2025 yılının Eylül ayında Hakkari'nin Yüksekova ve Şemdinli ilçelerinde çıkan orman yangınlarına ilişkin
Kaynak göster
Öznur Bartin (DEM Parti), 11 Eylül 2025 tarihinde 7/34109 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 133 gün sonra, 22 Ocak 2026).
Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “2025 yılının Eylül ayında Hakkari'nin Yüksekova ve Şemdinli ilçelerinde çıkan orman yangınlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34109, 11 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34109-2025-yilinin-eylul-ayinda-hakkari-nin-yuksekova-ve-semdinli-ilcelerinde-cikan-orman-yangin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/135477df-eb04-43ca-bdb3-01994dc78394
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 133 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaktı tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Hakkâri ilimizin Yüksekova ilçesine bağlı Esendere beldesi Güvenli köyüne bağlı Nerman mezrasında 5 Eylül 2025'te başlayan yangın, coğrafi ve iklimsel koşulların da etkisiyle kısa sürede büyümüş, komşu köylere sıçramıştır. Yangına ilk müdahaleyi yapmak isteyen yurttaşların askerî birlikler tarafından engellendiği yönündeki iddialar, "yasaklı bölge" statüsünün afet ve acil durumlarda dahi yaşam hakkının önüne geçtiğini göstermektedir. Yurttaşların kendi yaşam alanlarını savunmasına izin verilmemesi, doğanın ve köylerin göz göre göre yok oluşa terk edilmesi anlamına gelmektedir.
7 Eylül 2025'te Şemdinli ilçesi Öveç köyü Karaağaç (Derya) mezrasında başlayan yangın, kısa sürede yerleşim alanlarına ulaşmış, köylerin tahliyesi gerçekleşmiş ve yangın geniş bir alana yayılmıştır. Yangına karşı devletin etkin ve zamanında bir müdahale geliştirememesi, özellikle gece görüşlü uçakların hâlâ envantere alınmamış olması, yangınların gece boyunca kontrolsüz biçimde büyümesine yol açmıştır. Bu durum sadece teknik yetersizlik değil, kamu kaynaklarının ekolojik güvenlikten uzak alanlara yönlendirilmesin in yarattığı politik bir tercihtir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Her iki vaka, iktidarın anayasal yükümlülüklerini yerine getirmediğini göstermektedir. Anayasa'nın 56'ncı maddesi, devletin çevreyi koruma ve geliştirme görevini tanımlar. 6831 sayılı Orman Kanunu, yangınlara karşı korunmayı devletin asli sorumluluğu olarak belirler. Buna karşın; yangınların büyümesine göz yumulması, yurttaşların çabasının engellenmesi, etkin söndürme kapasitesinin sağlanmaması ve şeffaf veri paylaşımından kaçınılması, bu yükümlülüklerin bilinçli olarak ihlal edildiğine işaret etmektedir.
Özellikle Kültlerin yoğun yaşadığı Hakkâri, Şımak ve bölge kentlerinde son yıllarda meydana gelen yangınlar, sadece köylerin ve doğanın değil, aynı zamanda ekolojik dengenin ve kültürel yaşam alanlarının da tahribatına yol açmaktadır. Ekolojik yıkım, meraların, otlakların ve ormanların yok edilmesiyle hayvancılığı ve tarımsal üretimi çökertmekte; yaban-hayatını geri dönülmez bir şekilde yok etmektedir. Bu yangınlar yalnızca ekolojik değil, aynı zamanda toplumsal bir yıkım yaratmaktadır.
Orman Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2025 yılı 1 Ocak—17 Ağustos tarihleri arasında 5.231 yangın çıkmış, yaklaşık 64.500 hektar alan yok olmuştur. Bu veriler, Hakkâri ve Şırnak"taki yangınların münferit değil, ülke genelinde yapısal bir kriz bağlamında ele alınması gerektiğini göstermektedir. Yine özellikle Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı bölge kentlerinde müdahale eksiklikleri, askeri yasak statülerinin sivil müdahaleyi engellemesi ve şeffaflığın sağlanmaması, ekolojik adaletin sistematik biçimde ihlal edildiğini ortaya koymaktadır.
