Deniz yosunu ekimi ve deniz çayırları restorasyonu çalışmalarına ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 2 Eylül 2025 tarihinde 7/33269 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 64 gün sonra, 5 Kasım 2025).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Deniz yosunu ekimi ve deniz çayırları restorasyonu çalışmalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33269, 2 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33269-deniz-yosunu-ekimi-ve-deniz-cayirlari-restorasyonu-calismalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6fadb2ce-5a5e-4dd9-a71e-01990ea8f119
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 64 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Bilimsel araştırmalara göre dünya oksijeninin 9050?den fazlası, denizlerde yaşafan fitoplankton ve deniz yosunları tarafından üretilmektedir. Ayrıca deniz yosunları, atmosferdeki karbondioksiti emerek iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir rol oynamaktadır.
Dünya genelinde Japonya, Güney Kore, Norveç ve Avustralya gibi ülkelerde "deniz yosunu ekim projeleri" ve "deniz çayırları restorasyonu" uygulamalarıyla hem oksijen üretimi artırılmakta hem de deniz ekosistemi korunmaktadır. Türkiye'nin üç tarafı denizlerle çevrili olmasına rağmen bu alanda sistematik ve kapsamlı bir politika geliştirilmediği görülmektedir.
SORULAR
Türkiye'de deniz yosunu ekimi veya deniz çayırları (ör. Posidonia oceanica) restorasyonu ile ilgili Bakanlığınızın yürüttüğü veya planladığı bir çalışma var mıdır?
Su altı ekosistemlerinin oksijen üretimi ve karbon yutak kapasitesini artırmak amacıyla yerel yosun ekim projeleri başlatılması gündemde midir?
Akdeniz, Ege ve Karadeniz'de hangi bölgelerde deniz yosunu ekimi veya deniz çayırı koruma alanları oluşturulmuştur?
Bu projeler için üniversiteler, belediyeler ve sivil toplum kuruluşları ile iş birliği yapılmakta mıdır?
Denizlerin kirlenmesi ve iklim değişikliği nedeniyle azalan fitoplankton ve yosun miktarını telafi etmeye yönelik bir strateji planı mevcut mudur?
Türkiye"nin, uluslararası deniz yosunu ekim projelerine katılımı veya bu alanda teknoloji transferi için girişimi bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde, Datça-Bozburun, Fethiye-Göcek, Gökova, Kaş-Kekova, Patara, Saroz Körfezi, Karaburun-lIldırı Körfezi deniz çayırları barındıran biyoçeşitlilik açısından zengin alanlardır. Bu alanların korunması ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması amacıyla Bakanlığımızca özel balıkçılık düzenlemeleri getirilmiştir. Bu çerçevede P. ocenica, N. noltei türleri uzun zamandır koruma altına alınmıştır.
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğümüze (TAGEM) bağlı Akdeniz Su Ürünleri Araştırma, Üretme ve Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü tarafından Interreg Next Akdeniz Havzasında Sınır Ötesi İş birliği Programıyla desteklenen "Mediterranean Pilot Actions for Climate Change Adaptation (MedPROACT- İklim Değişikliğine Uyum için Akdeniz'de Pilot Eylemler)" projesi yürütülmektedir. Projede, deniz çayırı (Posedonia oceanica) fidelik tesisi kurulmakta ve pilot bölgelerde hasar gören deniz çayırı yataklarının restorasyonu için fide dikimi faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımız bu projeyle, Türkiye kıyıları yanı sıra Akdeniz'in İtalya ve Tunus kıyılarında ve Kızıldeniz deki deniz çayırları ve mercan kayalıklarının restorasyonu çalışmalarına katılım sağlayacaktır. Tesis edilecek fidelikle ilerleyen zamanlarda ürün ve teknoloji transferi sağlanacaktır.
Makroalgler, uygun çevresel koşulların bulunduğu özellikle Atlantik ve Pasifik okyanusları kıyılarında ormanlar oluşturmaktadır. Ancak, Akdeniz gibi düşük besin maddesi içeriği olan denizlerde makroalglerin biyokütlesi ve örtüsü sınırlıdır. Akdeniz'de makroalg restorasyonu faaliyetleri deneysel ölçeklidir.
Projelerin kapsamına bağlı olarak yürütülen tüm projelerde üniversiteler, yerel yönetimler ile yerel, ulusal ve uluslararası sivil toplum kuruluşları ile iş birliği yapılmaktadır.
Kara sularımızın yaklaşık 904'ünü temsil eden 346.138 hektarlık 32 deniz ve kıyı alanı yasal olarak koruma altındadır. Mevcut kıyı ve deniz koruma alanlarının çoğu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yönetilmektedir.
Bakanlığımız 2024-2028 Stratejik Planında, "Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı (UBSEP)" ile "Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Ek Eylem Planı (UBEP) (2018-2028)" üst politika belgeleri kapsamında sucul biyoçeşitliliğin korunarak sürdürülebilir yönetiminin sağlanması amacıyla bu konuda dahil birçok farklı çalışma ve plan yürütülmektedir.
Endüstriyel kaynaklarla kimyasal kirlenme, artan sera gazı emisyonu sonucu asidifikasyon ve iklim değişikliği sonucu yüzey suyu sıcaklıklarındaki artışın neden olduğu fitoplankton ve kıyı alanların tabanında yaşayan türlerin biyokütle azalması küresel bir olgudur. Marmara Denizi ve İzmir Körfezi gibi deniz ve kıyı alanlarımızın korunmasına yönelik olarak çeşitli eylem planları Bakanlığımızla iş birliği halinde yürütülmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan