Bakan'ın bir açıklamasına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 104 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim
Av. Dr. Y/SeZgin TANRIKULU Diygrbakır Milletvekili
Türkiye'de tutuklamaların peşin ceza olarak uygulandığı, seçilmişlerin cezaevinde tutulduğu, yüzbinlerce vatandaşın oyunun hiçe sayılarak yönetimlerin - aritmetik çoğunlukla ele geçirildiği, seçmen iradesinin gasp edildiği ve yolsuzlukların sorgulanıp denetlenmesinin 2019 öncesine uzanamadığı bir ortamda Hazine ve Maliye Bakanlığı görevini yürütmektesiniz. 12 Haziran 2025 tarihinde katıldığınız NTV canlı yayınında Bakanlığınızca icra edilen ekonomi programına ilişkin açıklamalarınız bağlamında;
• İki şoktan çıktığı için ekonomi programının rüştünü ispat ettiği ifadenizdeki "iki şok" ifadenizdeki iki şok hangileridir ve bu şokların makroekonomik göstergeler üzerindeki sayısal etkileri neler olmuştur? Programın temel hedefi olarak "enflasyonu kalıcı şekilde tek hanelere indirmek" olarak belirttiğiniz hedef için mevcut durumda hangi somut adımlar atılmaktadır? 2024, 2025 ve 2026 yılları için enflasyon beklentileriniz ve bu
• beklentilere ulaşmak için öngörülen spesifik parasal ve maliye politikası araçları nelerdir? Bu hedeflere ulaşmada sapma olması durumunda B planlarınız mevcut mudur?
SORULAR
Hane halkının yaşadığı yoksulluk ve alım gücü kaybı göz "önüne alındığında, enflasyonla mücadele programınızın bu toplumsal sorunları ne zaman ve hangi oranlarda hafifleteceğine dair somut bir takvim ve sayısal hedefiniz bulunmakta mıdır?
"Hiçbir tedavi yan etkisiz olamaz" ifadenizle kastettiğiniz "yan etkiler" reel sektördeki finansmana erişim sorunları ile sınırlı mıdır? Bu yan etkilerin toplumun geniş kesimleri, özellikle düşük gelirli vatandaşlar, emekliler ve işsizler üzerindeki sayısal etkileri nelerdir? Örneğin, işsizlik oranlarında, yoksulluk sınırının altında yaşayan kişi sayısında veya gelir dağılımında ne gibi değişimler gözlemlenmektedir? N
Reel sektörün finansmana erişim sıkıntılarını gidermek için planlanan somut destek paketleri veya düzenlemeler nelerdir? Bu desteklerin sektörel bazda dağılımı ve beklenen ekonomik katkıları hakkında detaylı bilgi verebilir misiniz?
"Bütçe açığı nispeten yüksek seyrediyor, ama deprem yaralarını başarılı bir şekilde sarıyoruz" ifadesini kullandınız. Mevcut bütçe açığının GSYH'ye oranı nedir ve bu oranın 2025 ve 2026 yılları için hedeflenen seviyeleri nelerdir? Deprem harcamalarının bütçe üzerindeki toplam maliyeti nedir ve bu maliyetin hangi kaynaklardan karşılanması planlanmaktadır?
Deprem bölgesindeki vatandaşların hala konteynırlarda, temel altyapıdan yoksun bir şekilde yaşadığı biliniyorken, "deprem yaralarını başarılı bir şekilde sarıyoruz" ifadesinin somut gerekçeleri nelerdir? Depremzedelerin kalıcı konutlara kavuşması ve temel altyapı sorunlarının giderilmesi için belirlenen takvim ve bu alandaki harcamaların güncel durumu hakkında sayısal bilgi verebilir misiniz?
Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasının yakında sona ereceğini belirtmenize rağmen, bu uygulamanın kimler tarafından ve hangi gerekçelerle icat edildiğine dair herhangi bir açıklamada bulunmamanız kamuoyunda ciddi soru işaretleri yaratmaktadır. KKM'nin hazineye olan toplam maliyeti (ödenecek ve ödenen faizler dahil) bugüne kadar kaç milyar TL'ye ulaşmıştır? Bu maliyetin gelecek dönemlerdeki seyrine ilişkin öngörüleriniz nelerdir?
KKM uygulamasının ekonomik ve sosyal maliyetlerinin sorumluluğu kime aittir? Bu uygulamanın enflasyonist etkileri ve döviz kuru üzerindeki baskısı hakkında Bakanlığınızın yaptığı analizler var mıdır? Varsa, bu analizlerin sonuçlarını kamuoyu ile paylaşacak mısınız?
Göreve geldiğinizde tek haneli enflasyon ve diğer hedefler için 2025 yılını işaret etmenize rağmen, son açıklamalarınızda 2026 ve 2027 yıllarını sıkça vurgulamanız, ekonomik hedeflere ulaşma noktasında bir erteleme mi yaşandığı sorusunu akıllara getirmektedir. Bu ertelemenin temel sebepleri nelerdir? Ekonomik beklentilerdeki bu değişikliklerin somut gerekçeleri ve sayısal analizleri nelerdir?
Hükümetin ekonomik programının "tedavi yan etkisiz olmaz" yaklaşımı ile IMF programlarına benzer bir reçeteye sahip olduğu iddiaları bulunmaktadır. Hükümetin ekonomik programı ile Uluslararası Para Fonu (IMF) veya benzeri uluslararası kuruluşlarla herhangi bir resmi veya gayri resmi işbirliği veya danışmanlık ilişkisi bulunmakta mıdır? Varsa, bu işbirliğinin kapsamı ve maliyeti nedir?
Milletin canı burnundayken "program çalışıyor" ezberinin sıkıcı olduğu ve daha az sıkıcı olmak için kapsamı geniş bir basın toplantısı düzenlenebileceği yönündeki eleştirileri dikkate alarak, ne zaman ve hangi formatta kapsamlı bir basın toplantısı düzenlemeyi planlıyorsunuz? Bu toplantıda, medya ve toplumla iletişimde şeffaflığı ve hesap verebilirliği artırmak adına ne gibi yenilikler sunacaksınız? Özellikle, eleştirel sorulara daha açık olacağınızı taahhüt ediyor musunuz?
Seçmen iradesinin gasp edildiği, yolsuzlukların sorgulanıp denetlenmesinin 2019 öncesine uzanamadığı bir ülkede ihale mevzuatında reformdan söz ediyorsunuz. Bu reformların temel hedefleri nelerdir ve yolsuzlukla mücadeledeki etkinliği artırmak için ne
.gibi somut adımlar atılacaktır? Mevcut ihale sistemindeki şeffaflık ve denetim eksikliklerini gidermek için sayısal olarak ölçülebilir hedefleriniz nelerdir?
2019 öncesi döneme ait yolsuzluk iddialarının soruşturulması ve denetlenmesi önündeki engellerin kaldırılması için Bakanlığınızın herhangi bir inisiyatifi olacak mıdır? Sayısal verilerle, geçmiş dönemlere ait yolsuzluk iddialarının ne kadarının soruşturulduğu ve sonuçlandığına dâir bilgi verebilir misiniz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi - 17/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1718631 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU"na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mevla
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7134877 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Fiyat istikrarının sağlanması, makro finansal istikrarın güçlendirilmesi, vatandaşlarımızın alım gücü ve refah seviyesinin kalıcı olarak iyileştirilmesi öncelikli hedeflerimizdir. Dezenflasyon sürecinde para ve maliye politikaları eşgüdüm içinde uygulanmakta, verimliliği artırmaya yönelik yapısal reformlar sürdürülmektedir. Ayrıca, tüm paydaşlarımız ile koordinasyon içerisinde makro finansal istikrarı gözetecek şekilde gelişmeleri yakından takip etmekte ve finansal sektörün sağlıklı bir şekilde işlemesi için gerekli adımları atmaktayız.
Uyguladığımız program sayesinde dezenflasyon sürecinde önemli ilerleme kaydedilmiş olup, 2025 yılı Ekim ayında yıllık enflasyon geçen yıl Mayıs ayındaki zirvesine göre 42,6 puan azalarak yüzde 32,87 gerçekleşmiştir.
Bu kapsamda, dezenflasyon sürecinde enflasyondaki ataletin kırılması amacıyla yönetilen ve yönlendirilen fiyatlar bütçe imkânlarının elverdiği ölçüde enflasyon tahmin ve hedefleriyle uyumlu olarak belirlenmektedir. Enflasyonla mücadele sadece talep yönlü politikalarla değil; gıda, konut, enerji ve ulaştırma gibi birçok alanda uygulanan arz yönlü tedbirler ve yapısal reformlarla da desteklenmektedir. Böylelikle enflasyonun arızi şoklara karşı duyarlılığı azaltılmaktadır.
Bu dönemde, büyüme ılımlı ve dengeli gerçekleşirken, işgücü piyasasındaki olumlu görünüm devam etmektedir. 2024 yılında istihdam yaklaşık 1 milyon kişi artarak 32,6 milyon kişiye ulaşmış ve işsizlik oranı 2012 yılından bu yana en düşük seviyesi olan yüzde 8,6'ya gerilemiştir.
Ayrıca, programımız sayesinde makro finansal göstergelerde iyileşme sağlanmış, artan güvenin önemli bir göstergesi olarak ülke risk primi gerilemiş, rezervler rekor seviyelere yükselmiş ve Türk lirası cinsi varlıklara olan talep artmıştır.
Öte yandan, dezenflasyon sürecinden etkilenen sektörlerde üretimin ve istihdamın desteklenmesi amacıyla çalışmalar sürdürülmektedir. Bu kapsamda, 4 puana indirilen SGK prim teşviki imalat sektöründe 2026 yılsonuna kadar 5 puan olarak uygulanmaya devam edecektir. İşverenlere uygulanan asgari ücret desteği de 2025 yılı başında 700 TL'den 1.000 TLye çıkarılmıştır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
KOSGEB aracılığıyla giyim, tekstil, deri ve mobilya sektörlerindeki KOBİ'ler için başlatılan "İstihdamı Koruma Destek Programı" kapsamında, istihdamını koruyan işletmelere çalışan başına aylık 2.5500 TL olmak üzere 12 ay boyunca prim desteği sağlanmaktadır.
Ayrıca, reel sektörün finansmana erişimini artıran ve finansman maliyetlerini düşüren politikalar uygulanmaktadır. Başta ihracatçılarımız olmak üzere reel sektör uygun kredi koşulları ve teşviklerle desteklenmektedir. Bu kapsamda, günlük reeskont kredi limiti 13 katına çıkarılarak 4 milyar TLye yükseltilmiştir. Reeskont kredileri faiz maliyeti yüzde 35'ten yüzde 25,5'e düşürülmüştür. İGE ve KFK aracılığıyla 41 milyar lira kefalet limitli destek paketleri devreye alınmıştır. KGF aracılığıyla imalatçı KOBİ'lere 17,5 milyar lirası işletme, 7,5 milyar lirası yatırım harcamalarında kullanmak üzere toplam 25 milyar lira kefalet limitli 30 milyar lira kredi imkânı sağlanmıştır. 36 ay vadeye kadar azami 6 ay ödemesiz yüzde 80 kefalet oranıyla 30 milyar TL TOBB Nefes Kredileri kullandırılmıştır. 25 milyar TL tutarındaki ikinci kredi paketine de başvurular başlamıştır.
