Şap hastalığı ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 70 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 62 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. yayımlanan "Bitmeyen Salgın: Şap" ve "Şap Hastalığı Üretici Bilgi Notu" başlıklı iki ayrı bilimsel rapor, Türkiye'nin şap hastalığı bakımından yüksek riskli ülkeler arasında olduğunu ortaya koymuştur. Raporda; Türkiye'nin, komşu ülkelerdeki yetersiz kontrol önlemleri ve sınır ötesi hayvan hareketliliği nedeniyle hastalığın yayılımına açık bir yapıya sahip olduğu belirtilmiştir.
Raporda, özellikle komşu ülkelerdeki yetersiz kontrol mekanizmaları, sınırlarda hayvan hareketliliğinin yeterince denetlenememesi, biyogüvenlik önlemlerindeki eksiklikler ve aşılama politikalarındaki aksamalar sebebi ile Türkiye'nin şap hastalığına açık hale geldiği ifade edilmiştir. Ayrıca 2023'te SAT-2, 2025'te SAT-I serotiplerinin ülkeye girmesiyle şap virüsünün genetik çeşitliliğinin arttığı bu durum mevcut aşıların hastalığı kontrol etmede yetersiz kalmasına yol açtığı belirtilmiştir. Şap hastalığının etkileri arasında süt veriminde yüzde 80'e varan kayıplar, pazara erişim kısıtlamaları, zorunlu kesimler, buzağılarda yüksek ölüm oranları, sürü yenileme zorlukları ve verimlilik kayıpları üreticinin gelirinde yüzde 7-12 oranında azalmaya yol açmaktadır. Geçimini hayvancılıkla sağlayan yurttaşların yaşadığı kayıplar maddi anlamda ciddi sıkıntılar yaşamalarına neden olmaktadır. Hayvancılık sektöründe yaşanan bu sorunun ülkemize olan maliyeti ise 4.1 milyar dolar olarak hesaplanmaktadır. Bu durum da toplumun genelini etkilemektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlığınızca şap hastalığını önlemek amacıyla yapılan bir çalışma bulunmakta mıdır? Bulunuyor ise bu zamana kadar hangi önlemler hayata geçirilmiştir?
Hayvan hareketliliğini kontrol altına almak amacıyla sınır bölgelerinde ve yurt içi geçiş noktalarında alınan önlemler nelerdir?
Şap hastalığının üreticilere ekonomik etkilerine karşı bir destek veya tazminat verilmesi hususunda bir çalışması bulunmakta mıdır? Bulunuyor ise ne kadar ödeme yapılması planlanmaktadır. Ödeme yapıldı ise bu zamana kadar verilen destek miktarı nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir.
Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı, aşılama programı uygulanmaktadır. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları, Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmıştır.
2025 yılında şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan virüsün ülkemizde yeni bir serotipinin (Sat-1) ortaya çıkmış olmasıdır. Bu yeni serotipe karşı hayvanların bağışıklığının bulunmaması, hastalığın yayılımında en önemli etken olarak kabul edilmektedir.
Şap hastalığının yeni varyantına karşı 19,4 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve taşra birimlerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir. Bu durum, hastalığın yayılımında hayvan hareketliliği ve temasın ne denli etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Salgın niteliği taşıyan hayvan hastalığı tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmaktadır. Hastalık sönüşü yapılana kadar epidemiyolojik incelemeler sonucu belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışı yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında tüm paydaşları bilgilendirme ve eğitim çalışmaları, mihrakta temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri gerçekleştirilmektedir.
Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır.
Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmiştir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlarla ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmıştır.
Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, ililçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır.
Aşılama çalışmaları ve alınan tedbirler sayesinde hastalığın yayılımı büyük ölçüde kontrol altına alınmış, hayvan pazarlarının açılma süreci başlamıştır.
Bu kapsamda, aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan 55 ilimizde hayvan pazarları yeniden açılmıştır.
Aşılı hayvan popülasyonunun, sürü bağışıklığının sağlanabileceği oranlara ulaşmasıyla birlikte, hastalık risk kriterleri doğrultusunda diğer illerin hayvan varlığı ve hayvan hareketliliği değerlendirilerek, hayvan satış yerlerinin kademeli olarak yeniden açılması planlanmaktadır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan