TUİK verilerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 58 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 47 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim. 03/09/2025 i
Op. Dr. Ali KARAOBA
TÜİK'in 3 Eylül'de açıkladığı 2025 yılı ikinci çeyrek büyüme verilerinde ekonominin yıllık yüzde 4,8, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak yüzde 4,6 büyüdüğü duyurulmuştur. Ancak söz konusu oranlar; sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı, inşaat üretimi ve dış ticaret gibi öncü göstergelerle çelişkili bulunduğu için kamuoyunda ciddi tartışma yaratmıştır. İktisat alanında saygın çalışmaları olan bilim insanları resmi büyüme serisi ile sektör göstergeleri arasındaki bu uyumsuzluğa vurgu yaparak "hangi veri doğru?" sorusunu gündeme getirmektedir. Veri kalitesi ve yöntem şeffaflığı konusunun ekonomide güven, öngörü ve politika tasarımı açısından hayati olduğuna işaret etmektedir. Bu tartışmalar, doğrudan doğruya fiyatlama davranışlarını, yatırım kararlarını ve ülke risk primini etkileyebilecek bir "istatistik güvenilirliği" sorununa işaret etmektedir.
Aynı gün içinde yayımlanan değerlendirmelerde; büyümenin bileşenleri ile dış ticaret/ürün bazlı faaliyet göstergeleri arasındaki tutarsızlıklara dikkat çekilmiş; TÜİK'in revizyon süreçleri ve yöntem notlarının daha ayrıntılı, erişilebilir ve denetlenebilir biçimde kamuya açılması gerektiği vurgulanmıştır. Hane halkı ve şirketler için makro veriye güvenin sarsılması; para-maliye politikalarının etkinliğini, bütçe tahminlerinin isabetini ve borçlanma maliyetlerini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın, makro politikaların dayandığı istatistik setlerinin doğruluğu ve şeffaflığı konusunda aktif bir tutum sergilemesi beklenmektedir. TÜİK'in son yıllarda adil ve bilime uygun veriler açıklamadığı, siyasi kaygılarla çalışmalarını yürüttüğü kaygıları yalnızca Türkiye?de değil, uluslararası ekonomik çevrelerde de dile getirilmektedir. Bu bağlamda,
SORULAR
TÜİK'in 2025 yılı ikinci çeyrek büyüme verileriyle öncü sektör göstergeleri arasındaki uyumsuzluklara ilişkin Bakanlığınızın teknik değerlendirmesi nedir? Veri setleri arası tutarsızlıkları gidermek üzere TÜİK"le ortak bir çalışma/uyumlandırma grubu kurulacak mıdır?
Makro politika tasarımında kullanılan resmi istatistiklerin güvenilirliğine dair tartışmaların piyasalar ve bütçe tahminleri üzerindeki etkisi analiz edilmiş midir? Bu kapsamda Hazine'nin risk primi, borçlanma maliyeti ve yatırımcı iletişimi açısından aldığı ilave tedbirler nelerdir?
TÜİK'in yöntem notları, revizyon takvimi ve mikro veriye erişim prosedürlerinin; IMF'nin veri standartları ve iyi uygulamalarına (SDDS/GDDS*) uyumlu şekilde ayrıntılandırılması için Bakanlığınızın bir inisiyatifi var mıdır? Bu konuda Cumhurbaşkanlığına veya TÜİK'e resmi teklifte bulunulmuş mudur?
Büyüme, enflasyon ve istihdam gibi kritik göstergelerde "bağımsız dış denetim/akran değerlendirmesi" (üniversiteler, meslek örgütleri ve uluslararası kuruluşlardan oluşan danışma kurulu) uygulamasını başlatmayı planlıyor musunuz?
TÜİK verileri ile Reel Kesim Güven Endeksi, Kapasite Kullanım Oranı, sanayi üretim endeksi ve dış ticaret verileri arasında son bir yılda gözlenen ayrışmalar hakkında, Bakanlığınız bünyesinde bir etki analizi yapılmış mıdır? Bulgular kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
İstatistik güvenilirliğine ilişkin tekrarlayan tartışmaların önüne geçmek üzere; büyüme ve enflasyon verilerinde bileşen düzeyinde daha ayrıntılı tablo ve zamanında yayımlanacak "sapma analiz raporları"nın kamuoyuna sunulmasını sağlayacak mısınız?
Ekonomik karar alıcıların doğru veriye erişebilmesi amacıyla; idari kayıtlar (POS/vergi, efatura, gümrük, sigorta, enerji tüketimi vb.) ile ulusal hesapların düzenli eşleştirilmesi ve metodoloji farklarının şeffaf biçimde açıklanması için TÜİK"le ortak bir "veri şeffaflığı protokolü" hazırlama konusunda çalışmanız bulunmakta mıdır?
. Resmi istatistiklere güven erozyonu tespit edilmesi hâlinde, bütçe programlarında ve Orta Vadeli Program'da hangi düzeltici adımlar atılacaktır? Bu konuda Bakanlığınızın takvimi nedir?
. Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyu önünde süren "TÜİK verileri neden doğruyu yansıtmıyor?" tartışmalarının yatışması için; TÜİK ile birlikte eşgüdümlü bir bilgilendirme toplantısı veya teknik brifing düzenlemeyi planlamakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Uşak Milletvekili Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA ya ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mavi.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7133780 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
TÜİK, Resmi İstatistik Programı kapsamında yayımlamakta olduğu tüm istatistikler, uluslararası norm ve standartlar doğrultusunda, Avrupa İstatistikleri Uygulama Esaslarının bütününü dikkate alarak hesaplamakta ve yayımlamaktadır. Bu kapsamda yayımlanan uygulama sonuçları, yerli ve yabancı kurum ve kuruluşlardaki uzmanların değerlendirmelerine açıktır. İstatistikler, veri derleme, işleme ve dağıtım süreçlerine ilişkin tüm detaylar, TÜİK Kalite Güvence Çerçevesinde de tanımlanmış olan "erişilebilirlik ve açıklık" ilkeleri kapsamında internet sayfasında yayımlanmaktadır. Bununla birlikte, önergede bahsi geçen hususlara ilişkin bilgiler "h//ps:/AWww.tuik. gov.tr/Kurumsal/Kamuoyu Bilgilendirme " internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Kamu borç yönetiminin yürütülmesinde makroekonomik dengeleri gözeterek para ve maliye politikalarıyla uyumlu, sürdürülebilir, saydam ve hesap verilebilir bir borçlanma politikası izlenmesi; finansman ihtiyaçlarının, iç ve dış piyasa koşulları ve maliyet unsurları göz önüne alınarak belirlenen risk düzeyi çerçevesinde, orta ve uzun vadede mümkün olan en uygun maliyetle karşılanması ilkeleri esas alınmaktadır.
Hazine borçlanma programının uygulanması sürecinde ilgili paydaşlar ve yatırımcılar ile iletişime önem verilmektedir. Bu çerçevede, önceki yıllarda olduğu gibi bu yıl da düzenli olarak yatırımcı toplantıları gerçekleştirmeye devam edilmektedir. Ayrıca, her ay düzenli olarak devlet iç borçlanma senetlerinin birincil ve ikincil piyasasındaki gelişmelerine ilişkin piyasa yapıcı bankalar ile toplantı yapılmaktadır.
Diğer taraftan, uluslararası veri standartları çerçevesi ile uyumlu Türkiye için Ekonomik ve Finansal Veriler (Economic and Financial Data for Türkiye) çalışması kapsamında merkezi yönetim borç ve bütçe istatistiklerini düzenli olarak hazırlamakta ve söz konusu veriler Uluslararası Para Fonu'na iletilmek üzere Türkiye İstatistik Kurumu'na (TÜİK) gönderilmektedir. Özel Veri Dağıtım Standartları (Special Data Dissemination Standards — SDDS) kapsamındaki veri kategorileri ve bileşenlerine, IMF'nin "Dissemination Standards Bulletin Board" adresinden ve TÜİK'in "hiips:Wdata.tuik.gov.ir/Turcat/Index" o internet adresinden erişim sağlanabilmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergelerizzhmb.gov tr Elektronik Ağ: www.hmb.gov.tr
Mehmet ŞİMŞEKBakan