İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/34036 GEÇ CEVAPLANDI · 140 GÜN

Denetimli serbestlik hükümlerinin uygulanmasına ilişkin

Kaynak göster

Serhat Eren (DEM Parti), 16 Eylül 2025 tarihinde 7/34036 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 140 gün sonra, 3 Şubat 2026).

Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Denetimli serbestlik hükümlerinin uygulanmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34036, 16 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34036-denetimli-serbestlik-hukumlerinin-uygulanmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8153e131-5339-4d5c-b5ef-0199575c88ec

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. 15. gün
  3. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 140 gün. Tarihler TBMM kaydından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM

İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz | ederim.

Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili

Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Önceki dönem Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Dr. Selçuk Mızraklı, hukuka aykırı bir şekilde görevinden uzaklaştırılarak yerine kayyım atanmış ve 23 Ekim 2019 tarihinde tutuklanmıştır. Hakkında açılan ceza davası tutuklu olarak sürdürülmüş ve verilen mahkumiyet hükmü kesinleşmiştir.

Dr. Selçuk Mızraklı, 2022 yılından beri bulunduğu Edirne F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu'ndan açık ceza infaz kurumuna ayrılma ve denetimli serbestlik hükümlerinden faydalanma talebinde bulunmuş; ancak bu talep "iyi halli bulunmadığı" gerekçesiyle reddedilmiştir. Oysa Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği'nin 6. maddesi ile 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 105/A maddesi, koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalanların açık cezaevine ayrılabileceğini ve denetimli serbestlikten yararlanabileceğini açıkça düzenlemektedir.

Bununla birlikte, infaz mevzuatında Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar için getirilen ayrımcı hükümler mahpuslar arasında eşitsizliğe neden olmaktadır. Cezaevi idarelerinin keyfi uygulamalarıyla birlikte, hasta mahpuslar başta olmak üzere binlerce mahpus yasal koşulları taşımasına rağmen denetimli serbestlikten yararlanamamakta, bu da açıkça bir hak ihlali doğurmaktadır. "İyi hal" değerlendirmelerinin objektif kriterlere dayanmadığı, özellikle siyasi mahpuslar açısından cezalandırıcı bir şekilde uygulandığına dair ciddi kamuoyu endişeleri bulunmaktadır. İnfaz Hakimlikleri ise bu keyfi uygulamalara karşı etkili bir denetim mercii olamamaktadır.

Anayasa'nın suç ve cezaların kanuniliği ilkesi ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı, cezaların insan onuruna uygun şekilde infaz edilmesini zorunlu kılmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. ve 5. maddeleri ile taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler de bu yükümlülüğü pekiştirmektedir. Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi'nin (CPT) raporlarında Türkiye'de infaz rejiminin keyfi uygulamalara açık olduğuna dair uyarılar yer almaktadır. Demokratik hukuk devletinin gereği, ceza adaletinin sağlanması ve keyfi kararların önlenmesidir. Mevcut düzenlemelerin bu ihtiyacı karşılamadığı ve hak ihlallerini derinleştirdiği açıktır.

Bu bağlamda;

SORULAR

  1. Dr. Selçuk Mızraklı'nın açık ceza infaz kurumuna ayrılma ve denetimli serbestlik hükümlerinden faydalanma talebi hangi somut gerekçelerle reddedilmiştir?

  2. Mahpusların "iyi halli" olup olmadığını belirlerken hangi ölçütler esas alınmaktadır? Bu ölçütlerin objektif, şeffaf ve denetlenebilir olduğuna dair bir güvence var mıdır?

  3. Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan hükümlü mahpusların denetimli serbestlik ve koşullu salıverilmeden farklı muamele görmesi, Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı değil midir?

  4. Son beş yılda denetimli serbestlik hakkından faydalanan mahpusların sayısı nedir? Bu kapsamda Terörle Mücadele Kanunu kapsamında hükümlü olanlardan kaç kişi yararlanabilmiştir?

  5. Son beş yılda "iyi halli bulunmadığı" gerekçesiyle açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlikten yararlanma talepleri reddedilen mahpus sayısı yıllara göre kaçtır?

  6. Son beş yılda İnfaz Hakimliklerine yapılan itirazların sayısı kaçtır? Bu itirazların ne kadarı kabul edilmiştir?

  7. Hasta mahpusların cezaevinde tutulmaya devam etmesi nedeniyle yaşam hakkı ihlallerinin önüne geçmek için Bakanlığınızın özel bir çalışması var mıdır?

  8. "İyi hal" değerlendirmelerinin siyasi veya keyfi gerekçelerle yapılmasının önüne geçmek için hangi tedbirler alınmaktadır?

  9. İnfaz Hakimliklerinin bağımsız ve etkili bir yargısal denetim yapabilmesi için bir yasal düzenleme hazırlığınız bulunmakta mıdır?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·

KAS 1709499 sayılı yazı.

İlgi yazınız ekinde alınan, Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/34036 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.

Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden T5g E6*S5 - hIstZyx - RoTabMH - RNJUal-ik erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü

Sayı : E-56020453-610-1618-801/996 Konu : Yazılı soru önergesi 01/67/2028

Sayın Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili

Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/34036 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.

I- Ceza ve infaz mevzuatımızda "siyasi mahpus" kavramı bulunmamaktadır. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2. maddesinde terör suçlusu, 3. maddesinde ise terör suçları tanımlanmıştır. Ayrıca 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun, hükümlülerin gruplandırılmasını düzenleyen 24. maddesi ile hükümlünün barındırılması ve yatırılmasını düzenleyen 63. maddesinde "terör suçluları"ndan söz edilmektedir. Buna göre ceza infaz kurumlarında, terör suçlarından hükümlü terör suçluları ile terör suçlarından tutuklu veya hükümözlü kişiler barındırılmaktadır.

II- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir.

B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır.

C) Hükümlü ve tutukluların; ayakta ve yatarak tedavilerinde muayene, tetkik, tahlil, kontrol, ilaç, diş protezi ve tıbbi malzemeleri Sağlık Bakanlığı, hastane tarafından temini mümkün bulunmayan tıbbi malzemeler (ortez, protez, gözlük, işitme cihazı, şeker ölçüm çubuğu vb.) ile ilaç bedelleri ise Adalet Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır.

Ç) Öte yandan; hastalığı nedeniyle Adli Tıp Kurumundan rapor bekleyen ya da tek başına öz bakım becerisini yapamayan ve başkasının bakımına muhtaç olan hasta tutuklu ve hükümlülerin barındırılması, rehabilite ve tedavilerini sağlamak amacıyla Metris ve Elazığ R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ile Menemen R Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu faaliyete geçirilmiştir.

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden hDTOSAV - yikKYamZ - /pXRFMN - 1t15X0 ilcerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü

NI- 5275 sayılı Kanunun;

A) "Hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi" kenar başlıklı 16. maddesinin ikinci fıkrasında, akıl hastalığı dışındaki hastalıklarda cezanın infazına, resmi sağlık kuruluşlarının mahkumlara ayrılan bölümlerinde devam olunacağı, ancak bu durumda bile hapis cezasının infazının, mahkumun hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılacağı; üçüncü fıkrasında, belirtilen geri bırakma kararının, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığınca verileceği; altıncı fıkrasında ise maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame etiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkumun cezasının infazının, üçüncü fıkrada belirlenen usule göre iyileşinceye kadar geri bırakılabileceği,

B) "Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı" kenar başlıklı 105/A maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde, maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlülerin, bu durumlarını, Adli Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirmeleri ve diğer şartları da taşımaları hâlinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezanın infazı usulünden yararlanabileceği,

