Gıda israfının önlenmesine yönelik çalışmalara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 76 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü *nün 96. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
M. Baki ERSOY MHP Kayseri Milletvekili
Gıda israfı hem ekonomik kaynakların heba edilmesi hem de çevresel sürdürülebilirliğin zarar görmesi açısından önemli bir sorundur. Türkiye genelinde yılda milyonlarca ton gıdanın çöpe gitmesi, israfın boyutlarını açıkça ortaya koymaktadır. Özellikle ekmek, sebze-meyve ve hazır yiyeceklerdeki kayıp oranları ciddi seviyelere ulaşmış durumdadır. Bu sorunun önüne geçebilmek için sadece gıda üretimi ve tüketimi alanında değil, aynı zamanda toplumsal bilinç düzeyinin yükseltilmesi konusunda da çok yönlü ve koordineli adımlar atılması gerekmektedir. Özellikle çocuk yaşlardan itibaren gıda tasarrufu, tüketim bilinci, sürdürülebilir tarım ve çevre duyarlılığı gibi Konuların eğitim sistemine daha kapsamlı bir şekilde entegre edilmesi, uzun vadeli ve kalıcı çözümler açısından gereklidir. Okullarda yürütülecek bilinçlendirme çalışmaları, gelecekte israfın önlenmesine yönelik davranış değişikliklerinin temelini oluşturacaktır.
Bu kapsamda;
SORULAR
Milli Eğitim Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğinde, Türkiye genelinde gıda israfının azaltılmasına yönelik bir ulusal farkındalık programı hazırlanması planlanmakta mıdır? Eğer halihazırda böyle bir uygulama varsa kapsamı nedir, hangi kurumlarla iş birliği yürütülmektedir?
Okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise düzeylerinde gıda israfı, sürdürülebilir tarım, çevre bilinci ve tasarruf alışkanlıkları gibi konularda verilen eğitim içerikleri nelerdir? Bu içerikler zorunlu müfredata dahil edilmiş midir?
Gıda israfı konusunda öğrencilerde davranış değişikliği oluşturmak amacıyla okullarda uygulanan sosyal projeler, kampanyalar veya atölye çalışmaları bulunmakta mıdır? Varsa bunların etki analizi yapılmakta mıdır? i
Bakanlığınız tarafından öğrencilere yönelik "Gıda İsrafını Önleme" temalı ödüllü yarışmalar, bilinçlendirme kampanyaları, sosyal sorumluluk projeleri veya yerel yönetimlerle iş birliği içinde yürütülen etkinlikler düzenlenmesi planlanmakta mıdır?
Milli Eğitim Bakanlığı olarak, okullarda sürdürülebilirlik ve sıfır atık temalı derslerin yaygınlaştırılması kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı ile sürekli ve kurumsal bir iş birliği planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
U3Y6EZ ça z 711343346 İlgi : a) 23/09/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1702648 sayılı yazınız. o 7/3y400 76€29
b) 07/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1712094 sayılı yazınız. o 74 3Y905
c) 09/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1713228 sayılı yazınız. 7/2s00&
ç) 10/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1715447 sayılı yazınız. 113545 ?6x 78
d) 17/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1718631 sayılı yazınız. 11350419 e)21/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1720765 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazıyla iletilen İstanbul Milletvekili Çiçek OTLU'nun 733885 ve 7734903, Batman Milletvekili Zeynep ODUNCU KUTEVİ'nin 7(34267, Kayseri Milletvekili M. Baki ERSOY'un 7/34268, Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN'ın 7734273, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANAL'ın 7/34396, İstanbul Milletvekili Elif ESEN'in 7/34662, Diyarbakır Milletvekili Adalet KAYA'nın 7/34896, Hatay Milletvekili Mehmet GÜZELMANSUR"un 7/34900, Van Milletvekili Sinan ÇİFTYÜREK"in 7135008, Mersin Milletvekili Talat DİNÇER'in 7/35015 ile Amasya Milletvekili Reşat KARAGÖZ'ün 7/35019 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
(6 e) ŞA MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 10 EĞİTİMİN el N ji Gelişti ö YÜZYILI el Nİ Strateji Geliştirme Başkanlığı hey Mi 7/13y268 SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
"Sıfır Atık, Gıda İsrafı, Sürdürülebilir Tarım, Çevre Bilinci Ve Tasarruf" kavramlarına Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programlarında birçok ders içeriğinde yer verilmektedir. Örneğin; Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programında 2. Sınıf "Doğa ve Çevre" öğrenme alanı öğrenme-öğretme uygulamaları bölümünde "Öğrencilerin kaynakları tasarruflu kullanarak israftan kaçınmaları ve israfın olası zararlarını fark etmeleri beklenir." ifadeleri yer almaktadır. 2. Sınıf "Doğa ve Çevre" öğrenme alanında öğrenme-öğretme uygulamaları bölümünde "(HB.2.5.4.) Kaynakları tasarruflu kullanmanın önemini değerlendirebilme" öğrenme çıktısına ait "b) Kaynakları tasarruflu kullanmaya yönelik çıkarımlarda bulunur. " süreç bileşeni ve öğrenme-öğretme uygulamalarında "tasarruf" kavramı ile ilişkili ifadeler yer almaktadır. 3.Sınıf "Doğa ve Çevre" öğrenme alanında öğrenme-öğretme uygulamaları bölümünde "(/B.3.5.4) Kaynakların doğru kullanımına ve tasarruf konularına değinilerek bir sunum hazırlamaları sağlanır." ifadeleri yer almaktadır. Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında 4. Sınıf "Sağlıklı Besleniyorum" ünitesinde zenginleştirme bölümünde "Gıda tasarrufu ile ilgili sosyal farkındalık projesi tasarlamaları istenebilir. " ifadeleri yer almaktadır. 4.Sınıf "Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar" ünitesinde köprü kurma bölümünde "Öğrencilerin okullarda elekirik, su ve gıda tasarrufu için yapılanları okul idaresi ile görüşerek belirlemeleri sağlanabilir. " ifadeleri yer almaktadır. Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programında tüm sınıf düzeylerinde 3. tema içeriklerinde "Sürdürülebilirlik: temiz suyun ve suyu arılmanın önemi, erişilebilirlik ve temiz çevre, sürdürülebilir toplulukların önemi, sorumlu üretim ve tüketimin önemi, bilinçli tüketici olma, israftan kaçınma " ifadeleri yer almaktadır. Coğrafya Dersi Öğretim Programında 11. Sınıf "Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri" ünitesinde öğrenme-öğretme uygulamaları bölümünde "COG.11.5.1. Gıda israfının önlenmesine yönelik çalışmalara nasıl katkı sağlanabileceği ile ilgili görüşler sunulur." ifadeleri yer almaktadır. 11.Sınıf "Ekonomik Faaliyetler ve Etkiler" ünitesinde öğrenme-öğretme uygulamaları bölümünde "(COĞ.11.5.1.) Tarımsal faaliyetleri gıda güvencesi açısından sorgulayabilme a) Tarımsal faaliyetler ve gıda güvencesi ile ilgili merak ettiği soruları sorar. b) Tarımsal Jaaliyetler ve gıda güvencesi ile ilgili bilgi toplar. c) Tarımsal faaliyetler ve gıda güvencesi ile ilgili elde ettiği bilgileri düzenler. ç) Tarımsal faaliyetler ve gıda güvencesi ile ilgili düzenlediği bilgileri çözümler. 4) Tarımsal faaliyetler ve gıda güvencesi ile ilgili çözümlediği bilgilerden çıkardığı sonuçları paylaşır." öğrenme çıktısı ve süreç bileşeni yer almaktadır. Ayrıca ortaöğretim kademesindeki haftalık ders çizelgelerinde "İnsan, Toplum ve Bilim" seçmeli ders kategorisinde "Sürdürülebilir Tarım ve Gıda Güvenliği" dersi de yer almaktadır.
Bakanlığımızca ücretsiz bir şekilde dağıtımı yapılan ders kitapları ve eğitim araçları; 14.10.2021 tarihli ve 31628 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği gereğince Talim ve Terbiye Kurulu tarafından uygun görülen kriterler doğrultusunda hazırlanmaktadır. Ders kitapları ve eğitim araçlarının hazırlanması, incelenmesi ve değerlendirilmesi süreçlerinde kullanılan ve 15/10/2024 tarih ve 117172165 sayılı Kurul Mütalaası ile uygun bulunan "TYMM Ders Kitapları ve Eğitim Araçlarının İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamaları" içerisinde gıda israfı, sürdürülebilir tarım, çevre bilinci ve tasarruf alışkanlıkları konularıyla ilgili ilgili maddeler aşağıda sunulmuştur:
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı 2 YÜZYILI
"1.9.1. İçerikte çevre bilincine aykırı mesajlar içeren yazılı veya görsel herhangi bir unsur bulunmamalıdır.1.9.2. İçerikte öğrencilerin çevre bilinçlerinin artması teşvik edilmelidir. İçerikte eğitim öğretim programı ile uyumlu olacak şekilde çevre ve sürdürülebilirlik, iklim değişikliği, doğal kaynakların korunması ve yeşil dönüşümlerle ilgili yazılı ve görsel unsurlara ve e-içeriklere yer verilmelidir.
1.9.3. İçerikte hayvan haklarına aykırılık teşkil edecek yazılı ve görsel herhangi bir unsur bulunmamalıdır."
Yukarıda yer alan kriterler ve açıklamaları ile birlikte ders kitapları ve eğitim araçlarında gıda israfı, sürdürülebilir tarım, çevre bilinci ve tasarruf alışkanlıkları ile ilgili toplumsal farkındalık oluşturmak hedeflenmektedir.
Öte yandan ortaokul 6, 7 veya 8. sınıflarda haftada 2 ders saati çevre ve iklim değişikliği dersi seçmeli olarak okutulmaktadır.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca belirlenen Belirli Gün ve Haftalar Çizelgesinde yer alan Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası'nda okullarımızda; "tasarruf ve yatırım bilincinin oluşturulması, yerli üretimin desteklenmesi ile sürdürülebilir çevre dostu tüketim" başlığında çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir. Ayrıca Temel Eğitim Genel Müdürlüğünce okul öncesi eğitim kademesine yönelik 2024-2025 eğitim öğretim yılında; yerli üretim ve yerli ürün tüketimi, tarım, sanayi ve teknolojik gelişmeler, tutumluluk, tasarruf, çevre bilinci konularında çocuklara sunulan öğrenme deneyimlerinin zenginleştirilmesini, ailelerin sürece dâhil edilerek edinilen bilgi ve becerilerin kalıcı hâle getirilmesini sağlayacak içeriklerin yer aldığı "Tutum, Yatırım ve Türk Malı Haftası Etkinlik Takvimi" yayımlanmıştır.
Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü ile Tarım ve Orman Bakanlığı arasında Ekim 2025'te yapılan protokol kapsamında, ihtiyaç duyulması hâlinde tarım, hayvan sağlığı ve yetiştiriciliği ve laboratuvar hizmetleri alanları çerçeve öğretim programlarının ve çerçeve öğretim programlarında yer alan/yer alabilecek seçmeli meslek dersleri/sertifika dersleri ve basılı/dijital eğitim materyalleriyle ilgili çalışmalara katkı sağlamak, sağlıklı gıda kültürü, bilinçli tarım kültürü, üretim farkındalığı, yeşil ve dijital dönüşüm kapsamında ortak çalışmalar yapılması planlanmıştır.
Öte yandan öğrencilerimizde tarım ve gıda güvenliği ile iklimin önemi ve çevre bilinci geliştirmek amacıyla Anadolu imam hatip lisesi haftalık ders çizelgesine 10. sınıfta 1; 11 ve 12. sınıflarda ise | veya 2 saat seçilebilecek şekilde "İklim, Çevre ve Yenilikçi Çözümler" ile "Sürdürülebilir Tarım ve Gıda Güvenliği" dersleri eklenmiştir.