21 Eylül 2025 tarihinde üniversitelere gönderildiği iddia edilen bir yazıya ilişkin

ÖZGÜL SAKİ İstanbul Milletvekili

Basına ve kamuoyuna yansıyan bilgilere göre İstanbul Valiliği, İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü'nün 19.09.2025 tarihli talimatına dayanarak 21.09.2025 tarihinde üniversitelere ve öğrenci yurtlarına yönelik "güvenlik tedbirlerinin artırılması"na ilişkin bir yazı göndermiştir.

Söz konusu yazıda "karşıt görüşlü gruplar", "marjinal gruplar" ve "terör örgütleri" ifadeleri kullanılmış; üniversite öğrencilerinin faaliyetlerinin bu çerçevede takip edilmesi ve kolluk kuvvetleri ile istihbarat birimleri arasında koordinasyon sağlanması istenmiştir. Bu yazı, çeşitli basın organlarında ve sosyal medyada "üniversitelere olağanüstü hâl talimatnamesi", "kampüslerde OHAL" olarak değerlendirilmiştir.

Üniversiteler yalnızca eğitim verilen kurumlar değil, aynı zamanda özgür düşüncenin, farklı kimlik ve görüşlerin, demokratik tartışma kültürünün geliştiği mekânlardır. Bilimsel bilginin üretildiği en önemli kurumlar olarak üniversiteler, en fazla düşünce ve ifade özgürlüğüne ihtiyaç duyan alanlardır. Bilimsel gelişmenin, farklı fikirlerin özgürce ifade edilmesi, tartışılması ve çoğulcu bir ortamda karşılık bulabilmesiyle mümkün olduğu evrensel olarak kabul edilen bir ilkedir.

Ne, vareki Türkiye, akademik özgürlükler ve üniversite özerkliği konusunda uluslararası endekslerde oldukça düşük bir konumda yer almaktadır. Bu alanı ölçen en kapsamlı ve güncel kaynaklardan biri, Friedrich-Alexander-Universitât Erlangen-Nürnberg (FAU) ve V-Dem Institute işbirliğiyle hazırlanan Academic Freedom Index (AFİ)'dir. AFİ, araştırma ve öğretim özgürlüğü, akademik değişim ve yayma özgürlüğü, üniversite özerkliği, kampüs bütünlüğü ve akademik/kültürel ifade özgürlüğü gibi göstergeler üzerinden 179 ülkeyi değerlendirmektedir. 2023 verilerine göre Türkiye, 179 ülke arasında 164. sırada yer almakta ve böylece en düşük "olO'luk dilimde bulunmaktadır.

Akademik özgürlükler ve üniversite özerkliğine dair bu tablonun üstüne şimdi de öğrencilerin ifade; örgütlenme ve katılım haklarını kullandıkları faaliyetlerin "güvenlik riski" olarak drımllanması; Anayasa'nın 26. (düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü), 34. (toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı) ve 130. (yükseköğretim kurumlarının özerkliği) maddeleri ile Avrupa

İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. (ifade özgürlüğü) ve 11. (toplantı ve örgütlenme özgürlüğü) maddelerinde güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerle çelişki yaratacak sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.

Lin İV. Rİ

Öte yândan öğrencilerin gündelik yaşamda karşı karşıya kaldıkları temel sorunlar; barınma, ulaşım, beslenme ve nitelikli eğitim hakkıdır. Buna rağmen güvenlik tedbirlerinin öncelikli gündem haline getirilmesi, kamuoyunda öğrencilerin demokratik taleplerine karşı bir baskı mekanizması kurulmak istendiği yönünde kaygılara yol açmaktadır.

Bu doğrultuda: