Hakkari'nin Şemdinli ilçesine bağlı Yaylapınar köyünün içme suyu sorununa ilişkin

| Hakkâri'de su sorunlarının çözülememesinin temelinde çok-boyutlu ve birbirini besleyen i yapısal etkenler vardır. Birincisi, kurumlar arası yetki paylaşımının çok-aktörlü olması sebebiyle görev ve sorumlulukların netleşmemesi; bu durum koordinasyon eksiklikleri, görev boşlukları ve veri akışında kopukluklara yol açmaktadır. İkincisi, yatırım ve bakım finansmanının yetersizliği ile tahsis edilen kaynakların zamanında kullanılmaması; üçüncüsü, proje öncesi yeterli hidrojeolojik etütlerin yapılmaması veya saha çalışmalarının eksikliği nedeniyle yapılan altyapı müdahalelerinin uzun vadeli çözüm üretmemesidir. Dördüncü ve beşinci olarak, bölgenin jeografik engebeliliği, yüksek rakım ve ulaşım güçlükleri ile iklim değişikliği etkileri (mevsimsel akımların ve kaynak debilerinin azalması) teknik çözümleri karmaşıklaştırmaktadır. Son olarak, güvenlik ve idari izin süreçleri, kamulaştırma/arazi temini sorunları ve lojistik kısıtlar uygulama aşamasında gecikmelere neden olmaktadır.

Sorunun devamına zemin hazırlayan diğer unsurlar arasında proje seçimi ve önceliklendirmede şeffaf kriterlerin eksikliği, yatırım performansının bağımsız ve düzenli denetimlerle takip edilmemesi, ihale süreçlerinde yaşanan gecikmeler veya iptaller ile bakım-onarım için kalıcı işleyiş modellerinin kurulmamış olması sayılabilir. Bu durum, kırsal ve ulaşım-güvenliği sınırlı yerleşimlerde yaşayan yurttaşlarımızın suya erişim hakkının istikrarlı biçimde sağlanmasını engellemektedir.

İçme suyuna ilişkin her türlü iddia (kirli su, toksik kirlilik, mikrobiyolojik bulaşma vb.) sağlık sonuçlarına yol açma potansiyeli taşımaktadır. Yaylapınar özelinde ifade edilen böbrek hastalığı/diyaliz iddialarının su kaynakları ile ilişkisi ancak tarihsel sağlık kayıtlarının analizi, saha tabanlı epidemiyolojik çalışmalar ve suyun kimyasal ile mikrobiyolojik analizlerinin karşılaştırılması ile ortaya konabilir. Bu nedenle su analizlerinin periyodikliği, laboratuvar akreditasyonu, veri şeffaflığı ve sağlık-kalite verilerinin entegre analizi hayati önem taşımaktadır.

Konu, teknik bir altyapı sorununun ötesinde sosyal devletin temel yükümlülüğü ve yurttaşın insani hakkının korunması meselesidir. Hakkâri'de yurttaşlarımızın su kaynakları açısından zengin bir coğrafyada yaşamasına rağmen neden susuz bırakıldığı sorusuna cevap; idari koordinasyon eksikliklerinin giderilmesi, finansman ve yatırım akışının düzenlenmesi, saha etütlerinin ve düzenli izlemenin kurumsallaşması, güvenlik/erişim engellerinin çözümü, şeffaflık ve hesap verebilirlikle mümkündür. Bu çerçevede ilgili Bakanlıkların müşterek hareket etmesi, kısa vadede acil tedbirlerin (geçici temiz su temini, su dezenfeksiyonu, mobil sağlık taramaları) uygulanması ve orta-uzun vadede kalıcı altyapı-stratejilerinin zamanlı biçimde hayata geçirilmesine ilişkin somut takvim vermesi gerekmektedir.

Bu bağlamda;