Siirt ilindeki fıstık üreticilerinin sulama sorununa ilişkin
Kaynak göster
Sabahat Erdoğan Sarıtaş (DEM Parti), 27 Ağustos 2025 tarihinde 7/33106 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 90 gün sonra, 25 Kasım 2025).
Sabahat Erdoğan Sarıtaş (DEM Parti, Siirt). “Siirt ilindeki fıstık üreticilerinin sulama sorununa ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33106, 27 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33106-siirt-ilindeki-fistik-ureticilerinin-sulama-sorununa-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/54dad991-65c5-4581-b900-0198f008de1d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 90 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96 ile 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
SORULAR
08.2025
Siirt'in tarımsal üretiminde lokomotif ürün olan Siirt fistığı hem kent ekonomisinin hem de çiftçilerin temel geçim kaynağıdır. Bugün yaklaşık 450 bin dekar alanda üretim yapılmakta, on binlerce aile doğrudan ya da dolaylı olarak fıstıktan geçimini sağlamaktadır. Ancak son dönemde yaşanan kuraklık, aşırı sıcaklıklar ve en önemlisi sulama altyapısına erişimdeki sorunlar nedeniyle üretim büyük bir risk altına girmiştir.
2025 yılında 45 bin ton rekolte beklenirken, yüzde 70-80 oranında kayıp yaşanmış, üretici ağacını kurtarma telaşına düşmüştür. Kuruyan ağaçlar nedeniyle önümüzdeki 3 yıl boyunca ürün beklenmemektedir. Bu, sadece çiftçiyi değil tüm bölge ekonomisini ağır şekilde etkileyecektir. Siirt'te altı adet baraj bulunmasına rağmen çiftçiler sulama yapamamaktadır. Barajlar yapılırken "sulama" ve "tarımsal kalkınma" gerekçeleri öne sürülmüş, ancak bugün
DSİ'den izin alınamadığı için çiftçi akan sulardan dahi faydalanamamaktadır.
Kuraklık ve tedbirsizlik birleşmiş, binlerce fıstık ağacı kuruma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Tarım sigortası uygulamaları da çiftçinin zararını karşılamaktan uzaktır. Kuraklık ve güneş yanıkları poliçe kapsamına alınmazken, pratikte neredeyse hiç karşılaşılmayan "araba çarpması" gibi ihtimaller poliçelere dahil edilmektedir. Bu durum çifiçiyi sigortaya da; güvenemez hale getirmiştir.
Bölge çiftçisi, yetkililerin somut destek ve çözüm mekanizmalarıyla yanında olmasını beklemektedir. /
Bu bağlamda;
Siirtte bulunan barajlardan çiftçilerin sulama amaçlı faydalanamamasının gerekçesi nedir?
Barajlardan tarımsal sulama için su tahsisi yapılması yönünde bir planlama mevcut mudur?
Mevcutsa hangi barajlardan ne kadar alan sulanacaktır?
DSİ'nin üreticilere sulama için gerekli izinleri vermemesinin sebebi nedir? Bu sorunun çözümü için Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır?
Siirt'te yaşanan fıstık rekoltesindeki yüzde 70-80 düşüş ve binlerce ağacın kuruma tehlikesi karşısında Bakanlığınızın çiftçiye doğrudan destek sağlama planı var mıdır?
Tarım sigortalarında kuraklık ve güneş yanıkları neden poliçe kapsamına alınmamaktadır?
Çiftçinin bu mağduriyetini gidermek için mevzuat değişikliği planlanmakta mıdır?
Son 10 yıl içerisinde Siirt fıstık üretimine yönelik Bakanlığınız tarafından yürütülen destek ve teşviklerin toplam bütçesi ne kadardır? Bu desteklerin yıl bazında dağılımı nedir?
Siirt fıstığının üretim ve ihracat potansiyelini korumak amacıyla acil eylem planı hazırlanması düşünülmekte midir?
Siirt fıstığı düzensiz bir fiyat politikasına sahip, çok başlılığın, yüksek fiyatların ve düzensiz satışların önüne geçmek için bir taban fiyat düzenlemesi yapılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesine yönelik çiftçilere tarımsal desteklemeler verilmekte ve projeler yürütülmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda, 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde yapılan değişiklik uyarınca "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" 14.09.2023 tarihli ve 32309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Antep fıstığına son 10 yılda 33 milyon TL sertifikalı fidan kullanım desteği ödemesi yapılmıştır.
Siirt ili üreticilerine Antep fıstığı için son 10 yılda mazot ve gübre desteği kapsamında toplam 65 milyon TL ödeme gerçekleştirilmiştir.
2025 üretim yılından itibaren uygulamaya başlanan yeni destekleme modelinde bitkisel üretim desteklemeleri; temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme desteği olmak üzere üç ana başlıkta toplanmıştır. Bu kapsamda Antep fıstığı üreticilerimiz;
" 2025 üretim yılı için 244 TL./da ve e 2026 üretim yılı için 310 TL./da temel destekleme ödemesi alacaktır.
Üreticilerin iyi ve organik tarım uygulamaları ile katı organik-organomineral gübre kullanımı durumunda ise her bir durum için, ilave üretimi geliştirme desteği ödemesi de gerçekleştirilecektir.
Üreticilerimizin talepleri doğrultusunda, tarım sigortası kapsamındaki ürün ve riskler sigortacılık teknikleri ve prensipleri çerçevesinde her yıl genişletilmektedir. Teminat dışında kalan ürün ve riskler ise elde edilen veriler ve aktüeryal analizler doğrultusunda değerlendirilmekte olup tarım sigortalarının sürdürülebilirliği esas alınarak ilerleyen dönemlerde kapsama alınmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.
Siirt ilinde; e Çetin Barajı ve HES, e Alkumru Barajı ve HESile " Şirvan Barajı ve HES olmak üzere 3 adet baraj bulunmaktadır.
Siirt ilinin tarım arazilerinin sulanması amacıyla "Bitlis Ayşehatun Barajı ve Kor Barajı Projeleri Planlama Mühendislik Hizmetleri" işi ve "Yeniaydın Göleti ve Sulaması" işlerinin planlama süreçleri devam etmektedir. Planlama çalışmalarının bitmesine müteakip proje çalışmalarına başlanılması hedeflenmektedir.
Garzan Ovası'nın tarım arazilerinin sulanabilmesi amacı ile yürütülen "Bitlis Ayşehatun Barajı ve Kor Barajı Projeleri Planlama Mühendislik Hizmetleri" işi kapsamında yapılan çalışmalar ile Garzan Barajından 7.821 hektarlık alan ile Garzan Barajı membaında yapılacak olan Ayşehatun ve Dolutaş barajlarından 43.459 hektar cazibeli olmak üzere toplam 51.280 hektar sahanın sulanması planlanmaktadır.
Sirt ili, Pervari ilçesi tarım arazilerinin sulanması amacıyla Yeniaydın Göleti ve Sulaması işi kapsamında 1.320 hektar sahanın sulanmasına yönelik planlama çalışmaları devam etmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan