İzmir'in Çeşme ilçesinde yaşanan orkinos balığı ölümlerine ilişkin
Kaynak göster
Sevda Erdan Kılıç (CHP), 29 Ağustos 2025 tarihinde 7/33198 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 87 gün sonra, 24 Kasım 2025).
Sevda Erdan Kılıç (CHP, İzmir). “İzmir'in Çeşme ilçesinde yaşanan orkinos balığı ölümlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33198, 29 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33198-izmir-in-cesme-ilcesinde-yasanan-orkinos-baligi-olumlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/59a400ae-6239-4abc-b654-0199051cc808
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 87 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci TBMM, İçtüzüğünün 96'ncı Maddeleri gereğince Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
/ Sevda ERDAN KILIÇ İzmir Milletvekili
2025 yılının Temmuz ayında başlayarak, yaz ayları boyunca devam eden sürede İzmir'in Çeşme ilçesinde yüksek düzeyde orkinos ölümleri görülmüştür. İzmir ilinin Çeşme ilçesinde bulunan Ildırı, Gerence ve Ilıca koylarında bir ay içinde 300 orkinos balığının ölü ya da yaralı halde kıyıya vurduğu tespit edilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Çevre bilimciler ve görgü tanıkları, kıyıya vuran orkinosların yüzme yeteneklerini kaybettiklerini, sırt üstü yüzdüklerini, yüzeylerinde yara izlerinin bulunduğu ve gözlerinde katarakt oluştuğu yönündeki gözlemlerini aktarmışlardır.
Bu durum yalnızca ekolojik dengeyi bozmakla kalmamış, halk sağlığına yönelik riskler nedeniyle de kamuoyunda büyük kaygı yaratmıştır.
Bu kapsamda,
SORULAR
İzmir'in Çeşme ilçesinde yaşanan orkinos ölümleri ile ilgili Bakanlığınız tarafından bir inceleme yapılmış mıdır? İnceleme sonuçları nedir? Ölü ve yaralı orkinos miktarı tarafınızca belirlenmiş midir? Bu yıl gerçekleşen ölümler ile geçen yıl gerçekleşen ölümler arasında ne kadar fark vardır?
İzmir'in Çeşme İlçesinde gerçekleşen orkinos ölümleri ile ilgili olarak İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Çeşme İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca ortak inceleme başlatıldığı bilgisi basın yayın organlarına yansımıştır. İnceleme ne zaman başlatılmış, ne zaman sonlandırılmıştır? Orkinos ölümleri ile ilgili numuneler alınmış mıdır? Laboratuvar sonuçları nedir?
İzmir'in Çeşme İlçesinde gerçekleşen orkinos ölümleri ile ilgili olarak İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Çeşme İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan incelemenin sonuçları neden kamuoyu ile paylaşılmamaktadır?
Orkinos çiftliklerinin faaliyetleri Bakanlığınızca denetlenmekte midir? Son denetleme ne zaman yapılmıştır, sonuçları nedir? Son 5 yılda bu çiftliklere her hangi bir yaptırım uygulanmış mıdır? Uygulandıysa bu yaptırımlar nelerdir?
Orkinos çiftliklerinin faaliyetleri ayrıca bağımsız kuruluşlarca denetlenmekte midir? Denetlendiyse, kuruluş raporlarını paylaşır mısınız?
Ölü veya yaralı halde kıyıya vuran balıkların insan sağlığına tehdit oluşturup oluşturmadığına dair bir inceleme yapılmış mıdır?
Çiftliklerde antibiyotik kullanımı iddiaları doğru mudur?
Bakanlığınız bu tür olayların tekrar yaşanmaması için ne tür önlemler alacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
İzmir'in Çeşme ilçesinde yaşanan orkinos ölümleri, olayın meydana geldiği andan itibaren Bakanlığımızca yakından ve titizlikle takip edilmiştir. Ülkemizde faaliyet gösteren 6 (altı) adet Orkinos Yetiştiricilik çiftliğindeki ölümlerle ilgili durumun teknik ve bilimsel açıdan incelenmesi için uzman personel görevlendirilmiştir. Görevlendirilen personel, çiftliklerde incelemelerde bulunarak gerekli numune örneklerini almıştır.
Yapılan incelemeler ve alınan numune sonuçları değerlendirildiğinde çiftliklerdeki orkinos ölümlerinin, geçen yıl Malta'da benzeri yaşanan, deniz ortamında oksijenin normal seviyelerde iken su sıcaklığının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi sebebine bağlı olarak bakteriyel kaynaklı olduğu değerlendirilmektedir. Çiftliklerde bakterinin önlenmesi ve izole edilmesine yönelik gerekli çalışmalar yapılmış olup alınan son numuneler üzerinde yapılan incelemeler durumun normale döndüğünü göstermektedir.
Orkinos ölümlerinin gerçekleştiği bilgisinin alındığı günden itibaren ilgili kamu kurumları hızlı bir şekilde koordine olmuş ve görev alanları itibarıyla çalışmalarına başlamıştır.
Orkinos çiftliklerinin de içinde yer aldığı su ürünleri yetiştiricilik tesisleri ililçe tarım ve orman müdürlükleri tarafından Yönetmelik ve ilgili mevzuat çerçevesinde denetlenmektedir.
Yetiştiricilik tesislerinde illilçe tarım ve orman müdürlüklerimizce yapılan programlı denetimler, üretim periyotlarına bağlı olarak yılda en az iki kez yapılmakta ve denetim raporu düzenlenmektedir. Bu Yönetmelik hükümleri ile bu Yönetmeliğin atıfta bulunduğu diğer mevzuata aykırı yetiştiricilik yapan tesisler ve bunlar tarafından üretilen ürünler için, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu'nun ilgili maddeleri ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. Bu denetimler ihtiyaç duyulduğunda sayı ve zaman kısıtlaması olmaksızın Bakanlığımız personeli tarafından ihtiyaç duyulduğunda her zaman yapılmaktadır.
Bakanlığımız tarafından yapılan denetimler yanında, su ürünleri yetiştiricilik tesisleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli tarafından kendi görev tanımları kapsamında denetlenmektedir.
Orkinos besi tesislerinin faaliyetleri için İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğümüz tarafından yapılan son denetim 22.08.2025 tarihinde olmak üzere 2025 yılı içerisinde 25 defa denetlenmiştir. Son 5 yılda Bakanlığımız tarafından yapılan denetimlerde istenilen bilgi ve belgelerin zamanında ve doğru olarak ibraz edilememesi gibi nedenlerle 25 adet idari para cezası uygulanmıştır.
Mavi Yüzgeçli Orkinos balıkları, Türkiye'nin de içinde yer aldığı ve 52 üye ülkenin taraf olduğu Atlantik Ton Balıklarının Korunması Uluslararası Komisyonu (CCAT) tarafından belirlenen kurallar çerçevesinde izlenmekte ve koruma önlemlerine tabi tutulmaktadır. Orkinos avcılığı ve besiciliği faaliyetleri bu kapsamda ICCAT tarafından yetkilendirilmiş görevliler tarafından izlenmekte ve çalışmalara eşlik edilmektedir. Raporlamalar ICCAT Genel Sekreterliğine yapılmaktadır.
Ölü veya yaralı halde kıyıya vuran orkinoslardan numune alınmış, ortamdan uzaklaştırılarak imha edilmeleri sağlanmıştır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
İbrahim YUMAKLIBakan