Dolayısıyla, ilgili Bakanlıkların kamuoyunu şeffaf biçimde bilgilendirmesi, ihmallerin ve sorumluların açığa çıkarılması için gerekli adli ve idari soruşturmaları derhâl başlatması ve ekolojik güvenliği esas alan yapısal önlemleri hayata geçirmesi zorunludur. Esendere beldesinde yurttaşların müdahalesinin engellendiği, Şemdinli'de ise müdahalenin geciktiği bu yangınlar; yalnızca köylerimizi ve ormanlarımızı değil, aynı zamanda canlı yaşamını ve ekolojik dengeyi yok oluşa sürüklemektedir. Özellikle Kürtlerin yoğun yaşadığı bölge kentlerinde ortaya çıkan bu tablo, toplumsal adaletsizliğin ve iktidarın çevresel sorumluluklarını yerine getirmemesinin en görünür örneklerinden biri olarak dikkat çekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlığınız kayıtlarına göre | Ocak 2025 tarihinden bugüne kadar ülke genelinde kaç orman yangını meydana gelmiştir? Bu yangınların aylara, illere ve ilçelere göre dağılımı nedir? Yanan toplam alanın hektar bazında orman, tarım, mera ve diğer kategorilerdeki ayrımı nasıldır?
Aynıdönemde Hakkâri ve Şırnak illerinde toplam kaç yangın çıkmıştır? Bu yangınlarda kaç hektar orman ve tarım alanı tahrip olmuştur? İl ve ilçe bazında istatistikleri paylaşır mısınız?
Hakkâri'nin Yüksekova ilçesi Esendere beldesi Nerman mezrasında 5 Eylül 2025 tarihinde çıkan yangına ilişkin ilk ihbarın alınma tarih ve saati nedir? Bu ihbara istinaden sevk edilen kara ekipleri ve hava unsurlarının türleri, tescil bilgileri, sevk ve müdahale başlangıç saatleri kronolojik olarak nedir?
Esendere Nerman yangınında yöre halkının müdahalesinin askeri veya idari gerekçelerle engellendiğine dair Bakanlığınızın elinde resmi kayıt, yazışma veya bildirim var mıdır? Varsa bunların tarihleri, içerikleri ve muhatapları nelerdir? Yoksa söz konusu iddialar hangi birim tarafından incelenmiş ve nasıl sonuçlandırılmıştır?
Şemdinli'nin Öveç köyü Karaağaç (Derya) mezrasında 7 Eylül 2025'te çıkan yangına ilişkin ilk ihbar hangi tarihte ve saatte alınmıştır? Tahliyelere rağmen neden zamanında ve etkin müdahale gerçekleştirilememiştir? Bu konuda Bakanlığınız bir iç denetim veya soruşturma başlatmış mıdır?
Hakkâri bölgesinde konuşlandırılmış veya konuşlandırılabilecek hava platformları (uçak, helikopter) hangileridir? Bu platformlardan kaçı gece görüş veya termal keşif yeteneğine sahiptir? 2025 yaz sezonunda aktif olarak kullanılan gece görüşlü hava aracı sayısı nedir? Esendere ve Şemdinli yangınlarına bu araçlar sevk edilmiş midir? Sevk edilmediyse gerekçeleri nelerdir?
Yhl0)
Türkiye'nin envanterinde gece görüşlü yangın söndürme uçakları ve termal görüntüleme sistemleri bulunmakta mıdır? Eğer bulunmuyorsa, bu kapasitenin hâlen neden tedarik edilmediğini açıklar mısınız? Gece görüşlü hava unsurlarının temini için bütçeden ayrılan ödenek ne kadardır?
6831 sayılı Orman Kanunu, yangınların önlenmesi ve söndürülmesi konusunda devletin sorumluluklarını açıkça düzenlemektedir. Buna rağmen Hakkâri'de yaşanan vakalarda yurttaşların müdahalesinin engellenmesi ve geç müdahaleler nedeniyle ortaya çıkan ekolojik tahribatın hukuki ve idari sorumluluğu hangi kurumlara aittir? Bu konuda bir soruşturma başlatılmış mıdır?
Bakanlığınızın askeri yasak bölge veya güvenlik bölgesi statüsündeki alanlarda yangın söndürme ve tahliye faaliyetlerine katılımına ilişkin yazılı prosedürü nedir? Esendere Nerman yangınında sahada müdahaleyi kısıtlayan spesifik bir askeri veya valilik kararı bulunmakta mıdır? Varsa tarih, muhatap ve içeriği nedir?
Esendere ve Şemdinli yangınlarında müdahale gecikmelerinin gerekçeleri nedir? Bu gecikmeler lojistik, güvenlik, meteorolojik koşullar, idari yetki, siyasi kararlar veya personel-ekipman yetersizliği gibi hangi sebeplerden kaynaklanmıştır?
Söz konusu yangınlara ilişkin Bakanlığınızın ilk saha tespit raporları nelerdir? Hektar bazında orman, maki, bozkır, mera, otlak ve yerleşim altyapısında meydana gelen zararların dağılımı nedir? Bu konuda yapılmış ekolojik zarar değerlendirmeleri kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
Benzer olayların tekrar etmemesi için Bakanlığınızın uygulamaya koyduğu veya planladığı erken uyarı sistemleri, yerel müdahale kapasitesini güçlendirmeye dönük programlar, gece operasyonlarına uygun teknik ve lojistik yatırımlar ile askeri alanlarla koordinasyonu sağlayacak protokoller nelerdir? Kısa, orta ve uzun vadeli yol haritanızı kamuoyuyla paylaşır mısınız?