C) Geçici 6. maddesinin ikinci fıkrasında, 30/03/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ve İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar hariç olmak üzere; sıfir-altı yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler hakkında 105/A maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "iki yıl"lık sürenin, "dört yıl" olarak uygulanacağı; maruz kaldığı ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen altmışbeş yaşını bitirmiş hükümlülerin koşullu salıverilmeleri için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürelerin, azami süre sınırına bakılmaksızın 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilebileceği; ağır hastalık, engellilik veya kocama hâlinin, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca veya Adli Tıp Kurumunca düzenlenen bir raporla belgelendirileceği,

Hükümlerinin yer aldığı malâmlarıdır.

IV- A) 5275 sayılı Kanunun;

I- "Açık ceza infaz kurumları" kenar başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına 89. madde uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda karar verileceği; altıncı fıkrasında, hükümlülerin, suç ve ceza türlerine göre açık ceza infaz kurumlarına ayrılıp ayrılmamalarına, açık ceza infaz kurumlarında geçirecekleri sürelere, kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınmalarına, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınanların kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esasların yönetmelikte gösterileceği,

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden hbDTOSAv - yiKYamZ - /pXRFMN - 1t15X0 ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü

2- "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 89. maddesinin üçüncü fıkrasında, toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlar ile terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar hakkında yapılacak açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin değerlendirmelerde idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet başsavcısı veya belirleyeceği bir Cumhuriyet savcısının başkanlık edeceği, ayrıca, idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet başsavcısı tarafından belirlenen bir izleme kurulu üyesi ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı il veya ilçe müdürlükleri tarafından belirlenen birer uzman kişinin katılacağı,

B) Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğinin;

I- "Kapalı kurumdan açık kuruma ayrılacak hükümlüler" kenar başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında, toplam cezaları on yıldan az olanların bir ayını, on yıl ve yukarı olanların ise onda birini kurumlarda infaz edip, iyi hâlli olan ve koşullu salıverilme tarihine yedi yıl veya daha az süre kalan hükümlüler ile müebbet hapis cezasına mahkum olup koşullu salıverilme tarihine beş yıl veya daha az süre kalan hükümlülerin ve cezaları yüksek güvenlikli kapalı kurumlar veya diğer kapalı kurumların yüksek güvenlikli bölümlerinde infaz edilenlerden toplam cezalarının üçte birini bu kurumlarda iyi hâlli olarak geçirenlerden koşullu salıverilme tarihine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlülerin açık kurumlara ayrılabileceği; ikinci fıkrasının (ç) bendinde, terör ve örgütlü suçlardan hükümlü olup, mensup oldukları örgütten ayrıldıkları idare ve gözlem kurulu kararıyla tespit edilenlerin koşullu salıverilme tarihine bir yıldan az süre kalması şartının da ayrıca aranacağı,

2- "Kapalı kurumdan açık kuruma ayırma kararı" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında, kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin talepleri üzerine, koşulları taşıdıklarının anlaşılması hâlinde kurum idare ve gözlem kurulu tarafından 5275 sayılı Kanunun 89. maddesi uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda açık kurumlara ayrılmalarına karar verileceği, hükümlünün koşulları taşımadığının anlaşılması halinde ise talebin reddine dair verilen gerekçeli kararın ilgiliye tebliğ edileceği,

Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.

V- Bakanlığımız kayıtlarının incelenmesinden; Ülkemizdeki ceza infaz kurumlarında tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü anlaşılmıştır.

Vİ- Soru önergesinde istenilen ayrıntıda bilgi sunulamamakla birlikte, denetimli serbestlik istatistiklerine Bakanlığımız Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün "https://Wwww.cte.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.

Yılmaz TUNÇ Bakan

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden NDTOSAV - yiKYamZ - /pXRFMN - 1t115X0- ile erişebilirsin

Yılmaz TUNÇBakan

Metin otomatik okundu. 10 yer belgede seçilemedi. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir