Kemalpaşa Yiğitler Barajı ve Sulaması Yatırım Projesi'nin akıbetine ilişkin
Kaynak göster
Rahmi Aşkın Türeli (CHP), 18 Ağustos 2025 tarihinde 7/33555 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 100 gün sonra, 26 Kasım 2025).
Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir). “Kemalpaşa Yiğitler Barajı ve Sulaması Yatırım Projesi'nin akıbetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33555, 18 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33555-kemalpasa-yigitler-baraji-ve-sulamasi-yatirim-projesi-nin-akibetine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d8423fde-fe1c-410a-90f3-0198c14aa655
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 100 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
AL MLOŞ
Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Son yıllarda dünyada yaşanan küresel iklim değişimlerine paralel olarak ülkemizde de ciddi iklim değişimleri yaşanmaktadır. 2025 yılında Türkiye'nin aldığı yağış miktarı uzun yıllar ortalamaların altında gerçekleşmiştir. Bu durum ülkemizin ciddi bir kuraklık riskiyle karşı karşıya kaldığını göstermektedir.
Diğer yandan, kuraklığın tarımsal üretiminde önemli kayıplara neden olabileceği endişeleri de giderek artmaktadır. Bu nedenlerden dolayı, hem içme-kullanma suyunda, hem de tarımsal-endüstriyel su kullanımında giderek artan riskler dikkate alınarak, zaman geçirilmeden, önlem alma zorunluluğu doğmaktadır.
Bununla birlikte, ülkemizin tarımsal üretiminde önemli bir payı olan ve çok verimli tarım havzalarıyla bilinen İzmir ili, AKP iktidarları döneminde sulama yatırımları alanında büyük bir ihmale uğramıştır.
Yıllar itibarıyla Kamu Yatırım Programlarına özellikle sulama yatırımları açısından bakıldığında projelendirilen yatırımların tamamlanması için ayrılan kaynakların yetersizliği ve bu çerçevede tamamlanma tarihlerinin sürekli uzatıldığı dikkat çekmektedir.
Nitekim yapımına 2011 yılında başlanan ve depolama ve sulama yatırım projelerinden oluşan Kemalpaşa (Yiğitler Barajı ve Sulaması) yatırımının yıllar itibarıyla gerekli kaynağın ayrılmaması neticesinde sürekli ertelenmesi söz konusudur.
2025 Yılı Kamu Yatırım Programı incelendiğinde Kemalpaşa (Yiğitler Barajı ve Sulaması) yatırımının proje maliyetinin 2025 yılı fiyatlarıyla 2,1 milyar TL glduğu, 2024 yılı sonuna kadar 590,5 milyon TL harcama yapıldığı, 2025 yılında ise sadetö 200 milyon TL harcama yapılmasının planlandığı anlaşılmaktadır. Bu durum söz konusu projenin 2025 yılı sonunda ancak yüzde 38'inin tamamlanmış olacağını ortaya koymaktadır.
2023 Yılı Yatırım Programında 2027 yılında tamamlanması öngörülen Kemalpaşa (Yiğitler Barajı ve Sulaması) yatırımının, 2024 Yılı Yatırım Programında da 2027 yılında bitmesi, 2025 Yılı Yatırım Programında ise 2029 yılında bitmesi öngörülmüştür.
Bu bilgiler ışığında;
SORULAR
Yapımına 2011 yılında başlanan Kemalpaşa (Yiğitler Barajı ve Sulaması) yatırımının planlanmasının üzerinden uzun yıllar geçmiş olmasına rağmen halen tamamlanmamış olmasını nasıl açıklıyorsunuz?
Kuraklığın tarımsal üretiminde önemli kayıplara neden olabileceği bilinirken, ülkemizin en önemli tarım havzalarında bir türlü bitirilmeyen sulama yatırımlarının sonucunda artan su sıkıntısının tarımsal üretimde azalmalara yol açabileceğini düşünmüyor musunuz?
Ülkemizin en önemli tarım havzasında bu yatırımın tamamlanamamasının ortaya çıkardığı ekonomik maliyetin hesaplanması için yürüttüğünüz bir çalışma var mıdır?
Çok uzun yıllar boyunca Kamu Yatırım Programlarında yer almasına rağmen yatırımın bir türlü bitirilememesinde Bakanlığınızın sorumluluğu olduğunu düşünmüyor musunuz?
Söz konusu yatırımın tamamlanmasının sürekli ileriye atıldığı düşünüldüğünde 2029 yılında tamamlanması mümkün olabilecek midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
İklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedileceği Akdeniz iklim kuşağında yer alan ülkemizde büyüyen ekonomi ve artan üretimle tarımda, sanayide, enerjide, turizmde ve daha birçok sektörde suya olan ihtiyaç artmaktadır.
Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.
Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31.01.2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.
Seferberlik kapsamında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliğinin sağlanmasına ilişkin rehber dokümanlar hazırlanmış olup www.suverimliligi.gov.tr adresinden dokümanlara ulaşılabilmektedir.
Tüm sektörlerde su verimliliği bilincinin oluşturulması ve farkındalık oluşturulması maksadıyla ülke genelinde eğitim çalışmaları yürütülmektedir. Suyun verimli kullanılmasına ilişkin afişler ve reklam panoları hazırlanmış olup halkın farkındalığının sağlanması maksadıyla ortak alanlarda sergilenmeye başlanılmıştır.
Su verimliliği seferberliğinin uygulanmasına yönelik 27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de "Su Verimliliği Yönetmeliği" yayımlanmıştır. Mezkur Yönetmelik ile sektörel su kullanımlarının izlenmesi, kayıt altına alınması, orantısız Su kullanımlarının ve su kayıplarının azaltılması, ekosistemlerin ve su kaynaklarının korunarak her türlü su kullanımında verimliliğin sağlanması hedeflenmektedir.
Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır.
Planda, sektörel ve bireysel su kullanımlarında hedefler, stratejiler, eylemler ve sorumlu kurumlar belirlenmiştir. Ayrıca plan kapsamında tarımsal su kullanım verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılmasıyla mevcut durumda "650 olan sulama randımanının 2030 yılına kadar 9060, 2050 yılına kadar "065 seviyesine yükseltilmesi hedeflenmektedir.
Bakanlığımızca çevre, içme suyu, tarım, sanayi, hayvancılık, turizm vb. sektörlerin adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak aynı zamanda su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır.
Şu ana kadar Seyhan, Gediz, Küçük Menderes, Konya, Akarçay, Burdur, Batı Akdeniz, Kuzey Ege, Büyük Menderes olmak üzere 9 havzada SSTP tamamlanmış ve yayımlanmıştır.
SSTP ile havza ve alt havza ölçeğinde her sektörün ihtiyacı olan suyun, ekonomik, sosyal ve çevresel açıdan analiz edilerek planlanması yapılmaktadır. Bu çalışmalarda iklim değişikliği sebebiyle oluşabilecek kuraklık risklerine karşı normal durum ve 4 farklı kuraklık senaryosu (hafif kurak, orta kurak, şiddetli ve çok şiddetli kurak dönemler) ile geleceğe yönelik havzadaki çevre, içme suyu, tarım, sanayi, hayvancılık, turizm gibi sektörlerin havza bazındaki su taleplerine uygun olarak su tahsis senaryoları hazırlanmakta ve Su tahsis planlaması yapılmaktadır. İklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda arzı üzerindeki etkileri değerlendirilmekte ve tarım sektöründeki riskler en aza indirilmektedir. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Kuraklık risklerinin olumsuz. etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla ülkemizdeki 25 nehir havzası için Kuraklık Yönetim Planları hazırlanmıştır.
Kuraklık Yönetim Planları kapsamında su kaynaklarımızın verimli kullanılması ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunmasına yönelik olarak belirlenen tedbirler aşağıda sıralanmaktadır.
" Sulama alanlarının rehabilitasyonu ve modern sulama sistemlerine geçilmesi, e İçme ve kullanma suyu şebekelerindeki kayıp kaçakların azaltılması, e Sanayi sektöründe kullanılan suyun geri kazanılması ve temiz üretim tekniklerinin yaygınlaştırılması, e Alternatif su kaynaklarının belirlenmesi, e Gözlem ağının geliştirilmesi, e Kullanılmış suların yeniden kullanımının sağlanması, e Kuraklığa dayanıklı bitkisel ürünlerin artırılması,
" Kuraklığın ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve e Kuraklık farkındalığının artırılması.
Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı'nın yol göstericiliğinde illerin kendi dinamiklerine ve özel koşullarına uygun olarak "İl Kuraklık Eylem Planı" oluşturulmuştur. İl Eylem Planı kapsamında; Vali başkanlığında ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile oluşturulan İl Kriz Merkezi kararlarıyla olası kuraklık ile ilgili tedbirler alınarak il bazında uygulanmaktadır.
Ayrıca "Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sisteminin Kurulması" çalışmalarına başlanmış olup 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir. Bu sistemle kuraklık öncesinde tarım, içme suyu, turizm, sanayi gibi su kullanan sektörlere gerekli uyarılar yapılarak kuraklık zararlarının en aza indirilmesi hedeflenmektedir.
IV. Tarım Orman Şurası Sonuç Bildirgesi'nde de iklim değişikliği ve kuraklıkla ilgili hedefler yer almaktadır. Sonuç bildirgesinde; iklim değişikliği etkilerine dayanıklı yeni bitki çeşitlerinin ve hayvan ırklarının geliştirilmesi ile kuraklık ve aşırı hava olaylarına karşı erken uyarı ve dijital kuraklık izleme sisteminin kurulması kararları alınmıştır. Bu kararlar, oluşturulacak eylem planı çerçevesinde takip edilecektir.
Bakanlığımızca, tarımsal üretimde suyun etkin ve verimli kullanılması amacıyla, 2800 sayılı "Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar ve Kırsal Ekonomik Altyapı Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar" ve bu Karar kapsamında hazırlanan "Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (2021/7)" hükümleri doğrultusunda, modem basınçlı sulama sistemlerinin çiftçiler tarafından benimsenmesi ve yaygınlaşması hedeflenmektedir.
Bu kapsamda, 2025 yılında projeye esas hibe üst limiti 10.000.000 TL olarak belirlenmiş olup 9450 oranında hibe desteği sağlanmaktadır. li Alin
• TAR y wc) TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Ed Strateji Geliştirme Başkanlığı
Memonease
Sulama sistemleri başvuru konuları aşağıda sıralanmaktadır. e Tarlaiçi damla sulama sistemi kurulması, e Tarla içi yağmurlama sulama sistemi kurulması, e Tarla içi mikro yağmurlama sulama sistemi kurulması, e Tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması, e Lineer veya Center Pivot sulama sistemi kurulması, e Tamburlu sulama sistemi kurulması, " Güneşenerjili sulama sistemi kurulması, e o Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri ve e Akıllı sulama sistemleri.
Kurak ve yarı kurak bölgelerde yağış sularından maksimum fayda sağlanmak üzere yağmur hasadı projeleri yürütülmektedir. 2022 yılında Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KK YDP) kapsamında tarımsal kuraklığı önlemeye yönelik kırsalda yağmur hasadı için havuz yapımı (Jeomembran) 950 hibe kapsamına alınmıştır.
IPARD HI Programı kapsamında çıkılan ve çıkılacak olan çağrılarda 9050-75 değişen oranlarda yatırım tedbirlerine (damla sulama, yağmurlama, pivot ve tamburlu sulama sitemlerinin ayrıca suyun kaynağından çıkarılmasında ihtiyaç duyulan enerjinin karşılanabildiği modem tarımsal solar sulama sistemlerinin dahil olduğu) hibe desteği sağlanmaktadır.
Kemalpaşa Yiğitler Barajı ve Sulaması Projesi 2025 Yılı Yatırım Programı'nda, 2011 yılı başlama ve 2028 yılı bitiş tarihli olarak yer almaktadır.
Yiğitler Barajı'ndan brüt 1.333 hektar tarım arazisine ve Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi'ne kullanma suyu verilmesi planlanmış olup inşaat çalışmaları devam etmektedir.
İzmir Kemalpaşa Yiğitler Barajı Sulaması'nın, sulama projeleri 2019 yılında hazırlanmıştır. Ancak iklimsel kuraklığın etkisi ve Kemalpaşa ilçesinin nüfus ve talep artışları dikkate alındığında Kemalpaşa ilçe merkezine, içme suyu verilmesi zaruriyeti nedeniyle "İzmir Kemalpaşa Yiğitler Barajı İçmesuyu Maksat Değişikliği Teknik Raporu" hazırlanmaktadır. Yiğitler Barajının mansabındaki mansap su hakkı alanları hariç, sulamaya verilen suyun içme suyuna verilmesi planlanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan