve diğer kurumlar arasında resmi ve sürekli bir koordinasyon protokolü var mıdır?
Her yıl mart ayı sonuna kadar "Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Görevlilerin Görecekleri İşler Hakkındaki Yönetmelik" gereğince İlerde Vali, İlçelerde Kaymakamların başkanlığınca "Orman Yangınları ile Mücadele Komisyonu" toplansa da bu komisyonun etkin, planlı ve koordinasyon çerçevesinde çalışmadığı aşikardır. Bu nedenle Bakanlığınız bünyesinde "Orman Yangınlarıyla Mücadele ve Koordinasyon Başkanlığı" benzeri, sadece yangınla
" mücadeleye odaklanmış, bütçesi ve personeli olan bağımsız, AFAD, Belediyeler ve ilgili diğer kamu ve sivil toplum kurumlarıyla belirli bir plan çerçevesinde koordine edecek bir yapı kurmayı planlıyor musunuz?
İklim değişikliği nedeniyle yangın sezonunun 3 aydan 6 aya kadar uzadığı ve bu durumun önümüzdeki yıllarda daha da şiddetleneceği bilimsel raporlarla ortaya konmuştur. Bu gelişmeler ışığında Bakanlığınız, araç kiralama yöntemine devam etmek yerine kalıcı bir yangın söndürme hava filosu kurmayı planlamakta mıdır? Ayrıca yangınla karadan müdahalenin başarıya ulaşabilmesi için eğitimli personel sayısının artırılması, yerel halkın sürece dâhil edilerek koordinasyon içinde çalıştırılması ve ekipman yeterliliğinin sağlanmasına yönelik kapsamlı, uzun vadeli bir program veya eylem planı hazırlanmakta mıdır?
2019-2024 yılları arasında orman yangını sonrası "orman vasfını yitirdiği" gerekçesiyle orman sınırları dışına çıkarılan toplam alan miktarı ne kadardır? Bu alanların kaçı turizm tesisi, maden sahası, enerji santrali veya konut projesi için tahsis edilmiştir?
2021 yılında yayımlanan 7334 sayılı kanunla birlikte yangın sonrası alanların Kültür ve Turizm Bakanlığı'na tahsis edilmesi uygulamasına geçilmiştir. Bu kapsamda bugüne kadar kaç ormanlık alan bu şekilde tahsis edilmiştir? Bu alanların illere göre dağılımı, büyüklüğü ve tahsis gerekçeleri nelerdir?
Tarım ve Orman Bakanlığı envanterinde yangın söndürmeye uygun kaç adet uçak, helikopter ve İHA bulunmaktadır? Bu araçların kaç tanesi aktif, kaçı kiralık veya başka kurumlardan temin edilmiştir?
Bakanlığınız tarafından orman yangınlarıyla mücadele amacıyla son beş yılda (2019-2024) kiralanan hava araçları, kara araçları ve teknik ekipmanlar için yıllık bazda ne kadar ödeme yapılmıştır? Hangi firmalarla, hangi koşullarda, kaç adet araç için sözleşme imzalanmıştır? Söz konusu ihaleler açık usulle mi yapılmıştır, yoksa pazarlık usulüyle mi gerçekleştirilmiştir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
2026 yılında ülke genelinde 119 adet helikopter, 28 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (İHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.
2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2026 yılında 462 tona yükselmiştir. Ülkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAĞ'a sahiptir.
184'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.787 arazöz, 2.752 ilk müdahale aracı, | yangın mobil harekât merkezi yönetim aracı ve 840 iş makinesi bulunmaktadır.
Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.604 yangın işçisi, 4.140 teknik personel, 6.150 orman muhafaza memuru ve 137.495 gönüllü bulunmaktadır.
Yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılan hava ve kara araçları tek bölgede değil dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif kaydırmalar yapılarak kullanılmaktadır.
Ülkemizde son on yılda (2016-2025) 28.406 adet orman yangınında 335.876 hektar alan yanmıştır.
2019-2024 yılları arasında toplam 227.610 hektar alan orman yangınlarından etkilenmiştir. Bu alanların 58.786 hektarında, örtü yangını meydana gelmesi veya arazinin taşlık/kayalık yapıda olması nedeniyle herhangi bir müdahalede bulunulmamış, bu sahalar doğal sürece bırakılmıştır. Kalan 168.824 hektarlık alanda yeniden ormanlaştırma çalışmaları tamamlanmıştır. Yürütülen bu çalışmalarda, çoğunluğu kızılçam türü olmak üzere yaklaşık 3,5 milyon fidan dikilmiş ayrıca sahada 62,3 ton tohum ekimi gerçekleştirilmiştir.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında; e Her yıl orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır. e oHalkınorman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Orman köylerinde yaşayan köylü vatandaşlara, çoban, avcı ve arıcılara, öğrencilere, cezaevlerinde bulunan mahkumlara, kamu görevlilerine ve askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimleri verilmektedir. e Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmaktır. "e İHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaktadır.
" Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır. e İnsansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir. e Genç meşcere bakımları sezon öncesinde tamamlanmaktadır. e Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır. Strateji Geliştirme Başkanlığı e Orman yangınları adet ve alan olarak meteorolojik şartların etkisiyle her yıl değişkenlik gösterebilmektedir. Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır. e Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.796 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmektedir.
"e Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır. e Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.700 farklı noktada konuşlandırılmıştır.
"s 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan yangınlara müdahale süresi 11 dakikaya kadar düşürülmüştür. e Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım, koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 240 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir. e Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır. e Ormanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik 2024 yılında "Orman Benim" kampanyası başlatılmış olup 2026 yılında da devam etmektedir.
" Orman Genel Müdürlüğümüzün orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler.
" Bakanlığımız başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) olmak üzere, Jandarma, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerle iş birliği içerisinde çalışmaktadır.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) ile sayısal hava tahmin modelinden alınan sıcaklık, nem ve rüzgâr verileri ile bakı haritası kullanılarak, ülkemiz için gelecek 3 günü kapsayan orman yangını tehlike haritaları, saatlik olarak hazırlanmaktadır. Sistemde, rüzgârın hızı ve yönü, sıcaklık ve nem haritaları da yer almaktadır. Tehlike oranları yüzde (©0) olarak sınıflandırılıp Türkiye haritası üzerinde renklendirilmektedir.
Orman Genel Müdürlüğümüz tarafından "standart yağış indeksi metodu" ile her ay yayınlanan kuraklık haritaları incelenerek, orman yangınları açısından risk teşkil eden bölgeler uyarılarak, riskli bölgelerde gerekli tedbirler alınmaktadır.
Her yıl orman yangını sezonu öncesinde yangın riski analizi yapılmakta ve yangın risk haritaları güncellenmektedir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
MEUS kullanılarak günlük riskli alanlar tespit edilmekte ve gerekli tedbirler alınmaktadır. Ayrıca her yıl yangın mevsimi öncesinde orman yangınlarıyla daha etkin mücadele etmek amacıyla, orman bölge müdürlüklerimiz kendi bünyesinde, yangına neden olan sebeplerin ortadan kaldırılmasını sağlamak amacıyla hedef kitlelere yönelik eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri ve yangınla mücadele organizasyonuna yönelik fiziki tedbirler ile gerek yangın sırasında gerek yangın sonrası meydana gelecek zararları asgari düzeye indirmeye yönelik iş ve işlemlerden oluşan yıllık eylem planı hazırlayıp uygulamaktadır.
11.09.2019 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Orman Yangınlarıyla Mücadelede Görev Yapan Gönüllüler Hakkında Yönetmelik'te yerel halkın, orman köylülerinin ve sivil toplum kuruluşlarının yangınla mücadele süreçlerindeki sorumlulukları belirlenmiştir.
Her yıl valilikler başkanlığında yapılan orman yangınlarıyla mücadele il koordinasyon toplantılarında belediyeler, ilgili kurum ve kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşlarının orman yangını sırasında yapacakları işler, yetki ve sorumluluklar imza altına alınmaktadır.
Anayasa'nın 169*uncu maddesi "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir." hükmü gereği yanan orman alanları turizm tesisi, maden sahası, enerji santrali veya konut projesi için tahsis edilmemiştir.
2023 yılında imzalanan satın alma sözleşmesi kapsamında temin edilecek 20 adet, 3 ton su atma kapasiteli Airtractor AT8O2F amfibi yangın söndürme uçağından 12 adedinin teslimi 2025 yılında tamamlanmış ve aktif olarak havadan yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılmıştır. Kalan 8 adet uçağın teslimatının kademeli olarak 2027 yılına kadar tamamlanması planlanmaktadır. Ayrıca, 8 adet yerli ve milli yangın söndürme helikopteri üretimine yönelik olarak Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) ile 2023 yılında sözleşme imzalanmış olup helikopterlerin ilk teslimatlarının 2028 yılında yapılması planlanmaktadır.
Hava gücümüzün 68 adedi özel firmalara ait, 93 adedi ise Orman Genel Müdürlüğümüz envanteri ile Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı envanterinde bulunan hava araçlarından oluşmaktadır.
Kiralanan yangın söndürme uçakları ve helikopterleri; Kaan Havacılık (Türkiye), Kitz Air (Avusturya), PANH-AVTALIFT-BORDO Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya), UTAIR-MD Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya), Kırgızistan Acil Durumlar Bakanlığı (Kırgızistan), CMC Savunma Sanayi (Türkiye-ABD), Rusya Acil Durumlar Bakanlığı (Rusya), BORDO-EAB İş Ortaklığı (Türkiye-Ukrayna) ve TİTAN Firefighting SL (İspanya) firmaları aracılığıyla temin edilmiştir.
2025 yılı Mart ve Nisan aylarında, 53 adet hava aracının kiralanmasına yönelik sözleşmeler; Kaan Havacılık (Türkiye), Kitz Air (Avusturya), CMC Savunma Sanayi (Türkiye-ABD) ve TİTAN Firefighting SL (İspanya) firmaları ile 3 yıl süreli, PANH-AVIALIFT-BORDO Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya) ve UTAIR-MD Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya) ile ise | yıl süreli olarak imzalanmıştır.
Ayrıca, 30.03.2022 tarihinde Savunma Sanayii Başkanlığı ile Bordo Mimarlık-EAB İş
Ortaklığı arasında imzalanan ve 2022-2026 yıllarını kapsayan 5 yıllık büyük tanker uçağı kiralama sözleşmesi de devam etmektedir.
Hava aracı kiralama hizmet alımı sözleşmelerinde yer alan görev süreleri, hava araçlarının bağlı oldukları ulusal ve uluslararası sivil havacılık otoritelerinin belirlediği teknik ve operasyonel kurallar ile uçuş emniyeti standartları dikkate alınarak belirlenmiştir. Bu kapsamda görev Strateji Geliştirme Başkanlığı süreleri, hava araçlarının güvenli, etkin ve sürdürülebilir şekilde hizmet verebilmesini teminen düzenlenmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan