Uşak Şeker Fabrikasının faaliyetlerine ve kapatılacağı iddiasına ilişkin
Kaynak göster
Ali Karaoba (CHP), 23 Eylül 2025 tarihinde 7/34184 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 62 gün sonra, 24 Kasım 2025).
Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Uşak Şeker Fabrikasının faaliyetlerine ve kapatılacağı iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34184, 23 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34184-usak-seker-fabrikasinin-faaliyetlerine-ve-kapatilacagi-iddiasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4183d247-ec95-4968-83e3-01997ae5d00f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 62 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Op. Dr. Ali KARAOBA
Nuri Şeker Uşak Şeker Fabrikası, Türkiye'nin özel teşebbüsle kurulan ilk şeker fabrikası olarak 6 Kasım 1925 tarihinde temeli atılmış, 17 Aralık 1926'da üretime başlamıştır. Kuruluşundan bu yana 100 yıla yaklaşan süreçte hem Uşak'ın hem de Türkiye'nin ekonomik ve sosyal dokusuna büyük katma değer sağlamıştır. Fabrika; pancar üreticisine, nakliye sektörü ve yan sanayilere istihdam yaratmış; bölge ekonomisine canlılık kazandırmıştır. Kültürel miras değeri de yüksek olup, bina ve lojmanları, çınar ağaçları ve eski tesisleriyle şehrin tarihine ve kültürüne mal olmuş bir kurumdur.
Ancak yerel basında; su teminiyle ilgili sorunlar ve diğer altyapı eksiklikleri nedeniyle fabrikanın faaliyetinin sürdürülebilirliği konusunda ciddi endişeler dile getirilmektedir. "Kapanma tehlikesi" gibi başlıklar kullanılarak kamuoyunun dikkatine sunulan bu iddialar, fabrikanın hem | üretim kapasitesini hem de istihdamını etkileyebilecek niteliktedir. Bu nedenle fabrikanın güncel durumu, geleceği, yatırım ve altyapı konusunda atılacak adımların bilinmesi önemlidir. Bu bağlamda,
SORULAR
184.
Uşak Şeker Fabrikası'nın son beş kampanya dönemi için işleme kapasitesi ve gerçekleşen pancar işleme miktarı nedir? Bu dönemlerde kapasite kullanım oranları ne şekilde seyretmiştir?
Fabrikanın çalışan sayısı kaçtır? Bu personelin kadrolu/taşeron, teknik/idari/işçi ayrımıyla dağılımı nasıldır?
Su temini sorunları fabrikanın üretim sürecini ne düzeyde etkilemektedir? Su kesintileri veya arz sıkıntıları nedeniyle üretimde duraklamalar ya da kapasite düşüşü olmuş mudur? Varsa ne zaman ve ne kadar süre bu düşüş yaşanmıştır?
Fabrikanın yıllık üretim çıktısı son beş yılda ne kadar olmuştur? Özellikle kristal şeker, melas, pancar posası (küspe) gibi yan ürünlerde ne kadar üretim yapılmıştır?
Uşak Şeker Fabrikası'nın yönetimi ve işletmesiyle ilgili bakım-onarım, modernizasyon ve teknoloji yenilemeleri yapılmış mıdır? Yapıldıysa hangi yatırımlar yapılmıştır ve ne kadar bütçe ayrılmıştır?
Fabrikanın mali sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla devlet tarafından vergi muafiyeti, sübvansiyon, kredi destekleri ya da teşvikler sağlanmakta mıdır? Özellikle su temini altyapısı ve enerji maliyetleri bakımından ne tür destek mekanizmaları bulunmaktadır? Üniversiteler ve araştırma kuruluşları ile fabrikanın ortak Ar-Ge projeleri var mıdır? Bu projeler yoluyla verimlilik, su kullanımı optimizasyonu veya enerji tasarrufu gibi alanlarda hangi ilerlemeler sağlanmıştır?
Fabrikanın "kapanma tehlikesi" ifadesi yerel medyada sıkça geçmektedir. Bu konuda Bakanlığınızın ve bağlı kurumların yaptığı değerlendirmeler nelerdir? Fabrikanın kapanmaması için ne gibi önlemler alınmaktadır ve alınmalıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Uşak Şeker Fabrikası'nın pancar işleme kapasitesi;
2020 yılında 1.800 ton/gün,
2021 yılında 1.800 ton/gün,
2022 yılında 1.700 ton/gün,
2023 yılında 1.700 ton/gün ve
2024 yılında 1.800 ton/gün olarak gerçekleşmiştir.
İşlenen pancar miktarı;
2020 yılında 233.700 ton, 2021 yılında 101.300 ton, 2022 yılında 161.500 ton, 2023 yılında 223.000 ton ve 2024 yılında 165.000 ton'dur.
Kapasite kullanım oranları ise;
2020 yılında 088,
2021 yılında 9095,
2022 yılında 90104,
2023 yılında ©6106 ve 2024 yılında ise 9696'dır.
Uşak Şeker Fabrikası'nda, 51 memur ve sözleşmeli personel, 314 daimi ve geçici işçi ile 114 taşeron işçi olmak üzere toplam 479 kişi çalışmaktadır.
Uşak Şeker Fabrikası'nda kampanya döneminde ihtiyaç duyulan su, son beş yıl içerisinde her yıl yeni kuyuların devreye alınmasıyla birlikte bütün tedbirler alınarak karşılanmaya çalışılmış, üretim sürecinde su sıkıntısından kaynaklanan duraklama veya kapasite düşüklüğü gibi herhangi bir sorun yaşanmamıştır.
Uşak şeker fabrikasında;
2020 yılında 29.084 ton şeker, 11.910 ton melas, 69.431 ton posa,
2021 yılında 14.273 ton şeker, 4.950 ton melas, 31.594 ton posa,
2022 yılında 21.930 ton şeker, 7.180 ton melas, 47.987 ton posa,
2023 yılında 27.330 ton şeker, 10.900 ton melas, 59.617 ton posa ve
2024 yılında 21.165 ton şeker, 7.770 ton melas, 47.314 ton posa üretilmiştir.
Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş (TÜRKŞEKER) tarafından son 5 yılda Uşak Şeker Fabrikası'na; derin kuyu açılması, derin kuyu pompaları ve müştemilatı, membranlı pres filtre otomasyon sisteminin yenilenmesi, fabrikanın muhtelif tesislerinde hava kullanımı hava tankı ve tesisatı, plakalı ısıtıcı temini, 60 tonluk çukursuz elektronik kantar tesisi kurulması, ham şerbet ısıtıcısı, dikiş makinesi ve iş makinaları temini, güneş enerji sisteminin iyileştirilmesi, otomatik (merkezi) yağlama sistemi kurulması ve turbo jeneratör grubu senkron çalışma sistemi yenilenmesi gibi yatırımlar yapılmıştır. Her yıl fabrikanın bakım ve onarıma ilişkin ihtiyaçları karşılanmaktadır.
TÜRKŞEKER, sermayesinin tamamı devlete ait olan bir Kamu İktisadi Teşekkülü olup "36'lik payı ve 14 şeker fabrikası ile şeker sektöründeki en büyük şirket olarak faaliyetlerini TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı sürdürmektedir. Bir kamu kuruluşu olan TÜRKŞEKER'"in 14 şeker fabrikasından biri olan Uşak Şeker Fabrikası'nın da ihtiyaçları fabrikaya tahsis edilen ödenekler doğrultusunda karşılanmaktadır.
TÜRKŞEKER''in üniversiteler ve araştırma kuruluşları ile Ar-Ge projeleri makro düzeyde bünyesinde bulunan Şeker Enstitüsü tarafından organize ve koordine edilmektedir. Enerji tasarrufu ve su kullanım optimizasyonu çalışmaları da fabrika bünyesinde görev yapan şeker üretim prosesinde uzman mühendisler tarafından yapılmaktadır.
Fabrikaya ait Enerji Etüt Raporu 2024 yılında yapılarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına sunulmuştur. Bu rapor doğrultusunda çalışmalar tamamlanmaktadır.
Uşak Şeker Fabrikası'nın da dahil olduğu TÜRKŞEKER'e ait 14 şeker fabrikasının şebekeden aldığı elektriği karşılamak üzere 20 MW kurulu güce sahip Erciş GES yapım aşamasında olup 2026 yılı içerisinde işletmeye alınacaktır.
27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmi Gezete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Verimliliği Yönetmeliği uyarınca Uşak şeker fabrikasında su verimliliği birimi kurulmuş olup bu birim tarafından mevcut durum analizi yapıldıktan sonra Su Verimliliği Planı 2026 yılı içerisinde hazırlanacaktır.
Ülkemizde ve bölgemizdeki iklim değişikliği sebebiyle oluşan kuraklık Uşak ilimizi de etkilemiş olup Uşak Şeker Fabrikası'nın proses su kaynağı olan derin kuyuların bir kısmının kurumasına bir kısmının da suyunun azalmasına sebep olmuştur.
Uşak Şeker Fabrikası sahasında 2025/2026 kampanya döneminde işletme suyu ihtiyacının karşılanabilmesi amacıyla gerekli çalışmalar yapılmış ve fabrika 100'üncü şeker üretim dönemi için faaliyete geçmiş olup üretim sürecinde su sıkıntısından kaynaklanacak duraklama veya kapasite düşüklüğü beklenmemektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan