Genç şair yetiştirme politikasına ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 15 Ağustos 2025 tarihinde 7/34491 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 129 gün sonra, 22 Aralık 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Genç şair yetiştirme politikasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34491, 15 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34491-genc-sair-yetistirme-politikasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fee98527-a722-4b39-bb89-01998607d8af
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 129 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 74 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim
Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Bir milletin ruhunu ayakta tutan en önemli unsurlardan biri de o milletin kelimelerle kurduğu hafızası, yani şiiridir. Mehmet Akifler'in, Nazımların, Cemal Süreyya'ların, Turgut Uyarların, Edip Canseverlerin, Orhan Velilerin, Ziya Gökalplerin ve daha nice şairimizin dizelerinin yankısı hâlâ Anadolu'nun taşında, toprağında dolanırken... Bugün, Türk şiiri derin bir suskunluğa gömülmüştür. Adeta kelimeler küsmüş, ilham kırılmış, genç yüreklerin sesi duyulmaz olmuştur. Kültür politikaları, edebiyatın asli damarını beslemekten uzaklaşmış, kamu kaynakları çürüklere akarken, gerçek yetenekler yalnızlığa mahkum edilmiştir. Bugün edebiyat fakültelerinde, atölyelerde, internet forumlarında yüzlerce genç, "Ben neden duyulmuyorum?" diye feryat etmektedir. Avrupa ülkelerinde kültürel kalkınmanın en önemli dayanaklarından biri olarak şiir ve yaratıcı yazarlık eğitimi kabul edilmekte, genç şairlerin yetişmesi için hem müfredat düzeyinde hem de devlet destekli kültürel programlarla ciddi politikalar uygulanmaktadır.
İngiltere, Fransa, Almanya, Norveç ve Hollanda gibi ülkelerde: İlköğretim ve lise çağından itibaren yaratıcı yazarlık dersleri ve şiir atölyeleri müfredata dahil edilmekte, Genç şairler için burslar, yayın destekleri, sanatsal kamplar ve ulusal şiir yarışmaları düzenlehmekte, şiir, sadece bir edebi tür değil; duygusal gelişimin ve eleştirel düşüncenin eğitimi olarak görülmektedir. Oysa Türkiye'de, ne Milli Eğitim Bakanlığı ne de Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde, sistematik bir genç şair yetiştirme politikası bulunmamaktadır. Okullarımızda şiir, yalnızca sınav konusu ya da ezber malzemesi olarak yer almakta; yeni kuşak şair adaylarına ne yaratıcı alanlar sunulmakta ne de destek mekanizmaları oluşturulmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Türkiye'de genç şairlerin yetişmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yürürlükte olan herhangi bir ulusal politika belgesi ya da stratejik planı bulunmakta mıdır? Varsa bu belge ve programlar nelerdir?
Son 10 yılda bakanlığınız tarafından kaç edebiyat atölyesi, şiir kampı, yaratıcı yazarlık programı düzenlenmiştir? Hangi yaş gruplarına yönelik olmuştur?
Avrupa Birliği ülkelerinde uygulandığı gibi, genç şairlere yönelik burs, kitap basım desteği, çeviri fonları veya yurt dışı edebiyat değişim programları yürütülmekte midir? Yürütülmüyorsa nedeni nedir?
Türkiye genelinde ortaöğretim ve lise düzeyinde genç yetenekleri keşfetmeye yönelik, şiir yarışması veya yaratıcı yazarlık projeleri düzenlenmesi konusunda Bakanlığınızın Milli Eğitim Bakanlığı ile bir işbirliği protokolü var mıdır?
Türkiye'de son 5 yıl içinde, 30 yaş altı şairlere verilen bir devlet destekli ödül, fon veya yayın teşviği olmuş mudur? Varsa kimler yararlanmıştır?
Şiirin sadece nostaljik bir tür değil, çağdaş bireyin kendini ifade etme biçimi ve kültürel inşa unsuru olduğu gerçeğinden hareketle; şiiri toplumsallaştırmak ve genç kuşaklara ulaştırmak adına yürütülen güncel projeleriniz nelerdir?
