THY ile ABD menşeli bir firma arasında yapılan uçak alım anlaşmasına ilişkin
Kaynak göster
Gülcan Kış (CHP), 2 Ekim 2025 tarihinde 7/34934 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 14 Kasım 2025).
Gülcan Kış (CHP, Mersin). “THY ile ABD menşeli bir firma arasında yapılan uçak alım anlaşmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34934, 2 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34934-thy-ile-abd-menseli-bir-firma-arasinda-yapilan-ucak-alim-anlasmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4dfca13c-6200-40af-b12d-0199a9db0756
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Say: o 14148
Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98"inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Sayın Abdulkadir Uraloğlu tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. 29.09.2025
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Gülcan Kış | CHP Mersin Milletvekili . |
Türk Hava Yolları tarafından geçtiğimiz günlerde ABD'li uçak üreticisi Boeing'den 50'si kesin, 25'i opsiyonlu olmak üzere 75 adet 787 Dreamliner ve 100'ü kesin, 50'si opsiyonlu olmak üzere 150 âdet 737 MAX sipariş edildiği kamuoyuna açıklanmıştır. Bu, toplamda 225 uçaklık dev bir anlaşmadır.
Ancak, söz konusu siparişin motor ve bakım paketleri, finansman modeli, kredi koşulları, Hazine garantileri, döviz yükümlülükleri ve kur riski hakkında kamuoyuna ayrıntılı bilgi verilmemiştir. Uçak gövdeleri dışında motor anlaşmaları, yedek parça ve teknik bakım sözleşmeleri asıl maliyet kalemini oluşturmaktadır.
Öte yandan, 2018 ve 2019 yıllarında yaşanan ölümlü kazalar nedeniyle dünya genelinde yere indirilen . Boeing 737 MAX uçaklarının güvenlik tartışmaları hâlen sürmektedir. THY filosunda bulunan 36 adet 737 MAX uçağının MCAS yazılım güncellemeleri, pilot eğitimleri ve simülatör zorunlulukları konusunda kamuoyuna açıklık getirilmemiştir.
Türkiye'nin geleceğini uzun vadeli borç yükümlülükleri altına sokan bu anlaşmanın, yalnızca ticari değil aynı zamanda kamusal bir mesele olduğu açıktır. Kamu yararı ve TBMM denetimi gereği aşağıdaki sorularımın yanıtlanması elzemdir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Türk Hava Yolları'nın Boeing ile yaptığı 225 uçaklık anlaşmanın toplam maliyeti nedir?
Bu anlaşma kapsamında motor, bakım, yedek parça ve teknik destek için imzalanan veya imzalanacak ek sözleşmelerin ayrı ayrı mali yükümlülükleri nedir?
Anlaşmada kullanılan finansman modeli nedir? Hangi bankalardan, hangi faiz oranları ve vadelerle kredi sağlanmıştır? Bu kredilere Hazine veya devlet tarafından herhangi bir garanti verilmiş midir?
Boeing 737 MAX uçaklarında yaşanan geçmiş kazalar dikkate alındığında, THY filosundaki 36 adet uçağın MCAS yazılım güncellemeleri, pilot eğitimleri ve simülatör programları hangi tarihlerde ve hangi standartlara göre gerçekleştirilmiştir?
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün Boeing 737 MAX uçakları hakkında hazırladığı denetim raporları kamuoyuna açıklanacak mıdır?
Airbus veya diğer üreticilerle yapılan görüşmelerin maliyet, teslimat ve bakim koşulları nelerdir? Boeing'in tercih edilmesinde fiyat ve koşullar bakımından hangi gerekçeler öne çıkmıştır? li
Boeing siparişinin, Cumhurbaşkanı'nın ABD ziyareti ve Donald Trump ile görüşmesinin hemen ardından açıklanması tesadüf müdür? Bu siparişin herhangi bir siyasi pazarlığın parçası olup olmadığına dair hükümetin resmi açıklaması nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Abdulkadir Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı ·
Boeing 737 MAX uçaklarında yaşanan kazalar sonrasında, bu uçakların yeniden uçuşa dönmesi süreci (Return to Service — RTS) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yakından takip edilmiştir.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) ve Boeing tarafından yayımlanan dokümanlar doğrultusunda, Türk Hava Yolları filosundaki tüm 737 MAX uçaklarında gerekli yazılım ve donanım güncellemeleri yapılmıştır. Ayrıca; pilotlar için Boeing tarafından hazırlanan RTS eğitim programı uygulanmış, uçuş kontrol sistemi ve MCAS farklarını içeren ek simülatör eğitimleri tamamlanmıştır.
B737 MAX uçaklarının yeniden servise dönmesi (RTIS) sürecinde 05.03.2021 tarihinde, SHGM tarafından EASA Airworthiness Directive (AD) No: 2021-0030R2 gereği pilot eğitim ve simülatör ile ilgili hususların değerlendirilmesi maksadıyla odenetim o gerçekleştirilmiştir. B737 MAX uçaklarının uçuşa başlamalarından sonra; SHT-OLAY kapsamında SHGM'ye raporlanan olaylar esas alınarak B737 MAX uçaklarına ait tüm olay raporları titizlikle incelenmiş, olayların ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi için Türk Hava Yolları (THY) ile çalışmalar yapılmış, kök neden analizleri incelenerek olay raporları sonuçlandırılmıştır.
SHGM tarafından yayımlanan ilgili "Uçuşa Elverişlilik ve Uçuş Operasyon Direktifleri" kapsamında, THY filosundaki 36 adet Boeing 737 MAX uçağı, uluslararası standartlara uygun olarak emniyetli şekilde hizmete geri dönmüştür.
Diğer yandan; Türk Hava Yolları A.0.; Türk Ticaret Kanunu ve SPK mevzuatına göre ticari faaliyet gösteren bir özel hukuk tüzel kişisidir. Ortaklık; 23 Ocak 2014 tarihli ve 28891 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sermaye Piyasası Kurulu'nun ÖZEL DURUMLAR TEBLİĞİ'ne (11-15.1) uymakla yükümlü olup, halka açık bir şirket olarak tüm açıklama yükümlülüklerini de mevzuat çerçevesinde yerine getirmektedir.
Abdulkadir URALOĞLUBakan