Muhtarların sosyal güvenlik statüsüne ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 341 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Kanunu uyarınca muhtarlara ödenek verilmekte ve emekli olmayan muhtarların sosyal güvenlik primleri devlet tarafından ödenmektedir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre ise muhtarlar 4/b (Bağ-Kur) kapsamında sigortalı sayılmaktadır.
Bu düzenleme sonucu; e Muhtarlar, kamu görevi ifa etmelerine rağmen sosyal güvenlik bakımından memurlar (4/60) ya da işçiler (4/a) gibi değil, kendi adına bağımsız çalışanlar gibi değerlendirilmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
"e Emekliolanmuhtarlar için prim ödemesi yapılmamakta, yalnızca ödenek ödenmektedir. e Bu durum, sosyal güvenlik hakları bakımından eşitsizliklere, uygulamada ise statü belirsizliklerine neden olmaktadır.
Muhtarların görevleri kamu hizmeti niteliği taşımasına rağmen, sosyal güvenlik mevzuatında farklı değerlendirilmesi, kamu görevinin kurumsal yapısını da zayıflatmaktadır. Bu konuda gerek muhtarların gerekse kamuoyunun beklentisi, daha adil ve kurumsal bir düzenlemenin yapılmasıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Kamu hizmeti niteliği taşıyan muhtarların; 5510 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesi uyarınca 4/b kapsamında değerlendirilmesinin gerekçesi nedir?
Muhtarların sosyal güvenlik statüsünün 4/a (SSK) kapsamında değerlendirilmesine yönelik herhangi bir hâzırlığınız veya etki analizi çalışmanız bulunmakta mıdır? dUYUS
. Emekli olup muhtarlık görevine devam edenlerin, sosyal güvenlik primlerinin ödenmemesi uygulaması adil bulunmakta mıdır? Bu konuda yeni bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?
. Muhtarların statüsüne ilişkin mevcut uygulamanın, iş kazası, hastalık ve analık gibi sigorta kollarından yararlanma açısından ortaya çıkardığı hak kayıpları hakkında bakanlığınızın değerlendirmesi nedir? Bu konuda yeni bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?
. 2108 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun'da değişiklik yapılarak muhtarlığın sosyal güvenlik statüsünün netleştirilmesi, kamu görevi kimliğinin güçlendirilmesi ve muhtarların sosyal haklarının iyileştirilmesi konusunda hükümetinizin bir çalışması var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o :09.10.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1713228 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Ankara Milletvekili Sayın Yüksel ARSLAN tarafından yöneltilen 7/34345 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi (4/1-(b)) kapsamında köy ve mahalle muhtarları sigortalı sayılmıştır. 5510 sayılı Kanunun "Sigortalı Sayılmayanlar' başlıklı 6. maddesi; '30. maddenin üçüncü fikrasının (b) bendi kapsamında olanlar hariç olmak üzere, yaşlılık aylığı almaktayken bu aylıkları kesilmeksizin 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar, 4. ve 3. maddelere göre sigortalı sayılmaz...' hükmünü amirdir. Aynı Kanunun "Yaşlılık Aylığının Başlangıcı ve Kesilmesi" başlıklı 30. maddesi; '4. Maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlardan aylıklarının kesilmesi için yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıkları talep tarihini takip eden ay başından itibaren kesilir. Bu sigortalılar hakkında bu fıkranın (a) bendi hükümleri uygulanır. hükmünü amirdir. Geçici 14. maddesi ise; 'Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ya da sonra malullük, yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlardan; 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar hakkında, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili Kanun hükümleri uygulanmaz. Bunlar hakkında, 6. maddenin birinci fıkrasının (n) bendi veya 30. maddenin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır. * hükmünü amirdir.
2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesinin altıncı kısmında yer alan "Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar? başlıklı alt bölümünde yaşlılık aylığı almakta iken 01.03.2016 tarihi ya da daha sonraki bir tarihte 4/1-(b) bendi kapsamında sigortalılığı bulunanların sigortalı sayılmayacakları, yaşlılık aylığının durdurulmasını talep etmeleri halinde 4/1-(b) bendi kapsamında zorunlu sigortalı olacakları talimatlandırılmıştır. Ayrıca, Köy ve mahalle muhtarları, 4/1-(b) kapsamında sigortalı olup, bu kapsamdaki kişiler, kısa vadeli sigorta kollarından; iş kazası, meslek hastalığı ve analık sigortasından sağlanan yardımların tamamından yararlanmaktadır. Bununla birlikte köy ve mahalle muhtarları da dahil olmak üzere 4/1-(b) bendi kapsamında yer alan sigortalılara hastalık sigortasından yardım sağlanmamaktadır. Dolayısıyla kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar açısından köy ve mahalle muhtarlarının statüsünde herhangi bir değişiklik olmamıştır.
Öte yandan, 5510 sayılı Kanunun 6. maddesinin (n) fıkrasında ise yaşlılık aylığı almaktayken bu aylıkları kesilmeksizin 4/1-(b) kapsamında çalışanların da sigortalı sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bununla birlikte, yaşlılık aylığı almakta iken 4/1-(b) kapsamında çalışmaya başlayan sigortalıların sosyal güvenlik destek primleri yaşlılık aylıklarından kesilmekte iken 29.01.2016 tarihli ve 6663 sayılı Kanunla bu uygulama yürürlükten kaldırılmış, böylece köy ve mahalle muhtarlarından emekli olanların da yaşlılık aylıklarında iyileştirme sağlanmıştır. Ayrıca 01.05.2017 tarihine kadar kendileri tarafından ödenen köy ve mahalle muhtarlarının 4/1-(b) kapsamındaki sigorta primleri bu tarihten itibaren İl Özel İdarelerince, büyükşehirlerde ise Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarınca ödenmeye başlam
"Or. Vedat BIKHAN Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(312) 296 — 71 68