Bununla birlikte, ticari kredilere uygulanan aylık büyüme sınırı KOBİ kredileri için yükseltilmiştir. TL cinsi kullandırılan ticari kredilerde esnaf kredileri (kredi kartları vasıtasıyla yapılan kuyum harcamaları ve nakit çekimleri hariç), ihracat kredileri, yatırım kredileri, tarımsal krediler, kamusal amaçla kullandırılan krediler, savunma sanayi firmalarına kullandırılan krediler, KOSGEB finansman desteğiyle kullandırılan krediler, uluslararası kalkınma kuruluşlarından sağlanan kaynaklarla sürdürülebilirlik kapsamında KOBİlere kullandırılan krediler ve deprem bölgesine kullandırılan krediler ile TOBB Nefes kredileri büyüme sınırından istisna tutulmuştur.
Ayrıca, Yeni Yatırım Teşvik Sistemiyle katma değerli yatırıma ve bölgesel kalkınmaya yönelik daha seçici, odaklı ve etkin destekler artırılmıştır. Bu kapsamda istihdam teşvikleri daha yüksek oranda ve daha uzun süre uygulanacaktır. Organize Sanayi Bölgelerini merkeze alan bu yeni yatırım teşvik sistemiyle nitelikli yatırımlar artacak, istihdam güçlü bir şekilde desteklenecektir.
Öte yandan, son 23 yılda yoksulluğun azaltılması ve gelir dağılımının iyileştirilmesine yönelik önemli adımlar atılmış, refah artışından tüm kesimlerin faydalanması temel amaçlardan biri olmuştur. Sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımındaki iyileşmeyi gösteren Gini katsayısı 2006'da 0,428 iken 2024 yılında 0,413'e inmiştir. En yüksek gelire sahip yüzde 1O'luk grubun kullanılabilir gelirden aldığı payın en düşük gelire sahip yüzde 10'luk grubun aldığı paya oranı (P90/P10) 2006 yılında 17,7 iken 2024'te 13,3'e gerilemiştir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Diğer taraftan, Kur Korumalı Mevduat'tan (KKM) çıkış kesintisiz sürmektedir. KKM'nin toplam mevduat içindeki payı yüzde 26,2'den yüzde lin altına inmiştir. KKM hesap açma ve yenileme işlemleri 23 Ağustos 2025 tarihi itibarıyla sonlandırılmıştır.
Bunun yanısıra, 2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programda merkezi yönetim bütçe açığı ile faiz dışı dengenin milli gelire oranı 2025 yılı için sırasıyla yüzde -3,6 ve yüzde - 0,3 iken 2026 yılı için sırasıyla yüzde -3,5 ve yüzde 0 olarak ilan edilmiş olup, bütçe açığının milli gelire oranını sürdürülebilir seviyede tutma ve faiz dışı fazla hedefi bu Programda da devam etmektedir.
Öte yandan, Ülkemizde 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen deprem afeti başta olmak üzere genel hayatı olumsuz etkileyen afetlere ilişkin bütçe imkânları çerçevesinde gerekli düzenlemeler yapılmakta olup, söz konusu depremin yıkıcı etkilerini azaltmak ve zarar gören şehirlerimizin yeniden imarı için özellikle konut yapımı ve çeşitli altyapı ihtiyaçlarına yönelik çalışmalar çerçevesinde; 2023 yılında 960 milyar TL, 2024 yılında 761 milyar TL harcama gerçekleştirilmiş olup; 2025 yılında 489 milyar TL harcama yapılacağı öngörülmektedir. 2026 yılı için deprem kaynaklı harcamalara ayırdığımız kaynak ise 653 milyar TL'dir.
Ayrıca, konut arzını artıracak, deprem kaynaklı konut stokundaki kayıpları telafi edecek ve vatandaşların konut edinimini kolaylaştıracak politikalar uygulanmaktadır. Sosyal konut hamlesi kapsamında 2023-28 döneminde 500 bin sosyal konut, I milyon konutluk arsa ve 50 bin işyerine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bunlara ilaveten, dar gelirli vatandaşlar için
TOKİ tarafından ilk kez İstanbul'da kiralık konut uygulaması hayata geçirilecektir.
Önergede bahsi geçen diğer hususlar ise, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan