Batman Çayı'nda meydana gelen toplu balık ölümlerine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

Batman Çayı'nda son günlerde meydana gelen toplu balık ölümleri, ciddi bir çevre felaketini gözler önüne sermektedir. Batman Çevre Gönüllüleri Derneği'nin incelemelerine göre; İkiztepe köyü aşağısı ve Güney Çevre Yolu köprüsü yukarısında, çayın akış yönünün değiştirilmesi nedeniyle havza tamamen susuz kalmış ve bu durum binlerce balık ile su canlısının ölümüne yol açmıştır.

Bölge halkının aktardığına göre, Balpınar Beldesi yakınlarındaki patlayan petrol boru hattının yenileme çalışmaları sırasında BOTAŞ tarafından çayın yönü değiştirilmiş; ancak hiçbir "can suyu" bırakılmamıştır. Bu müdahale, yalnızca balıkların değil, tüm ekosistemin tahrip olmasına yol açmıştır.

Batman Çayı'nda daha önce de barajlardaki ani su kesintileri ve zirai ilaçlamalar nedeniyle benzer balık ölümleri yaşanmış olsa da bu kez yaşanan felaket, BOTAŞ'ın sorumsuz uygulamalarıyla doğrudan bağlantılıdır.

Bakanlığınızın, su havzalarının korunması, ekosistemlerin yok olmasının önlenmesi ve halkın sağlıklı çevre hakkının güvence altına alınması sorumluluğu kapsamında bu olayı derhal incelemesi ve gerekli önlemleri alması gerekmektedir.

Bu bağlamda;

1. Bakanlığınız Batman Çayı'nda meydana gelen toplu balık ölümlerinden haberdar mıdır? Bu olayla ilgili resmi bir inceleme başlatılmış mıdır?

2. Ortaya çıkan ekolojik yıkım, Bakanlığınız tarafından çevre kirliliği ve doğal yaşamın tahribi olarak değerlendirilmekte midir?

3. BOTAŞ tarafından yapılan müdahale sırasında çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) ve diğer çevre koruma yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği Bakanlığınızca denetlenmiş midir? Denetim yapılmadıysa gerekçesi nedir?

4. Batman Çayı ve çevresindeki su canlılarının kitlesel ölümü ile ilgili olarak Bakanlığınız herhangi bir idari veya hukuki işlem başlatacak mıdır?

5. Benzer çevre felaketlerinin tekrarlanmaması için Bakanlığınız hangi önleyici denetim, izleme ve yaptırım mekanizmalarını uygulamaktadır?

6. Kamu kurumlan ve özel sektör tarafından yürütülen enerji, altyapı ve boru hattı çalışmaları sirasında ekosistem ve su kaynaklarının korunmasına yönelik Bakanlığınızın yetkilerini kullanarak yürüttüğü denetimler hangi sıklıkta yapılmaktadır?

CEVAP

1. Batman Çayı'nda meydana gelen balık ölümleri ile Batman İl Müdürlüğümüze gelen ihbar üzerine, İl Müdürlüğümüz personeli ve ilgili kamu kurumları (Batman Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, DSİ Şube Müdürlüğü, BOTAŞ ve Batman İl Jandarma Komutanlığı) ekipleri ile koordineli olarak olay yerine intikal edilmiş olup gerekli inceleme ve çalışmalar başlatılmıştır.

2. Söz konusu balık ölümlerinin Batman Çayı ıslah çalışmaları sırasında can suyu alamayan kapalı havzada kalan küçük boyutlardaki göletlerden kaynaklandığının tespit edilmesi ile DSİ Şube Müdürlüğü tarafından ivedi olarak tekrar ortama can suyu sağlanmıştır. İl Müdürlüğümüzce olay yerinde yapılan incelemede, çevre kirliliğine dair herhangi bir emareye rastlanılmamıştır.

3. Tüm kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör faaliyetlerinde ÇED Yönetmeliği Ek-1 ve Ek-2 listesi kapsamına giren işletmelere çevresel etki değerlendirilmesi yapılmaktadır. Olay bölgesindeki ıslah çalışmalarında, bahse konu boru hattının yer değiştirilmesi ÇED Yönetmeliği hükümlerinden muaftır.

4. Batman Çayı ve çevresindeki ani, planlı ve şikâyet bazlı denetimlerimiz yapılmakta olup mer'i mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler yapılmaktadır.

5,6) Bakanlığımız/İİ Müdürlüğümüz tarafından, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu Kanuna dayandırılarak çıkarılan Yönetmelikler kapsamında 7/24 esaslı olarak gerekli denetimler ve izlemeler yapılmakta olup çevre kirliliği ve/veya aykırılık tespiti durumunda ilgili mevzuat gereğince idari yaptırım kararı uygulanmaktadır.