Şairliğin bir "meslek değil, bir kimlik biçimi" olarak tanımlandığı ülkelerde devletler bu kimliği koruma altına almaktadır. Bakanlığınız, Türkiye'de genç şairlerin kimlik ve ifade hakkını korumaya yönelik hangi somut adımları atmıştır ya da atmayı planlamaktadır?
Bakanlığınızın, 14-30 yaş arası gençlerin edebi üretimlerini teşvik etmek amacıyla yürüttüğü veya planladığı herhangi bir genç şair yetiştirme programı bulunmakta mıdır?
Şiir türü özelinde yürütülen. herhangi bir ulusal yetenek tarama sistemi veya edebi potansiyel keşfi projesi var mıdır?
Bakanlığınız son 10 yıl içinde 30 yaş altı kaç şairin ilk kitabının basımına destek sağlamıştır? Bu desteklerin dağılım kriterleri nelerdir?
Genç Türk şairlerinin eserlerinin yabancı dillere çevrilerek yurt dışında yayımlanması için herhangi bir fon, hibe veya çeviri desteği sunulmakta mıdır?
Avrupa'daki benzeri kuruluşlarda olduğu gibi Türkiye'de de "Genç Edebiyatçılar Fonu" kurmayı düşünüyor musunuz?
Bakanlığınız ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında gençlerin yaratıcı edebiyatla buluşması için ortak yürütülen bir müfredat entegrasyon projesi var mıdır?
Lise düzeyinde öğrencilerin şiir yazma becerisini geliştirmeye yönelik "yaratıcı yazarlık" dersi öneriniz olmuş mudur? Bu konuda Milli Eğitim'e ilettiğiniz resmi yazılar veya raporlar varsa nelerdir?
Gençlerin yazdığı şiirlerin okul içi veya il düzeyinde yayımlanması amacıyla bakanlıkça önerilen ya da yürütülen bir yayın politikası var mıdır?
Avrupa ülkelerinde uygulandığı gibi, şiirin toplumla iç içe geçmesini sağlayan "Kamusal Şiir" uygulamaları (örneğin metroda şiir, sokakta şiir, tramvayda şiir gibi) Türkiye'de neden hayata geçirilmemektedir?
Belediyelerle işbirliği yapılarak, şehir estetiği kapsamında genç şairlerin dizelerinin kamusal alanlara taşınmasına dair bir planınız var mıdır?
Dijital mecralarda şiir yazan gençleri desteklemek amacıyla bir dijital şiir platformu kurulması düşünülmekte midir?
Edebiyat dergiciliği gerilerken, sosyal medya üzerinden gelişen yeni şiir dili üzerine bakanlık düzeyinde yürütülen herhangi bir izleme veya analiz çalışması var mıdır?
Avrupa Birliği ve UNESCO bünyesinde genç şairlerin kültürlerarası etkileşim için davet edildiği projelere Türkiye'den son 10 yılda kaç genç şair katılmıştır? Bu projelerde bakanlığınızın rolü nedir?
Avrupa'daki "Poetry Foundation", "Young Poets Network", "Literary Europe Live" gibi ağlara Türkiye'den katılım neden sınırlıdır? Bu kurumlarla işbirliği yapılmakta mıdır?
2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında bakanlığınızın şiir türüne ve genç şairlere doğrudan tahsis ettiği toplam bütçe nedir?
Edebiyat daire başkanlıklarında şiir türünü ve genç yazarları temsil eden bağımsız bir birim oluşturulması gündeminizde midir?
Bakanlığınızın, son 50 yılın şairlerinden oluşan canlı şiir arşivi oluşturma ve bu arşiv üzerinden genç şairlerle usta şairlerin buluşmasını sağlama projesi var mıdır?
Gelecek yüzyılda Türkiye'de şiirin yerini ve rolünü nasıl tanımlıyorsunuz? Bu konuda stratejik bir vizyon belgesi yayımlamayı planlıyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
BAKANLIĞIMIZCA HAZIRLANAN CEVAP
Bakanlığımız (Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü)'ca;
Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünce yapılan beste yarışmalarında, Türkçe şiir yazımını desteklemek adına, başvuruda sunulan eserlerin güftelerinin yeni ve özgün olması hususları desteklenmektedir. Bu kapsamda 2020 yılında gerçekleştirilen Çok Sesli Koro Eseri Beste Yarışması, 2024 yılında gerçekleştirilen Hikmet Şimşek Çok Sesli Koro Eseri Beste Yarışması ve Prof. Dr. Alaeddin Yavaşça anısına Beste Yarışması ile 2025 yılında gerçekleştirilen 11. Türk Müziği Çocuk Şarkıları Beste Yarışmalarının başvurularında bu hususlara yer verilmiştir.
Bakanlığımız (Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü) ca;
Bakanlığımızca, Türk edebiyatı alanında yeni ve özgün edebiyat eserlerinin üretilmesi, yayımlanması, yeni yazar ve şairlerin desteklenmesi amacıyla "Edebiyat Eserlerini Destekleme (EDES) Programı" yürütülmektedir. EDES Programı, 26 Ağustos 2017 tarihli ve 30166 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Edebiyat Eserlerinin Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca sürdürülmektedir. 2014 yılından bu yana devam eden program kapsamında "ilk eser" niteliği taşıyan edebiyat eserlerini yayımlayacak yayınevlerine maddi destek sağlanmaktadır. Programa tüm edebi türlerle (şiir, öykü, roman, masal, deneme vb.) başvuru yapılabilmektedir. Destek alan yayınevi, sağlanan desteğin 9035'ini yazara ödemekle yükümlüdür. Bugüne kadar 579 eserin yayımı için destek sağlanmıştır.
Kitap basım desteği, EDES Programı kapsamında verilmekte olup başvuru şartlarında yaş sınırlaması bulunmamakla birlikte, program yeni yazar ve şairlerin desteklenmesini amaçlamaktadır. EDES Programı kapsamında 2014 yılından bu yana şiir türünde ilk kitap basımı olarak 112 esere (112 şaire) ve 2020-2025 yılları arasında şiir türünde 75 esere (75 şaire) destek verilmiştir.
2021 yılında başlatılan ve ülkemizin farklı şehirlerinde düzenlenen Kültür Yolu Festivalleri kapsamında Bakanlığımızca gerçekleştirilen Edebiyat Etkinlikleri Programları; edebiyatın toplumla buluşmasını, kültürel üretimin teşvik edilmesini ve genç kuşakların edebiyatla etkileşimini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, edebiyat alanında yürütülen faaliyetlere ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmektedir.
2023 yılında toplam 79 etkinlik düzenlenmiş, bu etkinliklere 12.925 katılımcı iştirak etmiştir. Program kapsamında 96 davetli, 120 eser başlığı, 64 yayınevi yer alınmıştır. Etkinlikler 11 ilde, 34 farklı mekânda gerçekleştirilmiştir. 2024 yılında ise edebiyat programlarının kapsamı daha da genişletilerek 113 etkinlik düzenlenmiş, toplam 27.278 katılımcıya ulaşılmıştır. Bu etkinliklerde 164 davetli, 111 farklı eser başlığı ve 68 yayınevi yer almıştır. 2024 yılı etkinlikleri 16 ilde, 48 farklı mekânda gerçekleştirilmiştir.
Söz konusu faaliyetler kapsamında 2023 yılında 4 şiir dinletisi ve 2 yaratıcı yazarlık atölyesi, 2024 yılında ise 8 şiir dinletisi, 5 yaratıcı yazarlık atölyesi ve İstanbul
Kültür Yolu Festivali kapsamında 15. Uluslararası İstanbul Şiir ve Edebiyat Festivali düzenlenmiştir.
2025 yılı Kültür Yolu Festivalleri Edebiyat Etkinlikleri Programında, edebiyat alanındaki uluslararası nitelikli çalışmalar güçlendirilmiş; Şanlıurfa, Samsun ve Malatya Kültür Yolu Festivalleri bünyesinde "Uluslararası Genç Edebiyatçılar Günleri" etkinliği düzenlenmiş, ayrıca İstanbul Kültür Yolu Festivali kapsamında 16. Uluslararası İstanbul Şiir ve Edebiyat Festivaline destek sağlanmıştır. Bunun yanında, Trabzon Kültür Yolu Festivali Programında kentin edebiyat geleneğine katkı sunan 15 yerel şairin katılımıyla "Trabzon'a İz Bırakan Şairler" adlı şiir dinletisi düzenlenmiştir.
Bu çalışmalar, edebiyatın toplumsal görünürlüğünü artırmakta, yerel ve uluslararası ölçekte şairlerin, yazarların ve genç edebiyatçıların bir araya gelmesini sağlayarak kültürel üretimi sürdürülebilir biçimde desteklemektedir.
Kütüphaneler yıllarca insanlara sadece bilgi sunan mekânlar değil, aynı zamanda toplumu bir araya getiren, eğiten, yardım eden ve herkese kapılarını açan kamusal mekânlar olmuştur. Bu kapsamda yurt genelinde hizmet veren tüm halk kütüphanelerinde; okuma kültürünü ve kütüphane kullanımını yaygınlaştırmak amacıyla çeşitli atölye gölge oyunu, Anadolu masalları, dünya dillerinden masallar ile edebiyat, kültür, sanat, kişisel gelişim ve sağlık alanlarında söyleşiler, aile seminerleri ve farkındalık eğitimleri düzenlenmektedir.
Yurt genelinde hizmet veren halk kütüphanelerinde; edebiyat, şiir, yazarlık konularında eğitimler, bilgilendirici etkinlikler, sergiler, söyleşiler ve atölyeler düzenlenmektedir. Bu kapsamda yurt genelinde 2015 yılından bu yana 8.770.203 kişinin katılımı ile 129.404 kültürel etkinlik gerçekleştirilmiştir
2005 yılından bu yana yürütülmekte olan ve kısa adı TEDA Programı olan Türk Kültür, Sanat ve Edebiyatının Dışa Açılımını Destekleme Projesi; Türk kültür, sanat ve edebiyatının klasik ve çağdaş eserlerinin yabancı yayınevlerince türkçe dışındaki dillere çevrilmesi, yayımlanması ve tanıtılması esasına dayalı bir çeviri ve yayım destek programıdır. Desteğe hak kazanan yayınevlerine kurul kararları uyarınca, ilgili eserin çevirisi ya da yayımı için mali destek sağlanmaktadır. Destek alan yayınevleri, destek aldığı eseri kendileri ile yapılan sözleşmeyi takip eden iki yıllık süre içinde yayımlamakta ve okurlara sunmaktadır.
Bakanlığımızca, 2005-2025 yılları arasında, TEDA Programı çerçevesinde; 99 ülkeden başvuran 1.027 yayınevine 4.465 eserin 64 farklı dilde çeviri ve baskısı için destek verilmiştir. Baskı öncesi destek sağlanan bu eserlerden 7 Ekim 2025 itibarıyla
3.576 adedi yayımlanmış ve okurlarıyla buluşmuş olup bu eserlerin 141 adedi şiir alanındadır.
TEDA Programı kapsamında, 2021, 2022, 2023, 2024 ve 2025 yıllarında 23 şairimizin 30 eserinin 15 farklı dile çevirisine destek verilmiştir.
TEDA Projesi kapsamında destek alarak, eserleri yayımlanan yazarların uluslararası çeşitli etkinliklerde tanıtılması, söyleşi, panel imza günü gibi etkinliklere katılmaları amacıyla, ilk kez 2023 yılında uygulanmaya başlanan bilet desteği kapsamında; 2023 yılında 9, 2024 yılında 7 ve 2025 yılında 1 yazarımıza, yazar bilet desteği sağlanmıştır.
Bakanlığımız (Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü) ca;
Somut Olmayan Kültürel Mirasın tespiti, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması çalışmaları kapsamında; Sözlü Gelenekler ve Anlatımlar alanında Dede Korkut Mirası: Destan Kültürü-Halk Masalları ve Müzik (2018), Âşıklık Geleneği (2009) Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi'nin listelerine taraf olduğumuz 2006 yılından bu yana kaydettirilen unsurlar arasında yer almaktadır.
Bu unsurlarla birlikte, söz konusu sözleşme kapsamında Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğünce oluşturulan Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanterine; Şeref Taşlıova (1938- 2014) Aşıklık Geleneği, Veli Aykut-Aşıklık/Zakirlik Geleneği, İsmail Nar-Âşıklık Geleneği, Ali Rıza Ezgi-Âşıklık Geleneği, Maksut Koca-Âşıklık Geleneği, Neşet Ertaş (1938-2012) Halk Ozanlığı alanında yaşayan insan hazinesi olarak kayıtlıdır.
Ayrıca, Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcılarının Başvuru, Değerlendirme, Tespit ve Kayıt İşlemlerine İlişkin Yönerge uyarınca âşık-ozan, halk şairliği ve zakirlik geleneği başlığı altında "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı Tespit ve Değerlendirme Kurulları" oluşturulmaktadır. Kurullarınca müracaat sahipleri arasından yeterliliği uygun görülen kişiler Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezinde Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı olarak kayıt altına alınmakta ve Genel Müdürlüğümüz tarafından kendilerine "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı Kartı" verilmektedir.
Bakanlığımız (Telif Hakları Genel Müdürlüğü)Y'ca;
Bakanlığımız Telif Hakları Genel Müdürlüğünce, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 44'üncü maddesi kapsamında fikri mülkiyet sisteminin güçlendirilmesi ile kültürel ve sanatsal faaliyetlerin yürütülmesine yönelik gerçek ve tüzel kişiler tarafından sunulan projelere mali destek sağlanmaktadır. Destek kapsamında, fikri mülkiyet ve kültür endüstrisi alanındaki paydaşlarımız olan ve kültür sanat alanında inovasyon kabiliyetinin güçlendirilerek gençliğe ulaşılması hususunda önemli rol oynayan üniversitelerin, teknokentlerin, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının fikri mülkiyet ve kültür endüstrileri alanlarında gençlere ve çocuklara yönelik projelerinin desteklenmesinin yanı sıra, ülkemiz kültür ve sanat hayatının gelişimini ve tanıtılmasını, toplumumuzun tüm kesimlerinin ve özellikle gençlerimizin daha çok kültürel ve sanatsal faaliyetle buluşmasını sağlamaya yönelik birçok proje öncelikli olarak desteklenmektedir. Proje destekleri kapsamında, ülkemizin en önemli ve büyük çaplı kültürel ve sanatsal etkinlikleri desteklenmekte, gençlerimizin bu etkinliklerde yer alması ve yararlanmasına özel önem verilmektedir.
Kültür endüstrileri içerisinde en çok katma değer yaratan sektörlerin başında gelen ilim ve edebiyat sektörü alanında sunulan projelerden; 2021 yılında 21 projeye, 2022 yılında 40 projeye, 2023 yılında 12 projeye, 2024 yılında 29 projeye ve 2025 yılında 24 projeye mali destek sağlanmıştır. Destek sağlanan projeler kapsamında ilim ve edebiyat alanında düzenlenen kongreler, fuarlar, edebiyat atölyeleri, yarışmalar, yaratıcı yazarlık atölyeleri, şiir festivalleri vb. yer almaktadır.
2022 yılında gençlerimizin kültür endüstrileri alanında girişimcilik ve yaratıcılık kabiliyetlerinin desteklenmesi amacıyla hayata geçirilen Gelecek Gençlerin/Kültür Endüstrileri Destek Programı kapsamında 16-29 yaş arası gençlere yönelik 68 projeye destek sağlanmıştır.
Destek sağlanan projeler kapsamında, kültürel ve sanatsal üretim yapan gençlerimizin eserlerini meydana getirebilecekleri ve sanatlarını icra edebilecekleri erişilebilir ve inovatif alanlar hayata geçirilmiş, gençlere yönelik yaratıcı yazarlık atölyeleri, edebiyat kampları, sempozyumlar, sektör buluşmaları gerçekleştirilmiştir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan