Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin önlenmesine ilişkin

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞP'NA

Aşağıdaki sorularımın Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

<< —— Serhat EREN

| Sağlıkta şiddet, yalnızca sağlık çalışanlarının güvenliğini değil, toplumun tamamının sağlık hakkını doğrudan tehdit eden bir olgudur. 28 Nisan 2012'de devreye giren Beyaz Kod Çağrı Sistemi'ne bugüne dek 123 bini aşkın şiddet bildirimi yapılmış, yalnızca 2025 yılının ilk yarısında bu sayı 8 bin 795 olmuştur. Türkiye'de sağlık çalışanlarının diğer meslek gruplarına kıyasla yaklaşık 20 kat daha fazla şiddete uğraması, meselenin vahametini açıkça ortaya koymaktadır.

Sağlıkta şiddet artık tekil öfke patlamalarıyla açıklanamayacak kadar sistematik bir boyut kazanmıştır. Tabip odaları ve akademik raporlar, bu tablonun temel nedenlerini sağlık sisteminin yapısal sorunlarında göstermektedir. Muayene sürelerinin çoğu zaman 3-5 dakikaya kadar düşmesi, polikliniklerde günde 70 ile 110 hasta bakılmak zorunda kalınması, doktor, hemşire ve yardımcı personel sayısının yetersizliği, uzun nöbet saatleri ve ağır iş yükü hem sağlık hizmetinin niteliğini düşürmekte hem de iletişim kopukluklarını artırmaktadır. Hastanelerde caydırıcı güvenlik önlemlerinin yetersizliği, şiddete başvuranlara yönelik hukuki yaptırımların etkisizliği ve çoğu zaman gecikmesi şiddeti teşvik etmektedir. Sağlık çalışanlarının zayıf ve desteksiz oldukları algısının siyaset ve medya aracılığıyla yaygınlaştırılması; asılsız, abartılı veya kışkırtıcı "tıbbi hata" haberlerinin sorumluluğu tüm hekimlere yüklemesi, şiddete eğilimi besleyen unsurlar haline gelmektedir. 2000'li yıllardan itibaren hızla uygulamaya giren hasta hakları ise, toplumsal bilinçlendirme ile desteklenmediği için bazı hasta ve yakınlarında her talebin karşılanması gerektiği anlayışını doğurmuş, karşılanması mümkün olmayan beklentiler şiddet gerekçesine dönüştürülmüştür.

Bu nedenlerin birleşimi, Türkiye'de sağlık çalışanlarını sürekli bir şiddet riski altında bırakmaktadır. Diyarbakır özelinde tablo daha da çarpıcıdır. Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi yalnızca 2024 yılında 3 milyon 127 bin poliklinik muayenesi, 923 bin acil başvurusu, 120 bin ameliyat ve 14 bin 958 doğum ile olağanüstü bir yük taşımıştır. Oysa hastanenin toplam yatak kapasitesi yalnızca 681'dir. Bu dengesizlik, hekimlerin hastalarına yeterli zaman ayıramamasına, hasta-hekim iletişiminin zayıflamasına ve hizmet niteliğinin düşmesine yol açmakta; ortaya çıkan gerilim ortamı da şiddeti tetiklemektedir.

—. 3Yy19o

Şiddeti mazur göstermek hiçbir koşulda mümkün değildir. Ancak şiddetin önlenmesi için caydırıcı hukuki yaptırımların artırılması, hastanelerde güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi, sağlık çalışanı sayısının artırılması, muayene sürelerinin insani seviyelere çıkarılması, toplumsal sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi ve medyanın sorumlu dil kullanması zorunludur. değil, aynı zamanda toplumun nitelikli sağlık hizmetine erişimi için de bir zorunluluktur. Bu nedenle, sağlıkta şiddetin nedenlerinin ortadan kaldırılması, sağlık çalışanlarının güvenli çalışma hakkının sağlanması ve toplumun sağlık hakkının korunması amacıyla aşağıdaki soruların yanıtlanması istenmektedir.

Bu bağlamda;