Mısır alım fiyatlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 98 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 88 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından 2025 yılı için ton başına 11.300 TL olarak açıklanan mısır alım fiyatı, Türkiye'nin birçok bölgesinde üreticiler tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Geçtiğimiz yıl 9.500 TL olan fiyat, bu yıl yalnızca 9620 oranında artırılmıştır. Oysa mazot, gübre, tohum, ilaç ve sulama gibi tarımsal girdi maliyetlerinde son bir yılda "050 ile "0100 arasında değişen artışlar yaşanmıştır.
Mısır üretim maliyetinin ton başına 9.000 - 10.000 TL seviyelerinde olduğu göz önüne alındığında, açıklanan fiyatla çiftçilerin emeğinin karşılığını alması mümkün görünmemektedir. Ayrıca ürün bedelinin TMO tarafından yaklaşık bir ay sonra ödenecek olması, özellikle krediyle üretim yapan çiftçileri ciddi bir mağduriyete neden olacaktır. Bununla birlikte, mısır hasadı öncesinde hükümet tarafından 500 bin ton mısırın sıfır gümrük vergisiyle ithal edilmesine izin verilmesi, yerli üreticinin piyasa gücünü zayıflatmış, iç piyasada fiyatların baskılanmasına neden olmuş ve bu durum yerli üreticiler tarafından büyük bir tepkiyle karşılanmıştır.
Bu kapsamda;
SORULAR
2025 yılı mısır alım fiyatı belirlenirken hangi maliyet ve piyasa kriterleri esas alınmıştır?
Mazot, gübre, tohum, ilaç ve su gibi girdilerdeki yüksek artış oranları göz önüne alındığında, alım fiyatının yalnızca "620 oranında artırılması üreticilerin geçim şartlarıyla nasıl örtüşmektedir?
TMO tarafından 9615 nem oranı baz alınarak belirlenen alım fiyatı, hasat sonrası yüksek nemli mısırların fabrikalarda kurutulmasını gerektirdiği için, bu işlemden doğan maliyet çiftçinin cebinden çıkmakta ve gelirini düşürmektedir. Bu durum göz önünde bulundurularak üreticilerin mağduriyetini önlemeye yönelik bir düzenleme planlanmakta mıdır?
TMO'nun ödeme süresi neden yaklaşık bir ay olarak belirlenmiştir? Ürününü sattıktan sonra hemen ödemeye ihtiyaç duyan üreticilerin ekonomik zorlukları dikkate alınmakta mıdır?
.. 11900
Hasat öncesi dönemde 500 bin ton mısırın sıfır gümrük vergisiyle ithal edilmesinin yerli üretici üzerindeki etkileri analiz edilmiş midir? Bu kararın iç piyasada fiyat düşüşü yaratacağı ve üreticiyi mağdur edeceği öngörülmüş müdür?
Yerli üreticinin korunması amacıyla mısır ithalat kararının iptali veya yeniden değerlendirilmesi planlanmakta mıdır?
TMO'nun mısır alım fiyatını güncellemesi yönünde bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlanması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Yeni destekleme modeliyle;
" Bitkisel üretim destekleri ilk defa 3 yıllık olarak ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. e Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, destekler daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. "e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır.
" Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. Strateji Geliştirme Başkanlığı e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin sebep olduğu birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.
Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.
10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Karar ile 2026 yılı bitkisel üretim desteklerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır. e 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9027 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir.
" Kapalı ortam bitkisel üretime yönelik genç ve kadın çiftçilere ilave destek verilecektir. " Mısır (dana) ürünün destekleme kategorisi 1. kategoriden 2. kategoriye yükseltilmiştir. e Hayvancılıkta dane yem ihtiyacını karşılamak amacıyla yulaf, çavdar ve tritikale ürünlerinde yeşil otun yanı sıra dane üretimi de destek kapsamına alınmıştır. e Hububat üretiminde sertifikalı tohum kullanımının artırılması amacıyla bir önceki yıla göre destek katsayısı artırılarak 0,56 belirlenmiştir.
"e Soya üretimini teşvik amacıyla mevcut sertifikalı tohum desteğine ek, yurt içinde ıslah edilip tescil edilen ve yine yurt içinde üretilerek sertifikalandırılan tohumların kullanımı halinde ilave destek sağlanacaktır. e Organik tarım desteğinde, 1. derece tarımsal amaçlı üretici örgütlerine üye çiftçilere, destek katsayısının yüzde 25'i oranında ilave destek verilecektir.
"e Katı organik-organomineral desteğinde 0,21 olan katsayı, 0,32'ye çıkarılmıştır. " Biyolojik/biyoteknik mücadele desteği birim fiyatları yüzde 21 artırılmıştır. e Yıl boyunca (12 ay) hizmet sunan serbest tarım danışmanları ile ziraat odaları ve üretici örgütlerinde istihdam edilen danışmanlara verilen tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, bir önceki yıla göre yüzde 17,5 artırılarak 2025 için 345.450 TL olarak ödenecektir.
5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 13'üncü maddesinde yapılan değişik ile sözleşmeli üretimin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için yasal dayanak oluşturulmuş, bu kapsamda hazırlanan "Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" 15.09.2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bu kapsamda; bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinde "Tip Sözleşmeler" hazırlanarak Bakanlığımızın internet sayfasında yayımlanmıştır.
Sözleşmeli üretim; bitkisel üretim, hayvansal üretim ve su ürünleri sektörlerinde üretimle pazarlamanın birlikte düşünüldüğü bir model olması sebebiyle üreticiye fiyat ve pazar garantisi vererek ürün arzında süreklilik sağlanmasında, sanayicinin ham madde ihtiyacını kesintisiz ve istenen nitelikte temin etmesinde ve arz güvenliğimizin sağlamasında önemli katkılar sağlayacaktır.
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), ürün fiyatlarını açıklarken, üretimin sürdürülebilirliğini ve tüketiciye yansıyan fiyatları dengede tutacak politikalar geliştirmektedir. Bu kapsamda, TMO alım fiyatları belirlenirken üretici maliyeti, ekonomik göstergeler, üretim miktarı, önceki yıl alım fiyatları, dünya piyasa fiyatları, tarımsal sanayinin hammadde tedarik durumu, iç ve dış piyasalardaki gelişmeler, tüketici fiyatları, refah payı ile üretimin sürdürülebilirliğini sağlayacak kâr marjı gibi çok sayıda faktör değerlendirilmektedir.
TMO alım fiyatı piyasa fiyatlarının belirli bir düzeyin altına düşmesini önlemek için belirlenen referans fiyat olup üreticilerimizin bu fiyatların altında ürün satmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
2025 dönemi TMO mısır alım fiyatı 15.08.2025 tarihinde ton başına |. sınıf için 11.400 TL, 2. sınıf için 11.300 TL olarak açıklanmıştır.
TMO'nun kurutma tesisi bulunmayan işyerlerinde rutubet oranı 014,5'e kadar olan, kurutma tesisi bulunan işyerlerinde ise rutubet oranı 9628'e kadar olan mısırların (kurutma işlemi yapılarak rutubet oranının 9014,5*e düşürülmesiyle) alımı yapılmaktadır.
TMO'nun finansal durumu ve ödeme programı doğrultusunda 2025 yılı alım döneminde ürün bedeli ödemeleri ortalama 20 gün içinde üretici hesaplarına aktarılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan