2025 yılı için TMO ve TARİŞ tarafından açıklanan kuru üzüm alım fiyatlarına ilişkin
Kaynak göster
Sema Silkin Ün (Yeni Yol), 20 Ağustos 2025 tarihinde 7/32902 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 77 gün sonra, 5 Kasım 2025).
Sema Silkin Ün (Yeni Yol, Denizli). “2025 yılı için TMO ve TARİŞ tarafından açıklanan kuru üzüm alım fiyatlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32902, 20 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32902-2025-yili-icin-tmo-ve-taris-tarafindan-aciklanan-kuru-uzum-alim-fiyatlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a2414538-dbf7-4f80-80f6-0198cb792c5e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 77 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince arz ederim.
Türkiye'nin en önemli tarımsal ihraç ürünlerinden biri olan kuru üzüm, on binlerce üreticimizin temel geçim kaynağıdır. 2025 yılı üzüm hasadı başlamış olmasına rağmen, üreticilerin en büyük beklentisi olan kuru üzüm alım fiyatları hâlâ TMO ve TARİŞ tarafından açıklanmamıştır.
Fiyatların geciktirilmesi, üreticiler açısından ciddi bir belirsizlik yaratmakta; hasat ve pazarlama sürecinde mağduriyetlere yol açmaktadır. Tarımsal üretimde planlama, üretici gelirinin korunması ve ihracatın sürdürülebilirliği açısından fiyatların zamanında açıklanması hayati önem taşırken, Bakanlığınızın bu konuda herhangi bir takvim öngörmemesi üreticiler nezdinde tepki toplamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Üstelik bu yıl yaşanan kuraklık ve doğal afetler nedeniyle üzüm üreticisi zaten büyük ölçüde zarar görmüştür. Şimdi de taban fiyatın açıklanmaması üreticinin mağduriyetini katlamakta, fırsat kollayan bazı tüccarlar bu durumu kendi lehlerine çevirerek üzümü çok düşük fiyatlarla almaya çalışmaktadır. Fiyat açıklamasının geciktirilmesi, üreticiyi tüccarın eline bırakmak ve emeğini değersizleştirmek anlamına gelmektedir.
Bu tablo, üreticiyi korumak yerine tüccarın çıkarlarını gözeten bir yaklaşım olarak görülmekte ve Bakanlığınızın bu konuda sessiz kalması kamuoyunda ciddi bir rahatsızlık yaratmaktadır.
Bu bağlamda;
I- TMO ve TARİŞ tarafından 2025 yılı kuru üzüm alım fiyatlarının hâlâ açıklanmamasının nedeni nedir?
SORULAR
Bakanlığınız, TMO ve TARİŞ"in fiyat açıklamasına yönelik neden herhangi bir takvim ya da düzenleme öngörmemektedir?
Fiyatların geç açıklanması nedeniyle üreticilerin mağduriyet yaşadığı ve üreticinin tekel durumundaki birkaç tüccarın insafına terk edildiği Bakanlığınızca tespit edilmiş midir?
Üreticiyi tüccarın baskısı karşısında korumak amacıyla Bakanlığınız tarafından hangi somut tedbirlerin alınması planlanmaktadır?
Üretici belirsizlik içinde beklerken, Bakanlığınız kuru üzüm taban fiyatını ne zaman açıklamayı düşünmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlanması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Yeni destekleme modeliyle;
" Bitkisel üretim destekleri ilk defa 3 yıllık olarak ve üretim döneminden önce açıklanmıştır.
" Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, destekler daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır.
" Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. Strateji Geliştirme Başkanlığı
" Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin sebep olduğu birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.
Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.
10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Karar ile 2026 yılı bitkisel üretim desteklerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.
" 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9027 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir.
" Kapalı ortam bitkisel üretime yönelik genç ve kadın çiftçilere ilave destek verilecektir. e Mısır (dana) ürünün destekleme kategorisi 1. kategoriden 2. kategoriye yükseltilmiştir. e Hayvancılıkta dane yem ihtiyacını karşılamak amacıyla yulaf, çavdar ve tritikale ürünlerinde yeşil otun yanı sıra dane üretimi de destek kapsamına alınmıştır. e Hububat üretiminde sertifikalı tohum kullanımının artırılması amacıyla bir önceki yıla göre destek katsayısı artırılarak 0,56 belirlenmiştir.
"e Soya üretimini teşvik amacıyla mevcut sertifikalı tohum desteğine ek, yurt içinde ıslah edilip tescil edilen ve yine yurt içinde üretilerek sertifikalandırılan tohumların kullanımı halinde ilave destek sağlanacaktır. e Organik tarım desteğinde, 1. derece tarımsal amaçlı üretici örgütlerine üye çiftçilere, destek katsayısının yüzde 25'i oranında ilave destek verilecektir. e Katı organik-organomineral desteğinde 0,21 olan katsayı, 0,32"ye çıkarılmıştır. " Biyolojik/biyoteknik mücadele desteği birim fiyatları yüzde 21 artırılmıştır.
" Yıl boyunca(12 ay) hizmet sunan serbest tarım danışmanları ile ziraat odaları ve üretici örgütlerinde istihdam edilen danışmanlara verilen tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, bir önceki yıla göre yüzde 17,5 artırılarak 2025 için 345.450 TL olarak ödenecektir.
5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 13'üncü maddesinde yapılan değişik ile sözleşmeli üretimin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için yasal dayanak oluşturulmuş, bu kapsamda hazırlanan "Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" 15.09.2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bu kapsamda; bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinde "Tip Sözleşmeler" hazırlanarak Bakanlığımızın internet sayfasında yayımlanmıştır.
Sözleşmeli üretim; bitkisel üretim, hayvansal üretim ve su ürünleri sektörlerinde üretimle pazarlamanın birlikte düşünüldüğü bir model olması sebebiyle üreticiye fiyat ve pazar garantisi vererek ürün arzında süreklilik sağlanmasında, sanayicinin ham madde ihtiyacını kesintisiz ve istenen nitelikte temin etmesinde ve arz güvenliğimizin sağlamasında önemli katkılar sağlayacaktır.
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır.
TMO üzüm alımıyla ilgili teknik altyapı, depolama, personel ve finansman hazırlıklarını tamamlamış olup 22.09.2025 tarihi itibarıyla üzüm alımlarına başlamıştır. 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için TMO alım fiyatı kilogram başına 120 TL olarak belirlenmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan