Otonom mikro-robot sistemlerinin kullanımına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Mehmet Fatih KACIR tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim

Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili

Endüstri 4.0 ve dijital dönüşüm paradigması çerçevesinde, üretim ve bakım-onarım (MRO) süreçleri köklü bir değişim geçirmektedir. Bu alandaki en yenilikçi gelişmelerden biri, Rolls-Royce'un öncülük ettiği, biyo-esinlenmiş (bio-inspired) otonom mikro-robot sistemleridir. Hamam böceklerinin morfolojisinden ve hareket kabiliyetinden ilham alınarak geliştirilen bu minyatür robotlar, karmaşık ve erişimi zor endüstriyel sistemlerin (uçak motorları, enerji santrali türbinleri vb.) içerisine insan müdahalesi olmadan girebilmektedir. Bu robotlar, üzerlerinde taşıdıkları ominyatürleştirilmiş sensörler (endoskopik kameralar, termal görüntüleyiciler, ultrasonik problar) aracılığıyla tahribatsız muayene (NDT) ve anlık teşhis görevlerini otonom olarak yerine getirmektedir. Yapay zeka ve makine öğrenmesi algoritmaları ile donatılan bu sistemler, topladıkları veriyi analiz ederek potansiyel arızaları, malzeme yorgunluğunu veya yapısal kusurları proaktif bir şekilde tespit edebilmektedir. Bu teknolojinin, bakım sürelerini saatlerden dakikalara indirgeyerek operasyonel verimlilikte kuantum sıçraması yaratması ve öngörücü bakım (predictive maintenance) stratejilerinin temelini oluşturması beklenmektedir. Ülkemizin Milli Teknoloji Hamlesi'nin ve yüksek teknoloji ihracatı hedefinin en somut çıktılarından olan TOGG, bir otomobilden öte, gelişmiş bir mobilite ekosistemidir. Bu ekosistemin sürdürülebilirliği ve küresel rekabet gücü, üretim teknolojileri kadar satış sonrası hizmetlerin ve bakım süreçlerinin de yenilikçi olmasına bağlıdır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Bakanlığınız, havacılık ve savunma sanayii gibi öncü sektörlerde geliştirilen biyo-esinlenmiş mikro-robotik sistemler, sürü zekası (swarm intelligence) ve otonom tahribatsız muayene (NDT) teknolojilerinin, Türkiye'nin stratejik sanayi kollarına, özellikle de otomotiv sektörüne transferi konusunda bir strateji veya yol haritasi geliştirmiş midir?

2. Milli otomobil projesi TOGG'un güç aktarma organları, özellikle de yüksek yoğunluklu batarya paketleri, güç elektroniği üniteleri (inverter, konvertör) ve termal yönetim sistemleri gibi kapalı ve hassas bileşenlerinin teşhis ve bakım süreçleri için otonom robotik sistemlerin kullanılmasına yönelik bir Ar-Ge projesi veya fizibilite çalışması Bakanlığınızın bilgisi veya desteği dahilinde yürütülmekte midir?

3. Bu tür robotların otonom navigasyonu için kritik olan Eşzamanlı Konum Belirleme ve Haritalama (SLAM) algoritmaları ve topladıkları verilerden anlamlı sonuçlar çıkaracak yapay zeka tabanlı anomali tespit modellerinin milli olarak geliştirilmesi için TÜBİTAK BİLGEM veya üniversitelerimizin ilgili araştırma . merkezlerine (robotik, mekatronik, bilgisayarlı görü) sağlanan özel bir teşvik veya proje çağrısı bulunmakta mıdır?

4. TOGG projesi kapsamında oluşturulan ve aracın tüm yaşam döngüsü verilerini içeren bir "Dijital İkiz" (Digital Twin) platformu mevcut mudur? Eğer mevcutsa, bu tür mikro-robotların sahadan toplayacağı gerçek zamânlı verilerin, öngörücü bakım senaryoları oluşturmak ve tasarım iyileştirmeleri yapmak üzere bu dijital ikize entegrasyonu planlanmakta mıdır?

5. Bu teknolojinin temelini oluşturan Mikro-Elektro-Mekanik Sistemler (MEMS) ve mikro-fabrikasyon yetkinliklerinin ülkemizde geliştirilmesi, robotların üretiminde kullanılacak piezoelektrik polimerler, şekil hafızalı alaşımlar ve hafif kompozitler gibi ileri malzeme teknolojileri üzerine çalışan yerli firmaların veya akademik çalışmaların desteklenmesine yönelik bir programınız var mıdır?

6. Bu otonom sistemlerin toplayacağı büyük verinin (big data) işlenmesi, depolanması ve en önemlisi siber güvenliğinin sağlanması için gerekli olan ulusal altyapı çalışmaları ne durumdadır? Özellikle TOGG gibi ağa bağlı (connected) bir araçtan gelecek hassas verilerin güvenliğine yönelik ne gibi önlemler planlanmaktadır?

7. Bu yeni nesil bakım teknolojileri, geleceğin servis teknisyeni profilini de değiştirecektir. Bakanlığınızın, "insan-robot takımlaşması" (human-robot teaming) konsepti çerçevesinde, otomotiv satış sonrası hizmetler sektöründeki insan kaynağının yetkinliklerini artırmaya ve bu yeni teknolojileri kullanabilecek bir iş gücü yetiştirmeye yönelik Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) veya üniversiteler ile ortak'bir çalışması var mıdır?