Yangınlar nedeniyle yurttaşların yaşadığı maddi kayıpların (ev, tarım alanı, hayvancılık, altyapı vb.) telafisi için Bakanlığınız tarafından ne gibi çalışmalar yürütülmektedir? Yanan ormanların yeniden ağaçlandırılması ve ekolojik dengenin onarılması için hangi programlar hayata geçirilecektir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
2025 yılında ülke genelinde 105 adet helikopter, 27 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (İHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.
2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2025 yılında 438 tona yükselmiştir. Ülkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAĞ'a sahiptir.
18'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.786 arazöz, 2.742 ilk müdahale aracı, 1 yangın mobil harekât merkezi yönetim aracı ve 831 iş makinesi bulunmaktadır.
Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.604 yangın işçisi, 4.140 teknik personel, 6.150 orman muhafaza memuru ve 135.334 gönüllü bulunmaktadır.
Yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılan hava ve kara araçları tek bölgede değil dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif kaydırmalar yapılarak kullanılmaktadır.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında;
"e Her yıl orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır. e Halkın orman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme o çalışmaları yapılmaktadır. Orman köylerinde yaşayan köylü vatandaşlara, çoban, avcı ve arıcılara, öğrencilere, cezaevlerinde bulunan mahkumlara, kamu görevlilerine ve askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimleri verilmektedir. e Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmaktır. " İHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaktadır. e Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır.
"e İnsansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir.
" Genç meşcere bakımları sezon öncesinde tamamlanmaktadır.
" Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır. e Orman yangınları adet ve alan olarak meteorolojik şartların etkisiyle her yıl değişkenlik gösterebilmektedir. Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır.
" Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.796 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmektedir. e Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır.
Strateji Geliştirme Başkanlığı e Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.700 farklı noktada konuşlandırılmıştır.
" 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan yangınlara müdahale süresi 11 dakikaya kadar düşürülmüştür. e Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım, koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 240 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir. e Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır. e Ormanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik 2024 yılında "Orman Benim" kampanyası başlatılmış olup 2025 yılında da devam etmektedir. e Orman Genel Müdürlüğümüzün orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler. e Bakanlığımız başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) olmak üzere, Jandarma, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerle iş birliği içerisinde çalışmaktadır.
Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir.
Anayasa'ınızın 169'uncu maddesince orman alanları güvence altına alınmıştır. Yanan alanlar Orman Genel Müdürlüğümüzce yeniden ağaçlandırılmaktadır. Ülkemizde yanan hiçbir orman alanı imara ve yapılaşmaya açılmamıştır.
01.01.2025-31.12.2025 tarihleri arasında 3.224 orman yangını meydana gelmiş ve bu yangınlarda toplam 81.472 hektar alan etkilenmiştir. Aynı dönemde Hakkari Orman İşletme Müdürlüğümüz sorumluluk sahasında toplam 28 adet yangın çıkmıştır.
Şemdinli ilçesi Öveç köyü Karaağaç (Derya) mezrasında 07.09.2025'te çıkan yangına ilişkin ilk ihbar 07.09.2025 tarihinde 112 aracılığıyla ihbar edilmiş olup yangına müdahalede herhangi bir gecikme veya müdahale sırasında herhangi bir zafiyet yaşanmamıştır. Şemdinli ilçesi, Öveç köyü yangınına 52 personel, 400 jandarma ve belediye çalışanıyla birlikte 2 ilk müdahale aracı, 7 arazöz ve 7 pikap ile birlikte müdahale edilmiştir. Söz konusu yangınında toplam 21,1 hektar ormanlık alan etkilenmiştir.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında OGM envanterinde bulunan ve gece görüş Strateji Geliştirme Başkanlığı sistemine sahip 5 adet yangın söndürme helikopteri görev yapmaktadır. Bahse konu yangına 3 adet yangın söndürme helikopteriyle havadan müdahale yapılmıştır.
Orman Genel Müdürlüğünün yetki ve sorumluluk alanı orman yangınlarıyla sınırlıdır. Ancak ormana sirayet etme ihtimali bulunan kırsal yangınlara da müdahale edilmektedir. Diğer alanlardaki yangınlara müdahale yetki ve sorumluluğu belediye itfaiyelerine aittir.
Meydana gelen yangın afeti 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında olup bu kapsamda sigorta yaptıran üreticilerimizin uğradığı zararlar TARSİM Eksperlerince yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan