Kastamonu'nun Hanönü ilçesindeki bir bakır işletmesinin atıklarının çevreye zarar verdiği iddiasına ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki Kaynak göster
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti), 23 Ağustos 2023 tarihinde 7/3438 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 54 gün sonra, 16 Ekim 2023).
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “Kastamonu'nun Hanönü ilçesindeki bir bakır işletmesinin atıklarının çevreye zarar verdiği iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/3438, 23 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-3438-kastamonu-nun-hanonu-ilcesindeki-bir-bakir-isletmesinin-atiklarinin-cevreye-zarar-verdigi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c46a37cd-4ee0-444f-beab-018a25f8deae
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 54 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Mehmet
Özhaseki tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Basında yer alan bilgide; ""Kastamonu Hanönü Acacia Bakır Madeni işletmesi tarafından zehirlenirken, yetkililer söz konusu durumu örtbas ediyor. Hanönü'nde Akfen ve İlbak Holding ortaklığında işletilen Acacia Maden İşletmeleri A.Ş. aşağısında bulunan HES kanalına zehirli kimyasal atık bırakıyor. Bu su ise Gökırmak ve oradan Kızılırmak'a bağlanıyor. Buna ilişkin bütün çabalarıma karşı numune alınmayınca bireysel olarak numune alarak test ettirdim ve söz konusu fabrikanın çok yoğun oranlarda zehirli kimyasal atık bıraktığını tespit ettim. Soruşturma başlatıldı ancak, söz konusu soruşturma için denetime gelen İl Çevre Müdürlüğü yetkilileri suyun temiz olduğu gerekçesiyle numune almadan oradan ayrıldı. Arabaya bindikleri esnada da fabrika yetkililerine burayı tazyikli suyla yıkayın hiçbir şey kalmasın diyerek fabrika yetkililerini delil karartmaya yönlendirdiler. Yetkilileri iki kez, kanalı temizlemeye çalışırken de yakaladık. Temizlemeye çalıştıkları yer ise basının ve bizin fotoğraf ve video çektiğimiz yerdi. Buna karşın başlatılan soruşturmada ise Taşköprü Cumhuriyet Başsavcılığı numune alınmamasına rağmen kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Daha önce 3 defa bu atıkları taşıyan borular şehrin içinde patladı. O dönemde de inceleme için gelen heyetin raporları hala sunulmadı. Hanönü'nde bulunan Belediye ve partiler, bu işten kar sağladıkları için de fabrikanın faaliyetlerini örtbas ediyor. Biz, Hanönü'lüler olarak fabrikanın yönetmeliklere uyarak can sağlığımızı tehlikeye atmasın diye talepte bulunurken bu talepler karşısında yalnız kalıyoruz." ifadeleri yer almaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Yukarıda bahsi geçen ifadeler doğru mudur?
TBMM Halkla İlişkiler Binası
Kat, Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara
Konu ile ilgili Bakanlığınızın bilgisi var mıdır?
Bakanlığınızın konu hakkında yapmış olduğu çalışmalar var mıdır? Varsa bunlar nelerdir?
Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkililerinin bahsi geçen suyun temiz olduğu gerekçesiyle numune almadan alandan ayrıldığı iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa numune alınmamasının gerekçesi nedir?
Eğer bu iddialar doğruysa Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü hakkında açılmış bir soruşturma var mıdır? Varsa akıbeti ne durumdadır?
Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkililerinin fabrika yetkililerini delil karartmaya yönlendirdikleri iddiası doğru mudur?
Bahsi geçen fabrika yetkililerinin kanalı temizlemeye çalıştıkları iddiası doğru mudur?
Bahsi geçen işletme hangi sıklıkla denetlenmektedir? Eğer denetlenmişse en son ne zaman denetlenmiştir?
Daha önce 3 defa bahsi geçen işletmenin atıkları taşıyan boruların şehrin içinde patladığı iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa soruşturmanın akıbeti ne durumdadır? Eğer bu iddia doğruysa o dönemde inceleme için gelen heyetin raporlarının sunulmamasının gerekçesi nedir?
Sonö5 yılda kaç işletmeye çevreye verdiği zarar gerekçesiyle ceza kesilmiştir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
SORULAR VE CEVAPLARI
S-1) Kastamonu'da bir bakır madeni işlemesi atıklarının çevreye zarar verdiği iddiaları doğru mudur? C-1) Bahsi geçen ifadeler gerçeği yansıtmamaktadır.
S-2) Konuyla ilgili Bakanlığınızın bilgisi var mıdır?
C-2) Bakanlığımız, konu hakkında; Kastamonu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüz tarafından bilgilendirilmiştir.
S-3) Bakanlığınızın konu hakkında yapmış olduğu çalışmalar var mıdır? Varsa Bunlar nelerdir?
S-4-) Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkililerin bahsi geçen suyun temiz olduğu gerekçesiyle numune almadan alandan ayrıldığı iddiası doğru mudur? Eğer bu olay doğru ise numune alınmamasının gerekçesi nedir?
C-3,4) Söz konusu borudan gelen suyun tespiti için tesis içerisinde bulunan yağmur suyu rögarından kireç ve tazyikli su hatta verdirilmiş olup, kireç ve tazyikli su şikayete konu borudan çıkmıştır. Şikayete konu borunun yağmur suyu hattı olduğu ve denetim esnasında gelen suyun tesiste bulunan çimlerin sulama suyu olduğu tespit edildiğinden herhangi bir atık su numunesi alınmamış, ancak bu durum Taşköprü Cumhuriyet Savcılığına bildirilmiştir.
S-5) Eğer bu iddialar doğruysa Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü hakkında açılmış bir soruşturma var mıdır? Varsa akıbeti ne durumdadır?
C-5) Kastamonu İl Müdürlüğümüz hakkında açılmış herhangi bir soruşturma bulunmamaktadır.
S-6-) Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkililerinin fabrika yetkililerini delil karartmaya yönlendirdikleri iddiası doğru mudur?
C-6) 04.08.2023 tarihinde; Hanönü İlçe Emniyet Amirliği tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne telefon üzerinden gelen ihbarda; İlçe sınırları içerisinde faaliyet gösteren Acacia Maden İşletmeleri A.Ş.'nin sahasında bulunan bir borudan (koruge) atık su deşarjı yapıldığının bildirilmesi üzerine, İl Müdürlüğü teknik personelince aynı tarihte şikayete konu alanda denetim yapılmış olup, delil karartmaya yönlendirme iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.
S-7) Bahsi geçen fabrika yetkililerinin kanalı temizlemeye çalıştıkları iddiası doğru mudur?
C-7) 04.08.2023 tarihinde gerçekleşen şikayetin basında sıklıkla gündem olmasından dolayı herhangi bir yanlış anlaşılmaya mahal vermemek adına söz konusu borunun giderinin kapatıldığı (körlendiği) tesis yetkilileri tarafından beyan edilmiş olup, bunun üzerine; İl Müdürlüğümüz teknik personelince 25.08.2023 tarihinde yapılan denetimde borunun kapatıldığı (körlendiği) tespit edilmiştir.
S-8) Bahsi geçen işletme hangi sıklıkla denetlenmektedir? Eğer denetlenmişse en son ne zaman denetlenmiştir?
C-8) Çevre kirliliğini önleme ve çevre kalitesini iyileştirmeye yönelik her türlü faaliyet ile bu faaliyetlere ilişkin konularda uygulama ve izleme süreçlerini takip etmek, gerekli tedbirleri aldırmak, mevzuata aykırılık veya ihlal tespit edilmesi durumunda idari yaptırım uygulamak dâhilindeki sorumluluklarımıza binaen, Bakanlığımızda görevli denetim personelleri tarafından 2872 sayılı Çevre Kanunu ile ilgili yönetmeliklere istinaden söz konusu tesis de dahil olmak üzere bilfül denetimler yapılmaktadır. Bu doğrultuda Bakanlığımız tarafından Acacia Maden İşletmeleri A.Ş. (Kastamonu Hanönü Şubesi)'ne 01.01.2017 tarihinden günümüze dek toplamda 126 denetim gerçekleştirilmiştir. Son denetim, Kastamonu Valiliği (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) tarafından 05.09.2023 tarihinde yapılmıştır.
Bahse konu işletmede yer alan atık barajı ayda | defa, inşaatı devam eden atık barajı ise 2 ayda bir defa denetlenmekte olup, kurulu bulunan sürekli atık su izleme sistemi bütünleşik karşılaştırma numuneleri de gözetim altında tutulmaktadır. İşletmeye 2022 yılında birleşik denetimler yapılmış ve halen sıklıkla denetlenmektedir. İşletme en son; 05.09.2023 tarihinde denetlenmiştir.
S-9) Daha önce 3 defa bahsi geçen işletmenin atıkları taşıyan boruların şehrin içinde patladığı iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa soruşturmanın akıbeti ne durumdadır? Eğer bu iddia doğruysa o dönemde inceleme için gelen heyetin raporlarının sunulmamasının gerekçesi nedir?
C-9) Basında yer alan boru; yağmur suyu isale hattı borusudur. Daha önce 3 defa patladığı belirtilen atık taşıyan boru hattı ile alakası bulunmamaktadır. İşletmeye ait atık barajı ile ters istikamete olup, yaklaşık kuş uçuşu 1,5 kilometre uzaklıktadır. Bahsi geçen atık boruları ise işletmede oluşan atığı atık barajına taşıyan boru hattıdır. Hanönü İlçesi içerisinden geçerek atık barajına ulaşmaktadır. Boru hattından atık sızıntısı olmuş ve tesis tarafından İl Müdürlüğü gözetimimizde yapılan müdahalelerce sızan atık ve toprak sıyrılarak atık barajına taşınmıştır. Alınan numunelerde referans toprak ile benzer özellikte olduğu tespit edilmiştir. Firmaya bu olaylardan dolayı çeşitli idari yaptırım uygulanmıştır.
S-10) Son 5 yılda kaç işletmeye çevreye verdiği zarar gerekçesiyle ceza kesilmiştir?
C-10) Son 5 yılda, 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca; tüzel kişilere uygulanan ceza Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde kalan serbest ve münhasır ekonomik bölgeler dâhil tüm kara alanlarında, ülkenin egemenlik alanlarındaki denizlerde ve yargılama yetkisine tabi olan deniz yetki alanlarında ve bunlarla bağlantılı sularda, tabii veya suni göller ve baraj gölleri ile akarsularda yer alan tüm tesislere; çevre üzerindeki potansiyel etkilerine göre denetim sıklığı belirlenerek idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Bu kapsamda, 01.01.2017 tarihi itibariyle toplam 34.769 adet idari para cezası verilmiştir.
Ayrıca, adı geçen işletmeye yaptığı ihlaller nedeniyle, Kastamonu İl Müdürlüğü tarafından; 18.02.2020'de (Toprak Kirliliği) 88.499.-TL, 05.03.2021'de (ÇED Taahhüt İhlali) 40.223. TL, 06.06.2022'de (Toprak Kirliliği) 263.032 TL, 22.06.2022'de (Atık su) 131.516.- TL, 23.06.2022'de (Bilgi Belge Vermemek) 32.885.-TL, 31.10.2022'de (Toprak Kirliliği) 394.548.-TL, 28.11.2022'de (Toprak Kirliliği) 394.548. -TL, 27.12.2022*de (Toprak Kirliliği) 394.548 .-TL, 11.01.2023'de (Toprak Kirliliği) 879.564.- olmak üzere; toplam 2.619.363 TL idari yaptırım cezaları kesilmiştir.